Hekimlerin Eğitim Deneyimleri ve Bir Statü Üretimi Olarak Tıp Fakültesini Tercih Etme Nedenleri

Öz

Bu çalışma, ilkokuldan tıp fakültesine kadar hekimlerin eğitim süreçlerinde karşılaştıkları deneyimleri ve bu süreçlerin onların kişiselmesleki gelişimlerine olan etkilerini, niteliksel bir perspektifle inceleyerek ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmanın kapsamını sosyoekonomik ve sosyokültürel yapı çeşitlilikleri bağlamında farklı tıp fakültelerinden mezun olan hekimlerin eğitimle ilgili bireysel deneyim, gözlem ve eleştirileri oluşturmaktadır. Araştırma yöntemi olarak nitel araştırma yöntemi benimsenmiş, veriler ise kartopu örneklemesiyle kendilerine ulaşılan hekimlerden fenomenolojik desen kullanılarak elde edilmiştir. Araştırma, tıp fakültesi mezunu hekimlerin tıp fakültesi tercihleri ve tıp eğitimi sürecindeki öğrencilik deneyimlerine odaklanmış; bu bağlamda hekimlerin öznel eğitim deneyimlerini anlamaya yönelik açık uçlu sorulardan veriler toplanmıştır. Bu yöntem, katılımcıların eğitim süreçlerine ilişkin duygusal, düşünsel ve yapısal değerlendirmelerini ayrıntılı biçimde ortaya koyma imkânı sunmuştur. Araştırma bulguları, tıp eğitiminde teorik bilginin ağırlıklı olduğunu, pratik uygulama olanaklarının ise bazı tıp fakültelerinde sınırlı kaldığını ve eğitim ortamlarında hiyerarşik ilişkilere dayalı usta-çırak ilişkisine dayalı geleneksel öğrenme sürecinin eğitim kalitesini genel olarak yükselttiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, katılımcı hekimlerin öğrencilik yıllarında öğretim üyeleri ile aralarındaki ilişki, iletişim ve etkileşim genellikle saygıya dayalı otoriter bir anlayışa dayanmaktadır. Katılımcı hekimler, etkili bir öğrenme için öğrencilik sorumluluk bilincinin kazandırıldığı, eleştirel düşünmeye, deneyim aktarımına ve açık iletişime dayalı bir eğitim modelinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Çalışmanın özgün katkısı, Türk Milli Eğitim ve Yüksek Öğretim Sisteminin tıp eğitimi özelinde kurumsal yapıların ve pedagojik yaklaşımların eğitim kültürü temelinde doğrudan saha deneyimleri üzerinden değerlendirilmesidir. Bu bağlamda, araştırma, geçmiş-mevcut eğitim uygulamalarının eleştirel bir analizini sunmakta hem de tıp eğitiminin yeniden yapılandırılmasına yönelik katılımcı temelli öneriler geliştirmektedir. Elde edilen bulgular, sağlık eğitimi politikalarının güncellenmesi açısından da önemli bir kaynak niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

• Eğitim
• Eğitim deneyimleri
• Tıp fakültesi tercihi
• Tıp eğitimi
• Mesleki gelişim

Physicians’ Educational Experiences and Reasons for Choosing Medical School as a Status Production

Öz

This study aims to examine the experiences of physicians in their educational processes from elementary school to medical school and the effects of these processes on their personal and professional development from a qualitative perspective. The scope of the study is based on the individual experiences, observations, and critiques of physicians who graduated from different medical schools in the context of socioeconomic and socio-cultural structural diversity. Qualitative research method was adopted as the research method, and the data were obtained from physicians who were reached by snowball sampling using a phenomenological design. The research focused on the medical school preferences of medical school graduates and their student experiences in the medical education process; in this context, data were collected from open-ended questions aimed at understanding the subjective educational experiences of physicians. This method provided the opportunity to reveal the participants’ emotional, intellectual and structural evaluations of their educational processes in detail. The findings of the study reveal that theoretical knowledge is predominant in medical education, practical application opportunities are limited in some medical faculties and that the traditional learning process based on master-apprentice relationship based on hierarchical relationships in educational environments generally increases the quality of education. In addition, the relationship, communication and interaction between the participant physicians and the faculty members during their student years were generally based on an authoritarian understanding based on respect. Participant physicians emphasize the necessity of an education model based on critical thinking, experience transfer and open communication, in which student responsibility awareness is gained for effective learning. The unique contribution of the study is to evaluate the institutional structures and pedagogical approaches of the Turkish National Education and Higher Education System in the field of medical education on the basis of educational culture through direct field experiences. In this context, the study provides a critical analysis of past and present educational practices and develops participant-based recommendations for the restructuring of medical education. The findings obtained are also an important resource for updating health education policies.

Anahtar Kelimeler

• Education
• Educational experiences
• Medical school preference
• Medical education
• Professional development

Kaynakça

1. Alper, Z. & Özdemir, H. (2004). Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesini Tercih Eden Öğrencilerin Kimi Sosyo-Demografik Özellikleri ve Mesleğe Bakış Açıları. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 30(2), 93-96.
2. Bilhan, S. (1984). Atatürk’ün Eğitim Felsefesi. Eğitim ve Bilim, 9(52), 4-18.
3. Bourdieu, P. (1973). Cultural Reproduction and Social Reproduction. Knowledge, Education, and Cultural Change içinde (ss. 71- 112). London & New York: Tavistock Publications Limited.
4. Bourdieu, P. (1977). Outline Of a Theory of Practice. Cambridge: Cambridge University Press.
5. Bourdieu, P. (1986). The Forms of Capital. Handbook of Theory and Research for the Sociology of Education içinde (ss. 241-258). New York: Greenwood Press.
6. Bourdieu, P. (1990). The Logic of Practice. Stanford, California: Stanford University Press.
7. Bourdieu, P. (1995). Pratik Nedenler. İstanbul: Kesit Yayınları.
8. Bourdieu, P. (2014). Simgesel Sermaye ve Toplumsal Sınıflar. Cogito, (76), 192-203.

