KAMU HARCAMALARI VE VERGİLERİN EKONOMİK BÜYÜME ÜZERİNE ETKİLERİ KOENTEGRASYON VE NEDENSELLİK TESTİ UYGULAMASI; TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Öz

Ekonomik büyümeyi sağlamada para ve maliye politikaları önemli rol oynamaktadır. Bu bağlamda maliye politikası ekonomiye yön vermede kullanılan, büyüme hedeflerinin gerçekleşmesini sağlayan ya da kriz dönemlerinde ülke ekonomisini canlandırmak için başvurulan, ülke ekonomisinin gelişmesini sağlayan önemli bir politika aracı olmuştur. Yapılan bu çalışmada kamu harcamaları ve vergiler ile ekonomik büyüme arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı ve nedensellik yönlerine ulaşılması amaçlanmış; Türkiye örnekleminde değişkenler Koentegrasyon ve Granger nedensellik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda; 1995-2019 yılları arasındaki kamu harcamalarının, ekonomik büyüme ve vergilerin bir nedeni olduğu; değişkenler arasında uzun dönemde ilişki olduğu ek olarak ekonomik büyüme, vergiler ve kamu harcamaları arasında anlamlı bir ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Maliye Politikaları
• Ekonomik Büyüme
• Büyüme Teorileri

THE EFFECTS OF PUBLIC EXPENDITURES AND TAXES ON ECONOMIC GROWTH: APPLICATION OF COINTEGRATION AND CAUSES TEST; EXAMPLE OF TURKEY

Öz

Monetary and fiscal policies play an important role in ensuring economic growth. In this context, fiscal policy has been an important policy tool used to guide the economy, to achieve growth targets or to revive the country's economy in times of crisis, and to ensure the development of the country's economy. In this study, it was aimed to reach the causality aspects and whether there is a significant relationship between public expenditures and taxes and economic growth; Variables in the Turkish sample were analyzed using the cointegration and Granger causality analysis method. In the results of working; The economic growth between 1995-2019 was a cause of public expenditures and taxes; It has been concluded that there is a long-term relationship between the variables, in addition, there is a significant relationship between economic growth, taxes and public expenditures.

Anahtar Kelimeler

• Fiscal Policies, Economic Growth, Growth Theories.

Kaynakça

1. Adam Smıth (2008). Milletlerin Zenginliği, Çeviren: Haldun Derin, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2. Baskı, s. 5-23, İstanbul.
2. Akyüz, Müfit ve Ertel, Nesrin, (1990). Ansiklopedik Ekonomi Sözlüğü, Dünya Yayınları, Üçüncü Basım, 152-153, İstanbul.
3. Akyüz, Y. (1977). Sermaye Bölüşüm Büyüme. Siyasal Bilgiler Fakültesi yayınları, Ankara.
4. Arısoy, İ. (2005b). Wagner ve Keynes hipotezleri çerçevesinde Türkiye’de kamu harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 63-80.
5. Arısoy, İ. ve Ünlükaplan, İ. (2010). “Tax Composition and Growth in Turkey: An Empirical Analysis”, International Research Journal of Finance and Economics, 59, 50-61.
6. Ataç, B. (2013). Maliye Politikası, Gelişimi, Amaçları, Araçları ve Uygulama Sorunları, (Gözden Geçirilmiş Onuncu Baskı), Turhan Kitabevi, Ankara.
7. Barro, Robert J. (1996). “Determinants of Economic Growth: A Cross-Country Empırıcal Study”, NBER Working Paper Series, No: 5698, Cambridge, MA, August.
8. Berber, Metin (2006). İktisadi Büyüme ve Kalkınma, Derya Kitabevi, 3. Basım, Trabzon.

