Editörden

Öz

EDİTÖRDEN Değerli Nefroloji Hemşireliği Dergisi Okurları; Bu sayımızda dört araştırma makalesi ve iki derleme makaleyi okumanıza sunuyoruz. Birçok kronik hastalıkta olduğu gibi kronik böbrek yetersizliğinde de hastalığın progresif doğası ve zorlu tedavi süreçlerine ilişkin yaşanan belirsizlikler; tedavinin başarısını/uyum düzeyini, hastanın yaşam kalitesini ve psikolojik durumunu olumsuz etkileyebilmektedir. Bu nedenle yaşanan belirsizliklerin belirlenmesi ve yönetilmesi kritik öneme sahiptir. “Hemodiyaliz Hastalarında Hastalık ve Tedaviye İlişkin Belirsizlik Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirliği” konulu araştırma makalesinde Türkçe geçerlik güvenirlik çalışması yapılan hemodiyaliz hastaları için belirsizlik ölçeğine ilişkin psikometrik analiz sonuçlarına yer verilmiştir. Periton diyalizi hastalarının evde tedavi süreçlerini yönetme becerileri olan öz-yeterlilikleri ile hasta yakınlarının üstlendiği fiziksel ve duygusal bakıcı yükü, tedavi sürecinin başarısını doğrudan etkileyebilmektedir. İki farklı grupta (hasta ve bakım veren) yürütülen “Factors Associated with Self-Efficacy in Peritoneal Dialysis Patients and Caregiver Burden: A Cross-Sectional Study of Two Cohorts” başlıklı araştırma makalesinde özyeterlilik düzeyi ile bakım veren yükü arasındaki ilişki incelenmiş ve bu ilişkinin periton diyalizi sonuçlarına etkisi üzerinde durulmuştur. “Assessment Of Xerostomia Levels In Patients Undergoing Hemodialysis Treatment” konulu makalede hemodiyaliz tedavisi gören bireylerde oldukça yaygın karşılaşılan bir semptom olan kserostomi düzeyi incelenmiştir. Yapılan çalışmalarda kserostomi oranın %28 ile %67 arasında değiştiği ve bu semptomun hastanın yaşam kalitesini doğrudan etkileyerek aşırı su tüketimine ve iki seans arası ağırlık artışına, ağız içi problemlere, beslenme zorluklarına ve kardiyovasküler riskin artışına yol açabildiği bildirilmektedir. Farmakolojik olmayan tedaviler arasında yer alan müzik temelli girişimlerin hem fizyolojik hem de psikolojik yanıtları etkileyerek bir çok hastalıkta semptom algısı ve stresi azalttığı saptanmıştır. Hemodiyaliz hastalarında bu alanda yapılan çalışmalar müziğin anksiyete, depresyon, yaşam kalitesi ve bazı fizyolojik parametreler üzerine etkilerini incelemiştir. “The Effect of Music Therapy on Itching, Muscle Cramps, and Comfort in Individuals Receiving Haemodialysis Treatment: A Nursing-Based Quasi-Experimental Study” başlıklı araştırma makalesinde müzik terapisinin kaşıntı, kas krampları ve konfor üzerine etkisini araştırmış ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda uygulamaya yönelik öneriler sıralanmıştır. Kronik böbrek yetersizliğinde kaşıntı semptomu tek bir nedene bağlı olmayan, kompleks nedenlere sahip bir şikayettir. Özellikle hasta bildirimine dayalı semptom sorgulanmasında çoğu zaman atlanması riski nedeniyle; kaşıntı semptomunun sistematik bir değerlendirmeye ve multidisipliner bir yaklaşıma gereksinim bulunmaktadır. “Chronic Kidney Disease Associated Pruritus: Evidence for Systematic Assessment in Nephrology Care – A Scoping Review” konulu derleme makale kaşıntı semptomuna sistematik yaklaşım gereksiniminden yola çıkarak güncel literatür incelemesini amaçlamıştır. Fiziksel bir nesnenin, sürecin, sistemin veya bireyin (örneğin insan organının ya da tüm vücudun) gerçek zamanlı verilerle beslenen ve dijital ortamda birebir simüle edilen sanal kopyası olarak adlandırılan dijital ikiz; özellikle kişiselleştirilmiş tıp, tıbbi cihaz ve protezler, ilaç geliştirme süreçleri gibi alanlarda öne çıkmaktadır. “Nefroloji Hemşireliğinde Dijital İkizler: Klinik Uygulamalar ve Gelecek Perspektifleri” konulu derleme makalede ise dijital ikiz uygulamalarının nefroloji hemşireliği alanında sürekli izlem, hasta eğitimi, semptom yönetimi ve bakım koordinasyonuna yansımaları ele alınmıştır. Bu yıl 43. Ulusal Nefroloji Kongresi & 36.Ulusal Nefroloji Hemşireliği Kongresi 14-18 Ekim 2026 tarihlerinde Antalya’da Susesi Otel & Kongre Merkezinde gerçekleştirilecektir. Hemodiyaliz, periton diyalizi ve transplantasyon hemşireliği kurslarının yer aldığı ilk günün ardından iki gün boyunca böbrek sağlığında primer/sekonder/tersiyer korunma uygulamaları, diyaliz tedavileri, organ bağışı ve nakil uygulamaları, nefrolojide zor olguların yönetimi, yeşil nefroloji konuları ele alınacaktır. Nefroloji hemşireliği alanında kanıta dayalı hemşireliğe katkı sağlayan poster ve sözel bildiri sunumlarının da yer aldığı ve ev sahipliğini Türk Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireleri Derneği’nin yaptığı kongreye tüm meslektaşlarımızı davet ediyoruz. 2026 Eylül sayısının oluşturulmasında çalışmalarıyla destek olan tüm yazarlarımıza, değerlendirme sürecine katkı sağlayan hakemlerimize/danışma kurulu üyelerimize ve derginin tüm süreçlerine özveriyle katkı sağlayan dergi kurullarımızdaki çalışma arkadaşlarıma teşekkür ederim. Keyifli okumalar dilerim. 30 Eylül 2026 Prof. Dr. Yasemin TOKEM Editör, Nefroloji Hemşireliği Dergisi

