Araştırma Makalesi

Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi

Cilt: 21 Sayı: 1 30 Haziran 2022
PDF İndir
EN TR

Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi

Öz

Bilinen temel gerçeklerden biridir ki hammaddenin ana kaynağı yeryüzü, onun yegane sahibi ise Allah Teâlâ’dır. Ancak zamanla Allah Teâlâ’nın bahşettiği taş, toprak ve demirden oluşan yapılar Allah’ın yasakladığı yöntemlerle üretilip bunlara O’nun yasakladığı yöntemlerle sahip olunmaya başlanmıştır. Allah Teâlâ alışverişi helal faizi haram kılmıştır. Faiz her yönüyle insanlığa zararı olan bir müessesedir. Naslar tarafından kat’i olarak haram olduğu ortada olan faiz, değişen dünya düzeni ile iktisadi bir ürün olarak ön plana çıkmış, bankalar aracılığıyla kurumsallaşarak hayatın her alanına girmiştir. Katılımcı gözlemciliğimiz sonucunda günümüzde faizin beslendiği en belirgin kanallardan birisinin, insanların bir an önce sahip olmak istedikleri mallara karşılık, olmayan bedellerini veresiye yolla temin ederken düştükleri ikilem olduğu kanısına varılmıştır. Kanaatimizce gelişen dünyada insanlara “ev sahibi olmayın!” demek mümkün değil ise bunun çözümü faize, faizin nemalandığı finans merkezli alternatifler yerine yapı merkezli alternatifler üretilmesidir. Bu sayede insanların caiz olmayan ile alternatif olan arasındaki kafa karışıklığını doğrudan bilindik ve helal olanla gidermekte mümkün olacaktır. Buna karşılık İslâm’ın ilk dönemlerinden günümüze doğru İslâm iktisadında ortaya konulan ev finansmanı sistemleri için ön görülen çözümlerin asıllardan çok fer’i yöntemlerle üretilen çözümler olduğunu söylemek mümkündür. Zira faiz, akitte ileri sürülen fasit ve haram şarttır. İslâm iktisadında en belirgin yasakların başında faiz gelmekle birlikte İslâm iktisadı sadece faiz haramından ibaret olmayıp akde sürülecek pek çok fasit ve batıl şart akdi kerihlik ile iptal arasında bir yere konumlandırabilir. Öyleyse bir akitte faizi bertaraf etmek için İslâm iktisadının pek çok esasını çiğneyip dolaylı yollarla muğlak kabuller gören unsurlarla hareket etmenin o akdi faizsiz kılmakla birlikte kâmil anlamda meşru hale getirdiği söylenemez. Günümüzde pek çok faizsiz finans sistemi kendisinde faizin cereyan etmediği ancak diğer fasit şartlardan müteşekkil sistemlerden oluşmaktadır. Faizsiz ev sisteminin çözümünün aslında faizsiz yapı sistemine dayandığını bunun ise murâbaha değil mudârebe temelli, murâbaha destekli, modern ticaret ve yapı sistemlerini dikkate alan bir mekanizma ile mümkün olabileceği düşünülmektedir. Ev finansmanı sistemlerine alternatif olarak kurgulanan faizsiz yapı sistemi basitçe ifade etmek gerekirse konut, işyeri vb. yapıların oluşum ve edinimlerini her aşamasında faizli kredilerden uzak bir şekilde ve gerekli hukuki, teknik ve iktisadi şartnamelere dayalı olarak alma ve satmayı sağlayan kompleks bir modeldir. Diğer bir tabirle müteahhitlik sözleşmesi ile oluşan yap-sat modelinin modernize edilmiş şeklidir. Bir nevi kooperatifçiliğin çağa ayak uydurur şekilde yeniden teşekkül etmiş halidir. Faizsiz yapı sisteminin, faizsiz finansman sağlayan günümüz yöntemlerinin İslâm hukukunun asli ilkelerinden uzak ve dolambaçlı yolları yerine, asıllarla hareket eden, insanların aklına ve vicdanına sığan ve emek-sermaye dengesine dayalı bir çalışma prensibiyle hareket etmesi hedeflenmektedir. Alternatif finans kanallarının tamamı faizsiz ve helal yapıyı mudârebe yoluyla kullanmaya hem müsait ve hem de bu sistemin oturabilmesi için alt yapısı teşekkül etmiş bir güçtür. Bu sistem üretim esnasında alıcının ya da yatırımcının doğrudan işin içinde olduğu, aracı kurumların paranın işletilmesinden çok işletmenin yürütülmesinden, takibinden, emek ve üretimden kâr elde ettiği bir sistemdir. Faizsiz yapı temelleri helal yapıya dayanması kaçınılmaz olan ve bu sayede üretimin daha başlangıç aşamasında faize sebebiyet verecek şartları bertaraf eden bir sistemdir. Faizsiz yapı sistemi, yapıyı inşa edenin veya satıcının akdin bir tarafını alıcının ise diğer tarafını oluşturmalarına binaen akitlerin bağlayıcılığını zedeleyen sorunlara neden olmayacaktır. Bu sistem diğer bazı ev finansmanı sistemlerinden farklı olarak İslâm iktisadının temel meselelerinden, zahiren de bâtınen de akdi ifsat edecek niteliğe sahip olan sorunları ortadan kaldıracaktır. Diğer taraftan aktif mudârebe ile hareket eden faizsiz yapı sistemi saha tecrübesi ile fakihe doğru ictihadın oluşumunda katkıda bulunacak ve toplumda İslâm iktisadının temel esaslarına uyma bilinci oluşturacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abozaid, Abdulazeem. “Fıkhın İslami Finanstaki Rolü”. İslam İktisadını Yeniden Düşünmek. thk. Taha Eğri vd. 230. İstanbul: Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlakı Derneği, 2013.
  2. Adnan, Abdülhadi Hasan. Ahkâmü’l-Ukûdi’s-Sûriyye fi’l-Fıkhi’l-İslami. Câmiatü’l-İslamiyye-Filistin, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2006.
  3. Aggarwal, R K. - Yousef, T. “Islamic Banks and Investment Financing”. Journal of Money, Credit and Banking 32/1 (2000), 93-120.
  4. Aktan, Hamza. “İstisnâ’”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 23/393-396. TDV Yayınları, 2001.
  5. Aktepe, İshak Emin. İslam Hukuku Çerçevesinde Finansman ve Bankacılık. İstanbul, 2012.
  6. Ali Haydar Efendi, Hoca Emin Efendizade. Dürerü’l-Hükkam Şerh-i Mecelleti’l-Ahkâm. İstanbul, 1330.
  7. Alkış, Alpaslan. “İslam Hukukunda Katılım Bankacılığı Fon Toplama Ve Kullandırma Yöntemleri”. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 2/3 (2018).
  8. Apaydın, H. Yunus. İslam Hukuk Usulü. Ankara: Bilay Yayınları, 2017.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

