İlahiyat/İslami İlimler Fakültesi Öğrencilerinin Meslek Seçimini Etkileyen Nedenler Üzerine Bir Araştırma

Öz

Gençler, bir ülkenin geleceğini, sürdürülebilir gelişimini ve toplumsal dinamizmini oluşturan en temel güçtür. Onların yaşamlarını ve ilerleyen süreçlerde verecekleri kararları biçimlendiren en kritik aşamalardan biri, meslek seçimidir. İlahiyat/İslami İlimler Fakülteleri de din öğretimi noktasında Milli Eğitim Bakanlığı ve Diyanet İşleri Başkanlığı’nın ihtiyaç duyduğu personeli yetiştiren tek kurum statüsündedir. Bu nedenle çalışma yükseköğretimde öğrenim gören öğrencilerin meslek seçiminde etkili olan nedenleri tespit etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma tarama modeline göre tasarlanmış, çalışma grubunu ise İlahiyat/İslami İlimler Fakültesi son sınıf öğrencilerinden basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile seçilen 18 öğrenci oluşturmuştur. Çalışmada nitel veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ardından elde edilen veriler Maxqda nitel veri analiz programı kullanılarak içerik analizi yöntemi ile çözümlenmiştir. Elde edilen veriler tema ve kodlara göre düzenlenerek yorumlanmıştır. Çalışmada gerekli görülen yerlerde katılımcıların ifadeleri birebir verilmiştir. Araştırma bulgularına göre katılımcıların İlahiyat fakültesini büyük ölçüde kişisel ilgi ve gönüllü bir şekilde tercih ettikleri belirlenmiştir. “Alanı sevme-kendi isteği” şeklindeki gerekçenin diğer gerekçelerden daha fazla ifade edildiği görülmüştür. Çoğu katılımcının mezun olduktan sonra öğretmenlik mesleğini tercih etmeyi planladığı, din hizmetlerine yönelik mesleklerin ikinci planda kaldığı görülmüştür. Din hizmetlerine yönelik mesleklerin öğretmenlik mesleğinin gerisinde kalması farklı sebeplerden kaynaklandığı düşünülmektedir. Fakültede alınan eğitimin meslek seçiminde etkili olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Öğretmenlik Uygulaması ve Hitabet ve Mesleki Uygulama dersine yönelik staj deneyimlerinin meslek seçimlerinde etkili olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin fakülte derslerine katkı sağlamak, kişisel gelişimlerini desteklemek ve ileriye dönük yapacakları mesleklere yönelik yetkinlik kazanmak amacıyla fakülte dışındaki farklı kurumlarda eğitimlere katıldıkları da tespit edilmiştir. Fakülte dışında eğitim aldığını beyan edenlerin çoğunluğunun Arapça dil kursuna gittiği görülmüştür. Bu durum çalışma grubunu oluşturan katılımcıların öğrenim gördükleri fakültede hazırlık sınıfının olmaması ile açıklanabilir. Ayrıca katılımcıların din hizmetlerine yönelik Kur’an-ı Kerim, Tashih-i Huruf ile 4-6 yaş Kur’an Kursu eğitimi ve Cenaze Yıkama ve Kefenleme eğitimi de aldıkları saptanmıştır. Katılımcıların aldıkları eğitimlere bakıldığında teorikten ziyade pratiğe dönük olduğu da göze çarpmaktadır. Elde edilen tüm bu bulgular ışığında, katılımcıların çoğunluğunun öğretmenlik mesleğini seçtiği saptanmıştır. Çalışma neticesinde; İlahiyat fakültesinden mezun olan öğrencilerin temel istihdam alanlarını oluşturan öğretmenlik ve din hizmetleri alanı altında çeşitli meslek gruplarının her birinin yeterliklerine sahip olmasını beklemek, isabetli ve doğru bir yaklaşım olmayacağı sonucuna varılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• İlahiyat/İslami İlimler Fakültesi
• Yüksek Din Öğretimi
• Meslek Seçimi.