Anahtar Kelimeler

• editörden
• editör yazı
• editoryal

Editorial

Öz

EDİTÖRDEN Değerli Nefroloji Hemşireliği Dergisi Okurları; Bu sayımızda dört araştırma makalesi ve iki derleme makaleyi okumanıza sunuyoruz. Birçok kronik hastalıkta olduğu gibi kronik böbrek yetersizliğinde de hastalığın progresif doğası ve zorlu tedavi süreçlerine ilişkin yaşanan belirsizlikler; tedavinin başarısını/uyum düzeyini, hastanın yaşam kalitesini ve psikolojik durumunu olumsuz etkileyebilmektedir. Bu nedenle yaşanan belirsizliklerin belirlenmesi ve yönetilmesi kritik öneme sahiptir. “Hemodiyaliz Hastalarında Hastalık ve Tedaviye İlişkin Belirsizlik Ölçeği’nin Türkçe Geçerlik ve Güvenirliği” konulu araştırma makalesinde Türkçe geçerlik güvenirlik çalışması yapılan hemodiyaliz hastaları için belirsizlik ölçeğine ilişkin psikometrik analiz sonuçlarına yer verilmiştir. Periton diyalizi hastalarının evde tedavi süreçlerini yönetme becerileri olan öz-yeterlilikleri ile hasta yakınlarının üstlendiği fiziksel ve duygusal bakıcı yükü, tedavi sürecinin başarısını doğrudan etkileyebilmektedir. İki farklı grupta (hasta ve bakım veren) yürütülen “Factors Associated with Self-Efficacy in Peritoneal Dialysis Patients and Caregiver Burden: A Cross-Sectional Study of Two Cohorts” başlıklı araştırma makalesinde özyeterlilik düzeyi ile bakım veren yükü arasındaki ilişki incelenmiş ve bu ilişkinin periton diyalizi sonuçlarına etkisi üzerinde durulmuştur. “Assessment Of Xerostomia Levels In Patients Undergoing Hemodialysis Treatment” konulu makalede hemodiyaliz tedavisi gören bireylerde oldukça yaygın karşılaşılan bir semptom olan kserostomi düzeyi incelenmiştir. Yapılan çalışmalarda kserostomi oranın %28 ile %67 arasında değiştiği ve bu semptomun hastanın yaşam kalitesini doğrudan etkileyerek aşırı su tüketimine ve iki seans arası ağırlık artışına, ağız içi problemlere, beslenme zorluklarına ve kardiyovasküler riskin artışına yol açabildiği bildirilmektedir. Farmakolojik olmayan tedaviler arasında yer alan müzik temelli girişimlerin hem fizyolojik hem de psikolojik yanıtları etkileyerek bir çok hastalıkta semptom algısı ve stresi azalttığı saptanmıştır. Hemodiyaliz hastalarında bu alanda yapılan çalışmalar müziğin anksiyete, depresyon, yaşam kalitesi ve bazı fizyolojik parametreler üzerine etkilerini incelemiştir. “The Effect of Music Therapy on Itching, Muscle Cramps, and Comfort in Individuals Receiving Haemodialysis Treatment: A Nursing-Based Quasi-Experimental Study” başlıklı araştırma makalesinde müzik terapisinin kaşıntı, kas