TR
EN
Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Öz
Amaç: Bu çalışmanın amacı hemodiyaliz hastalarının yaşadığı kaşıntıyı çok
boyutlu değerlendirmek ve kaşıntının, uyku ile anksiyete arasındaki ilişkisini
incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma, Ocak- Mart 2020
tarihleri arasında Akdeniz bölgesinde iki devlet hastanesinin diyaliz merkezinde
gerçekleştirildi. Çalışmaya hemodiyaliz tedavisi alan 114 hasta dahil edildi.
Çalışmanın verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, 5 D Kaşıntı ölçeği, Richard-Campbell
Uyku Ölçeği, Spielberg Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılarak elde edildi.
Bulgular: Çalışmada hastaların yarısına yakınının ciddi ve orta derecede kaşıntı
yaşadığı belirlendi. Hastaların 5 D kaşıntı ölçeğinden toplam 12.44 ± 7.11 (orta
şiddette); sürekli kaygı ölçeğinden toplam 49.54±13,03; Richard-Campbell Uyku
Ölçeğinden toplam 50.44±27.71 puan aldıkları saptandı. Hastaların % 41.2’sinin
çok kötü uyku kalitesine sahip olduğu belirlendi. Kaşıntı ve uyku arasında orta
derecede (p=.000; r=-.679); kaşıntı ve anksiyete arasında yüksek derede (p=.000;
r=.706) korelasyonel bir ilişki bulundu. Yapılan lineer regresyonda kaşıntı hem
anksiyetenin hem de uykunun belirleyicisi olarak saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada hemodiyaliz hastalarının yarısına yakınının orta ve şiddetli
derecede kaşıntı yaşadığı ve günlük yaşamlarının önemli derecede etkilendiği
belirlendi. Çalışmanın diğer önemli bir sonucu da kaşıntı ile uyku kalitesi ve
anksiyete arasındaki ilişkinin varlığıdır. Bu sonuçlara dayanarak hemodiyaliz
hastalarında etkin semptom yönetiminin sağlanması için kaşıntı semptomlarının
diyaliz hemşireleri tarafından çok boyutlu değerlendirilmesi önerilmektedir.
Kaşıntı semptomlarının hemodiyaliz hastalarında çok boyutlu değerlendirilmesi
ile uyku, anksiyete ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin belirlenmesini
sağlayarak hastaların morbiditesini azaltacağı ve yaşam kalitesini artıracağı
öngörülmektedir.
boyutlu değerlendirmek ve kaşıntının, uyku ile anksiyete arasındaki ilişkisini
incelemektir.
Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı nitelikte olan bu çalışma, Ocak- Mart 2020
tarihleri arasında Akdeniz bölgesinde iki devlet hastanesinin diyaliz merkezinde
gerçekleştirildi. Çalışmaya hemodiyaliz tedavisi alan 114 hasta dahil edildi.
Çalışmanın verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, 5 D Kaşıntı ölçeği, Richard-Campbell
Uyku Ölçeği, Spielberg Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği kullanılarak elde edildi.
Bulgular: Çalışmada hastaların yarısına yakınının ciddi ve orta derecede kaşıntı
yaşadığı belirlendi. Hastaların 5 D kaşıntı ölçeğinden toplam 12.44 ± 7.11 (orta
şiddette); sürekli kaygı ölçeğinden toplam 49.54±13,03; Richard-Campbell Uyku
Ölçeğinden toplam 50.44±27.71 puan aldıkları saptandı. Hastaların % 41.2’sinin
çok kötü uyku kalitesine sahip olduğu belirlendi. Kaşıntı ve uyku arasında orta
derecede (p=.000; r=-.679); kaşıntı ve anksiyete arasında yüksek derede (p=.000;
r=.706) korelasyonel bir ilişki bulundu. Yapılan lineer regresyonda kaşıntı hem
anksiyetenin hem de uykunun belirleyicisi olarak saptandı.