Kaynakça

1. Acuner, Hacı Yusuf. “İlahiyat Faku ltesi O g rencilerinin Din Go revlilig i Mesleg ine Yo nelik Tutumları: Rize O rneg i”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi 9/43 (Nisan 2016), 2306-2313.
2. Aydın, M. Zeki. “Verimli ve Kaliteli Din Hizmeti Nasıl Olmalıdır?” Din Hizmetleri Sempozyumu I (2008), 25-33.
3. Bayyi̇g i̇t, Mehmet - Çanakci, Ahmet Ali. “Yu ksek Din O g retimi Kurumlarında Bo lu mleşme Sorunu”. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 26 (Nisan 2021), 369-400.
4. Bu yu ko ztu rk, Şener vd. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 29. Basım, 2020.
5. Çetin, O zer. “İslami İlimler/İlahiyat Faku ltesi O g rencilerinin O g retmenlik Mesleg ine Yo nelik Tutumlarının İncelenmesi (Uşak U niversitesi O rneg i)”. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16/32 (30 Aralık 2017), 411-432. https://doi.org/10.14395/hititilahiyat.378923
6. Erdog an, İrfan. “İlahiyat Faku ltesi O g rencilerinin O g retmenlik Mesleg ine Yo nelik Tutumları ile Mesleki Kaygıları Arasındaki İlişki”. Eskiyeni 45 (20 Eylu l 2021), 797-818. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.954088
7. Erpay, İlyas. “O g rencilerin İlahiyat Faku ltesine Yo nelik Go ru şleri”. Amasya İlahiyat Dergisi 0/13 (30 Aralık 2019), 423-473. https://doi.org/10.18498/amailad.547095
8. Eryetiş, Muharrem Vedat. “Meslek Seçimi ve Mesleki Rehberlik”. Anadolu Bil Meslek Yüksekokulu Dergisi 44 (01 Ekim 2016), 0-0.