15 Şubat 2022

Kabul Tarihi

8 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 21 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Seçkiner, M. H. (2022). Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi. Hitit İlahiyat Dergisi, 21(1), 133-176. https://doi.org/10.14395/hid.1073980
AMA
1.Seçkiner MH. Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi. Hitit İlahiyat Dergisi. 2022;21(1):133-176. doi:10.14395/hid.1073980
Chicago
Seçkiner, Mehmet Hicabi. 2022. “Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi”. Hitit İlahiyat Dergisi 21 (1): 133-76. https://doi.org/10.14395/hid.1073980.
EndNote
Seçkiner MH (01 Haziran 2022) Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi. Hitit İlahiyat Dergisi 21 1 133–176.
IEEE
[1]M. H. Seçkiner, “Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi”, Hitit İlahiyat Dergisi, c. 21, sy 1, ss. 133–176, Haz. 2022, doi: 10.14395/hid.1073980.
ISNAD
Seçkiner, Mehmet Hicabi. “Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi”. Hitit İlahiyat Dergisi 21/1 (01 Haziran 2022): 133-176. https://doi.org/10.14395/hid.1073980.
JAMA
1.Seçkiner MH. Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi. Hitit İlahiyat Dergisi. 2022;21:133–176.
MLA
Seçkiner, Mehmet Hicabi. “Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi”. Hitit İlahiyat Dergisi, c. 21, sy 1, Haziran 2022, ss. 133-76, doi:10.14395/hid.1073980.
Vancouver
1.Mehmet Hicabi Seçkiner. Konut Finansmanı Sistemlerine Alternatif Bir Model Olarak Faizsiz Yapı Sisteminin Temellendirilmesi. Hitit İlahiyat Dergisi. 01 Haziran 2022;21(1):133-76. doi:10.14395/hid.1073980

Cited By

Hitit İlahiyat Dergisi Creative Commons Atıf 4.0 International License (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.