9. Bocutoğlu, E. (2011). Makro İktisat teoriler ve Politikalar, Murathan Yayınevi, 8. Baskı, Trabzon.
10. Çelik, S. ve Başkonuş Direkci, T. (2013). “Türkiye'de 2001 Krizi Öncesi ve Sonrası Dönemler İçin Dış Borç Ekonomik Büyüme İlişkisi (19912010)”, Electronic Turkish Studies, 8(3).
11. Çoban, O., Doğanalp, N. ve Uysal, D. (2008). “Türkiye’de Kamu İç Borçlanmasının Makro Ekonomik Etkileri”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20), 245-255.
12. Deshpande, Ashwini; (1997). “The Debt Overhang and the Disincentive to Invest”, Journal of Development Economics, 52, ss. 169-187.
13. Devarajan, S. / Vıyana, S: (1993). “What Do Governments Buy? The Composition Of Public Spending And Economic Performance”, Policy Research Working Paper, The World Bank.
14. Dökmen, Gökhan (2011). “Maliye Politikalarının Etkinliğine Yönelik Paradigmalar: Literatür İncelemesi”, Süleyman Demirel Üniversitesi S.B.E. Dergisi, Cilt: 2, Sayı: 14, ss. 291-316.
15. Dunn, P. M., (1998). ‘‘Thomas Malthus (1766-1834): Population Growth And Birth Control’’, Arch. Dis. Child. Fetal Neonatal Ed., Cilt:78, Sayı:1, ss.76- 77.
16. Durkaya, M. ve Ceylan, S. (2006). “Vergi Gelirleri ve Ekonomik Büyüme”, Maliye Dergisi, 150, 79-89.
17. Easterly, W. ve Rebelo, S. (1993). “Fiscal Policy and Economic Growth: An Empirical Investigation”, NBER Working Paper, 4499, Cambridge, Mass.
18. Eker, A., Altay, A. ve M. Sakal (1996). Maliye Politikası, Takav Matbaacılık, İzmir.
19. Erataş, F. ve Başcı Nur, H. (2013). “Dış Borç ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Yükselen Piyasa Ekonomileri Örneği”, Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi, 2, 207-230.
20. Göçer, İ., Mercan, M., Bulut, Ş. ve Dam, M.M. (2010). “Ekonomik Büyüme ile Vergi Gelirleri Arasındaki İlişki: Sınır Testi Yaklaşımı”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28, 97-110.
21. Grıer, K. / Tullock, G. (1989). “An Empirical Analysis Of Cross-National Economic Gowth: 1951-1980”, Journal Of Monetary Economics, (Vol. 24): 259-276
22. Gürak, Hasan, (2006). İktisadi Büyüme ve Küresel Ekonomi, Ekin Yayınları, Bursa.
23. Hansen, Henrik (2001). “The Impact of Aid and External Debt on Growth and Investment: Insights From Cross- Country Regression Analysis”, Wider Development Conference on Debt Relief, Helsinki.
24. Hiç Gencer, Emine (2002). “Çağdaş Büyüme Modellerinin Değerlendirmesi ve Türkiye Uygulaması” İst. Üniv. Sosyal Bilimler Enstitüsü Anabilim Dalı (Doktora Tezi), İstanbul.
25. Hiç, Mükerrem. (1994). Büyüme ve Gelişme Ekonomisi, Filiz Kitapevi, 1.Baskı, İstanbul.
26. Işık, N. ve Alagöz, M. (2005). “Kamu Harcamaları ve Büyüme Arasındaki İlişki”, Erciyes Üniversitesi İİBF Dergisi, Ocak-Haziran, 24, 63-75.
27. Kar, M. ve Taban, S. (2003). “Kamu Harcama Çeşitlerinin Ekonomik Büyüme Üzerine Etkileri”, Ankara Üniversitesi S.B.F. Dergisi, 58 (3). 145-169.
28. Kazgan, Gülten (1991). İktisadi Düşünce ve Politik İktisadın Evrimi, Remzi Kitabevi, 5. Basım, İstanbul.
29. Kızıltan, A., (2011). İktisada Giriş, Atatürk Üniversitesi Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını, Erzurum.
30. Kibritçioğlu, Aykut (1998). “İktisadi Büyümenin Belirleyicileri ve Yeni Büyüme Modellerinde Beşerî Sermayenin Yeri”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 53, No: 1-4, Ankara.
31. Kolçak, M. ve Arpa, T. (2017). “Vergi Gelirleri Ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği (1976-2016)”, TURAN Stratejik Araştırmalar Merkezi, Cilt: 9, Sayı 33, ss.279-288.
32. Kurz, H.D. ve N. Salvadori (2003). Theoricks of Economic Growth -Old and New in Neri Salvadori (Hrsg.): The Theory of Economic Growth. A. Classical Perspevtive Cheltcnham. Edgar Elgar,1-22.
