EN
TR
Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease
Öz
Dünya genelinde yaygın bir hastalık olan kronik böbrek hastalığı böbrek fonksiyonlarının kalıcı olarak bozulmasıyla karakterizedir. Bu hastalıkta sıklıkla görülen dermatolojik problemler arasında yer alan kaşıntı ve cilt kuruluğu, hastaların yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürmekte ve tedavi sürecini karmaşık hale getirmektedir. Kaşıntının patofizyolojisi; periferik nöropati, immün sistem dengesizlikleri, opioid reseptör dengesizlikleri, ciltte üremik toksin birikimine bağlı histaminerjik olmayan kaşıntı yolunun aktivasyonu, mikroinflamasyon ve kseroz gibi faktörlere dayanmaktadır. Kaşıntının yönetiminde farmakolojik tedavilere ek olarak non- farmakolojik yöntemler, özellikle aromaterapi, giderek artan bir şekilde kullanılmaktadır. Aromaterapide lavanta, menekşe, chia tohumu yağı ve daha birçok esansiyel yağ; topikal uygulama, masaj veya inhalasyon yoluyla uygulanarak kaşıntı ve kseroz semptomlarını hafifletmek amacıyla kullanılmaktadır. Mevcut literatür, aromaterapinin cilt semptomlarını ve kaşıntıyı azaltmada potansiyel olarak etkili olabileceğini göstermektedir. Ancak, bu tedavi yönteminin etkinliğini ve güvenilirliğini belirlemek için uygulama protokollerinin standardizasyonu ve esansiyel yağların etkililiğini inceleyen daha kapsamlı araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Aromaterapinin etkilerinin daha geniş örneklem grupları ile karşılaştırmalı klinik çalışmalarla değerlendirilmesi, bu alandaki kanıt seviyesini artırmak açısından büyük önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- theisn.org. [Internet] International Society of Nephrology. ISN–Global Kidney Health Atlas. 2023(Internet). 2023[cited 2024 Oct 11]. Available from: www.theisn.org/global-atlas
- hsgm.saglik.gov.tr [Internet]. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. Türkiye Böbrek Hastalıkları Önleme ve Kontrol Programı. 2018[cited 2024 Oct 11]. Available from: https://hsgm.saglik.gov.tr/depo/birimler/kronik-hastaliklar-ve-yasli-sagligi db/Dokumanlar/Kitaplar/Turkiye_Bobrek_Hastaliklari_Onleme_ve_Kontrol_Programi_2018-2023.pdf
- Varol E, Sivrikaya SK. Kronik böbrek yetmezliğinde yaşam kalitesi ve hemşirelik. J DU Health Sci Inst (Internet). 2018[cited 2024 Oct 11];8(2):89–96. Available from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/504947
- Tayaz E, Koç A. Hemodiyaliz tedavisi alan kronik böbrek yetmezliği hastalarında semptom yönetimi ve hemşirelik. JANHS [Internet]. 2020[cited 2024 Oct 11];23(1):147–56. Available from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1013655
- Rashpa R, Mahajan V, Kumar P, Mehta K, Chauhan P, Rawat R, et al. Mucocutaneous manifestations in patients with chronic kidney disease: A cross-sectional study. Indian Dermatol Online J. 2018;9(1):20-6. https://doi.org/10.4103/idoj.IDOJ_160_17
- Tajalli F, Mirahmadi SMS, Mozafarpoor S, Goodarzi A, Nasiri Partovi M, Lakestani D. Mucocutaneous manifestations of patients with chronic kidney disease under hemodialysis: A cross-sectional study of 49 patients. Dermatol Ther. 2021;34(4):e15015. https://doi.org/10.1111/DTH.15015
- Engler F, Kerschbaum J, Keller F, Mayer G, Antlanger M, Edlinger R, et al. Prevalence, patient burden and physicians’ perception of pruritus in haemodialysis patients. Nephrol Dial Transplant. 2024;39(2):277–85. https://doi.org/10.1093/ ndt/gfad152
- Wulczyn KE, Steele DJR. One-year pruritus trends among patients receiving hemodialysis and associated outcomes. Am J Kidney Dis. 2023;82(6):647–9. https://doi.org/10.1053/j.ajkd.2023.08.004
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dahili Hastalıklar Hemşireliği
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
31 Mayıs 2025
Gönderilme Tarihi
11 Ekim 2024
Kabul Tarihi
9 Ocak 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 20 Sayı: 2
APA
Bilgiç, S., Acun, A., & Bayrak Kahraman, B. (2025). Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 20(2), 139-146. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.106
AMA
1.Bilgiç S, Acun A, Bayrak Kahraman B. Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease. NefroHemDergi. 2025;20(2):139-146. doi:10.47565/ndthdt.2025.106
Chicago
Bilgiç, Semanur, Aysun Acun, ve Burcu Bayrak Kahraman. 2025. “Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 20 (2): 139-46. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.106.
EndNote
Bilgiç S, Acun A, Bayrak Kahraman B (01 Mayıs 2025) Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 20 2 139–146.
IEEE
[1]S. Bilgiç, A. Acun, ve B. Bayrak Kahraman, “Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease”, NefroHemDergi, c. 20, sy 2, ss. 139–146, May. 2025, doi: 10.47565/ndthdt.2025.106.
ISNAD
Bilgiç, Semanur - Acun, Aysun - Bayrak Kahraman, Burcu. “Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 20/2 (01 Mayıs 2025): 139-146. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.106.
JAMA
1.Bilgiç S, Acun A, Bayrak Kahraman B. Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease. NefroHemDergi. 2025;20:139–146.
MLA
Bilgiç, Semanur, vd. “Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, c. 20, sy 2, Mayıs 2025, ss. 139-46, doi:10.47565/ndthdt.2025.106.
Vancouver
1.Semanur Bilgiç, Aysun Acun, Burcu Bayrak Kahraman. Kronik Böbrek Hastalığı ile İlişkili Kaşıntı ve Aromaterapi/ Pruritus and Aromatherapy Associated with Chronic Kidney Disease. NefroHemDergi. 01 Mayıs 2025;20(2):139-46. doi:10.47565/ndthdt.2025.106