9. Ev, Halit. “Din Ku ltu ru ve Ahlak Bilgisi Dersi O g retmenlerinin Yeterlikleri Bag lamında İlahiyat Faku lteleri ve O g retmen Yetiştirme Sistemini Yeniden Yapılandırma”. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 13/4 (02 Kasım 2016), 83-100. https://doi.org/10.18026/cbusos.41399
10. Furat, Ayşe Zişan. “Nitelikli Din Go revlisi Yetiştirmede İlahiyat Faku ltelerinde Su rdu ru len Eg itim-O g retim Faaliyetlerinin Yeterlilig i: İstanbul U niversitesi İlahiyat Faku ltesi O g rencilerinin Konu Hakkındaki Du şu nceleri”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 12/1 (01 Nisan 2012), 83-110.https://doi.org/10.5281/zenodo.3344320
11. Go ku ş, Şeref. “Din Go revlilerinin O rgu tsel Gu ven Du zeyleri ile Mesleki Doyum Du zeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 9/2 (30 Aralık 2019), 285-309.
12. Karasar, Niyazi. Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar, İlkeler, Teknikler. Ankara: 3A Araştırma Eg itim Danışmanlık, 6. Basım, 1994.
13. Keyifli, Şu kru . “Hazırlık Sınıfı O g rencilerinin Faku lte Tercihini Etkileyen Fakto rler: DEU . İlahiyat Faku ltesi O rneg i”. Journal of International Social Research 12 (20 Ekim 2019), 1344-1358. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3675
14. Kiriş, Hacı Mustafa. “Diyanet İşleri Başkanlıg ı Personel Yeterlikleri Bag lamında İlahiyat Faku ltesi Lisans Programlarının İşlevsellig i”. Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi XLII/2 (2018), 47-76.
15. Kirman, M. Ali - Apaydın, Halil. “İlahiyat Faku ltesi O g rencilerinin Beklenti ve Sorunları”. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 7 (01 Haziran 2006), 93-123.
16. Koç, Ahmet. “İla hiyat Faku ltesi (İla hiyat Lisans Programı) O g rencilerinin Sorunları ve Beklentileri”. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 25 (23 Ocak 2014). https://doi.org/10.15370/muifd.39209
17. Korkmaz, Mehmet. “İlahiyat Faku ltesi O g rencilerinin Faku lteyi Tercih Nedenleri: Erciyes U niversitesi İlahiyat Faku ltesi O rneg i”. Bilimname, 167-204.
18. Kuzgun, Yıldız. Rehberlik ve Psikolojik Danışma. Ankara: O SYM Yayınları, 8. Basım, 2002.
19. Lafçi, Kamber Tekin. “Gençlerin Meslek Seçiminde Karşılaştıkları Gu çlu kler U zerine Bir Deg erlendirme”. USE Uluslararası Sosyoloji ve Ekonomi Dergisi 1 (01 Haziran 2018), 97-120.
20. Musayev, İslam - Akcan, Hatice Ku bra. “Yu ksek Din O g renimi Go ren O g rencilerin İş Bulma Kaygısı: Hakka ri U niversitesi İlahiyat Faku ltesi O rneg i”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 13 (22 Haziran 2022), 47-66. https://doi.org/10.53112/tudear.993542
21. Nazırog lu, Bayramali. “İlahiyat Faku ltelerinde Din Eg itimi ve Sorunları”. Türkiye’de Din Eğitimi ve Sorunları. ed. Mustafa Ko ylu . İstanbul: Dem Yayınları, 2018.
22. O zdemir, Saadettin. “Diyanet Hizmetleri Açısından İlahiyat Faku ltesi Program(lar)ı”. Din ve Bilim -Muş Alparslan Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 2/1 (30 Haziran 2019), 1-25.
23. O zdemir, Saadettin. “İlahiyat Faku ltesi O g rencilerinin İlahiyat Programı İle İlgili Go ru şleri: SDU İlahiyat O rneg i”. Dergiabant 7/13 (31 Mayıs 2019), 1-33. https://doi.org/10.33931/abuifd.543386
24. Razon, Norma. “Meslek Seçimi ve Mesleg e Yo neltme”. Eğitim ve Bilim 8/43 (01 Mayıs 1983).
25. Su ngu , Arife U nal. “O g rencilerin İlahiyat Faku ltesini Tercih Nedenleri (Burdur Mehmet Akif Ersoy U niversitesi İlahiyat Faku ltesi O rneg i)”. Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 3/1 (20 Haziran 2022), 37-55.
26. Şahin, Furkan vd. “O g rencilerin Meslek Seçimlerini Etkileyen Nedenlerin O g renci Go ru şleri Bag lamında Deg erlendirilmesi”. Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi 2/1 (15 Mart 2024), 63-76. https://doi.org/10.5281/zenodo.10611649
27. Turan, İbrahim. “Tu rkiye’de İlahiyat Eg itimi: İstihdam Alanı-Program İlişkisi U zerine Bir Deg erlendirme”. Darulfunun Ilahiyat 0/37 (Aralık 2017), 59-77. https://doi.org/10.26650/ilahiyat.2017.19.2.0014
28. Turan, İbrahim - Nazırog lu, Bayramali. “İlahiyat Faku ltesine Yeni Gelen O g rencilerin Sorun ve Beklentileri: OMU İlahiyat Faku ltesi O rneg i”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research 8/36 (Şubat 2015).
29. Tuzcuog lu, Semai. “Meslek Seçimi ve O nemi”. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 6/6 (21 Ekim 2013), 265-280.
30. U lku , Siral. “Meslek seçimi”. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES) 8/1 (11 Eylu l 2019), 197-208.
31. Yeşilyaprak, Binnur. “Gençlere Meslek Seçiminde Yapılacak Yardımlar”. Eğitim ve Bilim 10/59 (25 Ag ustos 2015). https://eb.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/5429
32. Yılmaz, Macid. “İlahiyat Faku ltesi Mezunlarına Verilen Pedagojik Formasyon Eg itiminin O g retmenlik Mesleg ine Yo nelik Tutum ve Kaygı Du zeyleri U zerindeki Etkileri”. Bilimname XXVIII (Ocak 2015), 287-310.
33. Yig it, Ahmet. Öğrenci ve Öğretim Elemanlarının Görüşlerine Göre İlahiyat Lisans Programının Amaçlarının Değerlendirilmesi. Kayseri: Erciyes U niversitesi, Yu ksek Lisans Tezi, 2016.