33. Landau, D. (1986). “Government And Economic Growth İn The Less Developed Countries: An Empirical Study For 1960-1980”, Economic Development And Cultural Change, (Vol.35): 35-75
34. Lın, S. (1994). “Government Spending And Economic Growth”, Applied Economics, (Vol. 26): 83-94
35. Lın, Shuanglin ve Kim SOSIN (2001). “Foreign Debt and Economic Growth”, Economics of Transition, 9(3), ss.
36. 635-655. Lucas, Robert (1988). “On the Mechanics of Economic Development”, Journal of Monetary Economics, Vol:22,
37. No: 1, s. 3-6, North- Holland. Mucuk, M. ve Alptekin, V. (2008). “Türkiye’de Vergi Gelirleri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: VAR Analizi (1975- 2006)”, Maliye Dergisi, 155, 159-174.
38. Muhteşem, Kaynak (2011). Büyüme Teorileri Giriş, Gazi Kitapevi Yayınları, 2.Baskı, Ankara.
39. Özgüven, Ali (1988). İktisadi Büyüme İktisadi Kalkınma Sosyal Kalkınma Planlama ve Japon Kalkınması, Filiz
40. Yayınları, İstanbul.
41. Parasız, İlker (2003). İktisadi Büyüme Teorileri, Ezgi Kitapevi, Bursa.
42. Paul M. Romer, 1990.“Endogenous Technological Change”, Journal of Political Economy, Vol: 98, No: 5, Part: 2, s. 71-102, October.
43. Ram, R. (1986). “Government Size and Economic Growth: A New Framework and Some Evidence from Cross- Section and Time-Series Data: Reply”, American Economic Review, 79/1, 272-80.
44. Ricardo. (1817). On The Principles of Political Economy and Taxation, Vol 1 of The Works and Correspondance of David Ricardo. Edited by P. Sraffawith the Collaboration of M.H. Dobb, Cambridge University Press, 1951.
45. Romer, P. (1990). “Human Capital And Growth: Theory And Evidence”, Carnegie-Rochester Conference Series On Public Policy, 32: 251-286
46. Sarıbaş, Hakan- Sekmen, Fuat (2008). Türkiye’nin Muasır Medeniyete Ulaşma Çabası, Değişim Yayınları, 1. Basım, İstanbul.
47. Savaş, Vural (1994). Politik İktisat, Beta Basım Yayın, 2. Baskı, İstanbul.
48. Savaş, Vural (1998). Politik İktisat. Beta Basım A.ş, 4. Baskı, İstanbul.
49. Temiz, D. (2008). “Türkiye’de Vergi Gelirleri ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: 19602006 Dönemi”, 2. Ulusal İktisat Kongresi, 20-22 Şubat, İzmir.
50. Thomas Robert Malthus (1965). An Essay on The Principle of Population, Sentry Press, New York, s. 18.
51. Tosun, M.S. ve Abizadeh, S. (2005). “Economic Growth and Tax Components: An Analysis of Tax Changes in
52. OECD”, Applied Economics, 37, 2251-2263.
53. Turan, T. (2008). Maliye Politikası Araçlarının Ekonomik Büyüme Üzerine Etkileri: Bir Literatür İncelemesi, Sayıştay Dergisi, 69, 17-36, Erişim Tarihi (28.12.2022) https://dergipark.org.tr/en/pub/sayistay/issue/61525/918958.
54. Tüzün, O., Ekinci, R. ve Karabulut, Ş. (2018). Kamu Harcamaları ve Vergi Gelirlerinin Ekonomik Konjonktür Üzerindeki Etkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, c.13, s. 45-54. Eskişehir.
55. Ulusoy, Ahmet (2006). Devlet Borçlanması, 3. Baskı, Mikro Yayıncılık, Trabzon.
56. Uysal Doğan, Özer Hüseyin ve Mehmet Mucuk (2009). “Dış Borçlanma ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği (1965–2007)”, Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 23, S: 4, s.161–178.
57. Ünsal, Erdal (2007). İktisadi Büyüme, İmaj Yayıncılık, 1.Baskı, Ankara.
58. Ünsal, Erdal (2017). Makro İktisat, Murat Yayınları, 11. Baskı, Ankara.
59. Ünsal, Erdal (2019). İktisadi Büyüme, BB101 Yayınları: 10 2. Baskı, Ankara.
60. Vural Savaş (1994). Politik İktisat, Beta Basım Yayın, 2. Baskı, s.182, İstanbul.
61. Yıldız, F. ve Sarısoy, S. (2012). “OECD Ülkelerinde Kamu Harcamaları ve Ekonomik Büyüme İlişkisi Üzerine Ampirik Bir Çalışma”, Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi, 33(2), 517-540.
62. Yüksel, C., ve Songur, M. (2011). Kamu harcamalarının bileşenleri ile ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Ampirik bir analiz (1980-2010). Maliye Dergisi, 161, 365-380.