Sonuç: Bu çalışmada hemodiyaliz hastalarının yarısına yakınının orta ve şiddetli
derecede kaşıntı yaşadığı ve günlük yaşamlarının önemli derecede etkilendiği
belirlendi. Çalışmanın diğer önemli bir sonucu da kaşıntı ile uyku kalitesi ve
anksiyete arasındaki ilişkinin varlığıdır. Bu sonuçlara dayanarak hemodiyaliz
hastalarında etkin semptom yönetiminin sağlanması için kaşıntı semptomlarının
diyaliz hemşireleri tarafından çok boyutlu değerlendirilmesi önerilmektedir.
Kaşıntı semptomlarının hemodiyaliz hastalarında çok boyutlu değerlendirilmesi
ile uyku, anksiyete ve yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin belirlenmesini
sağlayarak hastaların morbiditesini azaltacağı ve yaşam kalitesini artıracağı
öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Mettang T, Kremer AE. Uremic pruritus. Kidney International. 2015;87(4):685-91.
- 2. Hashimoto T, Yosipovitch G. Itching as a systemic disease. Journal of Allergy and Clinical Immunology. 2019; 144(2): 375-80.
- 3. Khan TM, Wu DB-C, Goh B-H, Lee L-H, Alhafez AA, Sulaiman SAS. An observational longitudinal study investigating the effectiveness of 75 mg pregabalin post-hemodialysis among uremic pruritus patients. Scientific Reports. 2016; 6(1): 1-9.
- 4. Rehman IU, Munib S, Ramadas A, Khan TM. Prevalence of chronic kidney disease-associated pruritus, and association with sleep quality among hemodialysis patients in Pakistan. PloS One. 2018; 13(11): e0207758.
- 5. Sanai M, Aman S, Nadeem M, Kazmi AH. Dermatologic manifestations in patients of renal disease on hemodialysis. Journal of Pakistan Association of Dermatology. 2016; 20(3): 163-8.
- 6. Akhyani M, Ganji M-R, Samadi N, Khamesan B, Daneshpazhooh M. Pruritus in hemodialysis patients. BMC Dermatology. 2005; 5(7): 1-6.
- 7. Erturk IE, Arican O, Omurlu IK, Sut N. Effect of the pruritus on the quality of life: a preliminary study. Annals of Dermatology. 2012; 24(4): 406-12.
- 8. Rehman IU, Lai PSM, Lim SK, Lee LH, Khan TM. Sleep disturbance among Malaysian patients with end-stage renal disease with pruritus. BMC Nephrology. 2019; 20(1): 102.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hemşirelik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
31 Mayıs 2020
Gönderilme Tarihi
26 Nisan 2020
Kabul Tarihi
21 Mayıs 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 15 Sayı: 2
APA
Özkan, İ., & Taylan, S. (2020). Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 15(2), 66-78. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2020.8
AMA
1.Özkan İ, Taylan S. Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. NefroHemDergi. 2020;15(2):66-78. doi:10.47565/ndthdt.2020.8
Chicago
Özkan, İlknur, ve Seçil Taylan. 2020. “Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 15 (2): 66-78. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2020.8.
EndNote
Özkan İ, Taylan S (01 Mayıs 2020) Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 15 2 66–78.
IEEE
[1]İ. Özkan ve S. Taylan, “Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”, NefroHemDergi, c. 15, sy 2, ss. 66–78, May. 2020, doi: 10.47565/ndthdt.2020.8.
ISNAD
Özkan, İlknur - Taylan, Seçil. “Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 15/2 (01 Mayıs 2020): 66-78. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2020.8.
JAMA
1.Özkan İ, Taylan S. Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. NefroHemDergi. 2020;15:66–78.
MLA
Özkan, İlknur, ve Seçil Taylan. “Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, c. 15, sy 2, Mayıs 2020, ss. 66-78, doi:10.47565/ndthdt.2020.8.
Vancouver
1.İlknur Özkan, Seçil Taylan. Hemodiyaliz Hastalarında Kaşıntının Varlığı ile Uyku ve Anksiyete Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. NefroHemDergi. 01 Mayıs 2020;15(2):66-78. doi:10.47565/ndthdt.2020.8