9. Brower, T. (2022, 30 Mayıs). New Data: The Most Respected Jobs And 5 Ways To Gain Respect No Matter What Your Work. Forbes. Elektronik Dergi. 23 Ağustos 2025 tarihinde https:// www.forbes.com/sites/tracybrower/2022/05/30/new-datathe- most-respected-jobs-and-5-ways-to-gain-respect-nomatter- what-your-work/ adresinden erişildi.
10. Budak, Ö. (2014). Esnek İstihdam Toplumunda Kültürel Sermaye. Cogito, (76), 152-166.
11. Cirhinlioğlu, Z. (1996). Meslekler ve Sosyoloji. Ankara: Gündoğan.
12. Creswell, J. W. (2013). Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Siyasal Kitabevi.
13. Çelik, Ç. (2014). Sosyal Sermaye, Ebeveyn Ağları ve Okul Başarısı. Cogito, (76), 265-289.
14. DART I&C. (2022). Canada’s Most Respected Occupations 2022 (s. 1). https://canadasmostrespected.com/wp-content/ uploads/2022/05/CMR-Occupations-Media-Release-May-18- 2022-FINAL.pdf adresinden erişildi.
15. Dukes, S. (1984). Phenomenological Methodology in The Human Sciences. Journal of Religion & Health, 23(3), 197-203. doi:10.1007/BF00990785
16. Durkheim, E. (1972). Selected Writings. Cambridge University Press. http://www.cambridge.org/9780521085045 adresinden erişildi.
17. Ellaway, R. & Masters, K. (2008). AMEE Guide 32: E-Learning in medical education Part 1: Learning, teaching and assessment. Medical Teacher, 30(5), 455-473. doi:10.1080/01421590802108331
18. Genç, G., Kaya, A. & Genç, M. (2007). İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencilerinin Meslek Seçimini Etkiyen Faktörler. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(13), 49-63.
19. Ghanem, M. (2014). Complementary Education for Healthcare Personnel A Strategy To İncrease Hospital Performance. GMS Interdisciplinary Plastic and Reconstructive Surgery DGPW, 3, 1-5.
20. Gökçe, B. (1984). Orta Öğretim Gençliğinin Beklenti ve Sorunları. Ankara: Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı.
21. Hitti, E., Hadid, D., Khoury, S. J., Tamim, H., Makki, M. & Karam, C. M. (2022). Domestic Tethers: Gender Differences in Career Paths and Domestic Responsibilities of Top-Research Medical School Graduates. PLoS One, 17(4), 1-13. doi:10.1371/journal. pone.0267288
22. Kasapoğlu, M. A. (1992). Tıp Eğitimi. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
23. Kurtkan Bilgiseven, A. (1987). Eğitim Sosyolojisi: Kavramlar- Teoriler-Eğitim Yolu ile Kalkınmanın Esasları. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları.
24. Kuzgun, Y. (1985). Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sınavı Adayları İçin Üniversiteler Yükseköğretim Programları ve Meslekler Rehberi. AGB Yayını. Ankara: Ö.S.Y.M.
25. Lareau, A. (2003). Unequal Childhoods_ Class, Race, and Family Life. London: University Of California Press.
26. McCarthy, N. (2024). The World’s Most Ethical and Trusted Professions. 23 Ağustos 2025 tarihinde https://www.eqs. com/compliance-blog/most-ethical-and-trusted-professions/ adresinden erişildi.
27. Moi, T. (1991). Appropriating Bourdieu Feminist Theory and Pierre Bourdieu’s Sociology of Culture. New Literary History, 22(4), 1017-1049.
28. Oğuz, A. & Telci Çaklılı, Ö. (2014). Tıp Eğitiminde Mentorluğun Önemi. SD, (30), 56-59.
29. Oral, U. (2020). Political Perception Of Generation Z In Turkey. International Journal of Advanced Science and Technology, 29(11), 493-500.
30. Revel, J. (2012). Foucault Sözlüğü. İstanbul: Say Yayınları. Sargın, S. (2007). Türkiye’de Üniversitelerin Gelişim Süreci ve Bölgesel Dağılımı. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(5).
31. Schön, D. A. (1987). Educating the Reflective Practitioner_ Toward a New Design for Teaching and Learning in the Professions. San Francisco & London: Jossey-Bass.
32. Smith, M. (2021, 28 Ocak). Scientists And Doctors Are The Most Respected Professions Worldwide. 23 Ağustos 2025 tarihinde https://yougov.co.uk/international/articles/33901-scientistsand- doctors-are-most-respected-professi adresinden erişildi.
33. Tezcan, M. (1985). Eğitim Sosyolojisi. 150. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
34. Türkdoğan, O. (2006). Toplumsal Yapı ve Sağlık-Hastalık Sistemi. İstanbul: IQ Kültür Sanat ve Yayıncılık.
35. Ülken, H. Z. (1969). Sosyoloji Sözlüğü. 9. İstanbul: M.E.B. Talim ve Terbiye Dairesi Yayınları.
36. Weber, M. (1978). Economy and Society: An outline of interpretive sociology. United States of America: University of California Press.
37. Weber, M. (1993). Sosyoloji Yazıları (3.). İstanbul: Hürriyet Vakfı.
38. Wu, J. & Olagunju. (2024). Mentorship in medical education: Reflections on the importance of both unofficial and official mentorship programs. BMC Medical Education, 24(1233), 1-5. doi:10.1186/s12909-024-06248-7