MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI
Öz
2. Dünya Savaşına kadar savaşlar ile silahlı çatışmaları yasaklayarak sona erdirme fikri geçerliliğini korumuş, 2. Dünya Savaşından sonra bu fikir terk edilmiştir. Günümüzde savaşlar ile silahlı çatışmaların var olduğu fikri baskın hale gelmiştir. Savaşların ve silahlı çatışmaların varlığını kabul eden ülkeler, uluslararası örgütler ve uluslararası kişilerin meydana getirmiş olduğu anlaşmalar silahlı çatışmaları kurallara bağlamayı tercih etmişlerdir. Bu kapsamda ihdas edilen Birleşmiş Milletler Antlaşması, silahlı çatışma kurallarından belki de en önemli ve hayati olan kuvvet kullanmaya ilişkin düzenlemeler getirmiştir. Devletlerin, başka devlet ya da devletlere karşı kullandığı güç olarak ifade edilebilecek kuvvet kullanma kavramı, günümüzde Birleşmiş Milletler Antlaşması başta olmak üzere çok sayıda uluslararası anlaşma tarafından yasaklanmıştır. Kuvvet kullanma yasağının tek istisnası ise meşru müdafaadır. Her ne kadar Caroline Olayına kadar devletler tarafından birbirlerine karşı self preservation’a başvurulmuş olsa da esasen meşru müdafaa hakkının doğal bir hak olması sebebiyle varlığını Birleşmiş Milletler Antlaşmasından öncesinde de sürdürmekteydi. Birleşmiş Milletler Antlaşmasından önce de varlığını sürdüren doğal bir hak olan meşru müdafaa hakkı, Caroline Kararı ile sistematik bir hal kazanmış ve uluslararası örf adet hukuku yani jus cogens olarak kabul görmüştür. Jus cogens kuralı haline gelen ve sair antlaşmalara konu olan meşru müdafaanın koşullarının gerçekleşmesi halinde kuvvet kullanma yasağı ortadan kalkarak kuvvet kullanma hukuka uygun bir hal almaktadır. Anlaşılacağa üzere meşru müdafaa kuvvet kullanmanın meşruluğunu teşkil etmektedir. Meşru müdafaanın bu denli önemli olması sebebiyle meşru müdafaanın üzerinde durularak koşulları üzerine değerlendirme yapmak gerekmektedir. Araştırmanın amacı, kuvvet kullanmanın yasal dayanağını teşkil eden meşru müdafaa müessesinin, kapsam ve sınırlarını belirleyerek meşru müdafaanın icra edilebilmesi için hangi şartların gerçekleşmesi gerektiği üzerinde durulmasıdır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acer, Y., & Kaya, İ. (2022). Uluslararası Hukuk Temel Ders Kitabı (13. B.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
- Akkan, B. (2009). İsrail'in Lübnan Saldırılarının Uluslararası Hukuk Bakımından Kuvvet Kullanma Yasağı Ve Meşru Müdafaa Hakkı Kapsamında İncelenmesi. Edirne: Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Aksar, Y. (2017). Uluslararası Hukuk -Iı- (4. B.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
- Altıner, S. (2009). Uluslararası Hukukta Kuvvet Kullanma Yasağı. Ankara: Çankaya Üniversitesi Sosyal Bölümler Enstitüsü.
- Aral, B. (1999). Uluslararası Hukukta Meşru Müdafaa Hakkı. Ankara: Siyasal Kitabevi.
- Azaklı Köse, M. (2013). Milletlerarası Sorumluluk Hukukunda Zaruret Hali. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Başeren, S. H. (2003). Uluslararası Hukukta Devletlerin Münferiden Kuvvet Kullanmalarının Sınırları. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
- Batır, K. (2011). Soğuk Savaş Sonrası Dönemde Amerikan Müdahaleciliği Ve Uluslararası Hukuk. Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(1), S. 119-134.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Hukuk
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
13 Aralık 2024
Yayımlanma Tarihi
31 Temmuz 2025
Gönderilme Tarihi
3 Mayıs 2023
Kabul Tarihi
19 Ekim 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 17 Sayı: 1
APA
Apan, M. K. (2025). MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 17(1), 43-63. https://doi.org/10.53881/hiad.1292077
AMA
1.Apan MK. MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi. 2025;17(1):43-63. doi:10.53881/hiad.1292077
Chicago
Apan, Mustafa Kemal. 2025. “MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI”. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi 17 (1): 43-63. https://doi.org/10.53881/hiad.1292077.
EndNote
Apan MK (01 Temmuz 2025) MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi 17 1 43–63.
IEEE
[1]M. K. Apan, “MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI”, Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, c. 17, sy 1, ss. 43–63, Tem. 2025, doi: 10.53881/hiad.1292077.
ISNAD
Apan, Mustafa Kemal. “MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI”. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi 17/1 (01 Temmuz 2025): 43-63. https://doi.org/10.53881/hiad.1292077.
JAMA
1.Apan MK. MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi. 2025;17:43–63.
MLA
Apan, Mustafa Kemal. “MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI”. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, c. 17, sy 1, Temmuz 2025, ss. 43-63, doi:10.53881/hiad.1292077.
Vancouver
1.Mustafa Kemal Apan. MEŞRU MÜDAFAADA İCRAİLİK ŞARTLARI. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi. 01 Temmuz 2025;17(1):43-6. doi:10.53881/hiad.1292077