Hemodiyaliz Uygulanan Hastalarda Egzersiz Engellerinin Belirlenmesi/Determination of Exercise Barriers in Patients Undergoing Hemodialysis
Öz
Amaç: Bu çalışma hemodiyaliz uygulanan hastalarda egzersiz engelleri ve etkileyen faktörlerin saptanması amacıyla yapılmıştır.
Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma, İstanbul’da Avrupa yakasında bulunan iki diyaliz merkezinde Aralık 2020-Şubat 2021 tarihleri arasında 200 hemodiyaliz hastası ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, Tanıtıcı Bilgi Formu, ‘Modifiye Charlson
Komorbidite İndeksi (MCKİ)’, ‘Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ’) ve ‘Diyaliz Hastalarında Egzersiz Yararları/Engelleri Ölçeği (DPEBBS)’ ile yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır.
Bulgular: Hastaların, yaş ortalaması 57,52±16,42 olup hemodiyaliz uygulama yıl ortalaması 5,72±4,33’tür. Hastaların %61’i erkek, %77’si evli, %28’i ilkokul mezunu, %62’si çalışmamaktadır. Hastaların, %86,5’inin farklı kronik hastalıkları bulunduğu, %27,5’inin sigara kullandığı, %10’unun düzenli egzersiz yaptığı ve %35,5’inin fazla kilolu olduğu tespit edilmiştir. Hastaların %43,2’sinin egzersiz yapmak istemediği, %21,4’ünün egzersiz konusunda sağlık çalışanları tarafından bilgilendirilmediği ve %10,9’unun egzersiz yapacak alanı olmadığı için egzersiz yapmadığı belirlenmiştir. Haftalık MET toplam puanına göre hastaların %15’i inaktif, %78’i minimal aktif ve %7’si ise yeterince aktiftir. Hastaların MCKİ puan ortalaması 6,54±5,04 bulunmuştur. DPEBBS toplam puan ortalaması 62,09±9,28 bulunmuştur. Cinsiyet, eğitim durumu, çalışma durumu, sigara içme, aktivite durumu ve düzenli egzersiz yapma durumlarına göre DPEBBS ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermektedir. Yaş, hemodiyaliz uygulama süresi ve MCKİ ile DPEBBS arasında negatif yönde ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur.
Sonuç: Hemodiyaliz uygulanan hastaların egzersiz yararları algısının orta düzeyde, fiziksel aktivite düzeylerinin ise yeterli olmadığı görülmüştür. Erkekler, üniversite mezunları, tam zamanlı çalışanlar, yeterli aktif olanlar, genç yaşta olanlar, hemodiyaliz uygulama süresi az olanlar ve komorbiditesi az olan hastalar egzersizin yararlı olduğunu düşünmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. Topbaş E. Kronik böbrek hastalığının önemi, evreleri ve evrelere özgü bakımı. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2015; 10(1): 53-9.
- 2. Seyahi N, Ateş K, Süleymanlar G. Current status of renal replacement therapy in Turkey: A summary of the Turkish Society of Nephrology Registry Report. Current Status of Renal Replacement Therapy in Turkey. Turkish Journal of Nephrology. 2020; 29(1): 6-11. doi: 10.5152/turkjnephrol.2020.4249
- 3. Bakaloudi DR, Siargkas A, Poulia KA., Dounousi E, Chourdakis M. The effect of exercise on nutritional status and body composition in hemodialysis: A Systematic Review. Nutrients. 2020; 12(10): 3071. doi:10.3390/nu12103071
- 4. Wu X, Yang L, Wang Y, Wang C, Hu R, Wu Y. Effects of combined aerobic and resistance exercise on renal function in adult patients with chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis. Clinical Rehabilitation. 2020; 34(7): 851-65. doi:10.1177/0269215520924459
- 5. Mohseni R, Zeyidi AE, Ilali E, Adib-Hajbaghery M, Makhlough A. The effect of ıntradialytic aerobic exercise on dialysis efficacy in hemodialysis patients: A randomized controlled trial. Oman Medical Journal. 2013; 28(5): 345-9. doi: 10.5001/omj.2013.99
- 6. Soyupek F, Aşkın A. Diyaliz hastalarında egzersizin önemi. Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi.2010; 17(1): 33-7.
- 7. Taş D, Akyol A. Diyaliz Hastalarında Egzersiz Yararları/Engelleri Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: geçerlik güvenirlik çalışması. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2019; 14(1): 17-25.
- 8. Demir GT, Cicioğlu Hİ. Fiziksel Aktiviteye Katılım Motivasyonu Ölçeği (FAKMÖ): Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Journal of Human Sciences 2018; 15(4): 2479-92. doi: 10.14687/jhs.v15i4.5585
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hemşirelik
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Muhammet Akkoyun
Bu kişi benim
0000-0001-5937-9041
Türkiye
Zülfünaz Özer
*
0000-0002-2431-2346
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2021
Gönderilme Tarihi
12 Temmuz 2021
Kabul Tarihi
21 Ağustos 2021
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2021 Cilt: 16 Sayı: 3