krampları ve konfor üzerine etkisini araştırmış ve elde edilen sonuçlar doğrultusunda uygulamaya yönelik öneriler sıralanmıştır. Kronik böbrek yetersizliğinde kaşıntı semptomu tek bir nedene bağlı olmayan, kompleks nedenlere sahip bir şikayettir. Özellikle hasta bildirimine dayalı semptom sorgulanmasında çoğu zaman atlanması riski nedeniyle; kaşıntı semptomunun sistematik bir değerlendirmeye ve multidisipliner bir yaklaşıma gereksinim bulunmaktadır. “Chronic Kidney Disease Associated Pruritus: Evidence for Systematic Assessment in Nephrology Care – A Scoping Review” konulu derleme makale kaşıntı semptomuna sistematik yaklaşım gereksiniminden yola çıkarak güncel literatür incelemesini amaçlamıştır. Fiziksel bir nesnenin, sürecin, sistemin veya bireyin (örneğin insan organının ya da tüm vücudun) gerçek zamanlı verilerle beslenen ve dijital ortamda birebir simüle edilen sanal kopyası olarak adlandırılan dijital ikiz; özellikle kişiselleştirilmiş tıp, tıbbi cihaz ve protezler, ilaç geliştirme süreçleri gibi alanlarda öne çıkmaktadır. “Nefroloji Hemşireliğinde Dijital İkizler: Klinik Uygulamalar ve Gelecek Perspektifleri” konulu derleme makalede ise dijital ikiz uygulamalarının nefroloji hemşireliği alanında sürekli izlem, hasta eğitimi, semptom yönetimi ve bakım koordinasyonuna yansımaları ele alınmıştır. Bu yıl 43. Ulusal Nefroloji Kongresi & 36.Ulusal Nefroloji Hemşireliği Kongresi 14-18 Ekim 2026 tarihlerinde Antalya’da Susesi Otel & Kongre Merkezinde gerçekleştirilecektir. Hemodiyaliz, periton diyalizi ve transplantasyon hemşireliği kurslarının yer aldığı ilk günün ardından iki gün boyunca böbrek sağlığında primer/sekonder/tersiyer korunma uygulamaları, diyaliz tedavileri, organ bağışı ve nakil uygulamaları, nefrolojide zor olguların yönetimi, yeşil nefroloji konuları ele alınacaktır. Nefroloji hemşireliği alanında kanıta dayalı hemşireliğe katkı sağlayan poster ve sözel bildiri sunumlarının da yer aldığı ve ev sahipliğini Türk Nefroloji, Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireleri Derneği’nin yaptığı kongreye tüm meslektaşlarımızı davet ediyoruz. 2026 Eylül sayısının oluşturulmasında çalışmalarıyla destek olan tüm yazarlarımıza, değerlendirme sürecine katkı sağlayan hakemlerimize/danışma kurulu üyelerimize ve derginin tüm süreçlerine özveriyle katkı sağlayan dergi kurullarımızdaki çalışma arkadaşlarıma teşekkür ederim. Keyifli okumalar dilerim. 30 Eylül 2026 Prof. Dr. Yasemin TOKEM Editör, Nefroloji Hemşireliği Dergisi

Anahtar Kelimeler

• editorial
• editor
• editörden