Kur’an Tefsirinde İsrailiyyât Kullanımına Dair Modern Arapça Çalışmalara Bir Bakış

Öz

Kur’an, Eski Ahit ve Yeni Ahit’in paylaştığı yaklaşık yirmi peygamber figürü vardır. Kur’an hem doğrudan hitaplarında hem de bu peygamberlerin kıssalarını aktarırken bu eski kutsal kitap topluluklarıyla meşgul olur. Daha önceki kutsal metinler, bu peygamberlerin kıssalarını Kur’an’a göre daha ayrıntılı olarak sunma eğilimindedir. Bu nedenle, ilk Müslümanlar bazen Kur’an’ın imalı ve kısa referanslarını detaylandırmak için ihtida eden Yahudi ve Hristiyanlara danışırlardı. Bu süreçten İsrâîliyyât adı verilen bir rivayetler bütünü ortaya çıktı. Müslüman geleneğinde iyi yerleşmiş olmasına rağmen bu tür anlatıları tefsir amacıyla kullanma uygulaması da uzun süredir bilim adamları arasında ciddi tartışmalara konu olmuştur. Bu makale, Kur’an tefsirinde İsrâîliyyât kullanımına ilişkin çağdaş bakış açılarını ele almak için, yakın tarihli yaklaşık bir düzine Arapça eseri incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tefsir
• İsrâîliyyât
• Eski Ahit
• Yeni Ahit
• Yahudiler
• Hristiyanlar.

A Review of Contemporary Arabic Scholarship on The Use of Israiliyyat for Interpreting The Qur’an

Abstract

Kaynakça

1. Abu Shahba, Muhammad bin Muhammad. l-Isrāʾīli-yyāt wa-l-Mawḍū‘āt fī-l-Tafsīr. Kahire: Maktabat al-Sunna, 1988.
2. Abubakr, Bakri. “The Arabic and Bejawi Word ‘Yamm’: Did Prophet Musa Upon Whom Be Peace Speak It?” Sudanese Online. 2011. https://sudaneseonline.com/ar/article_11815.shtml.
3. Albayrak, İsmail. Qur’anic Narrative and Israilliyat in Western Scholarship and in Classical Exegesis. Leeds: The University of Leeds, Doktora, 2000.
4. Albayrak, İsmail. “Reading the Bible in the Light of Muslim Sources: From Isrāʾīliyyāt to Islāmiyyāt”. Islam and Christian–Muslim Relations 23/2 (2012), 113-127.
5. Askalânî, İbn Hacer el-. Fetḥu’l-bârî bi-şerḥi Ṣaḥîḥi’l-Buḫârî. ed. Muhammed Fuad el-Bakî. Beyrut: Dār el-Ma’rife, 1960.
6. Badr al-Din, Muhammad Hassan. Ishkāliyāt Mafhūm al-Taurāt fī al-Darāsāt al-Islāmiyya wa Dawruhā fī Nash’at al-Isrāʾīliyyāt al-Mubakkira. Tunus: Mu’minūn Without Borders, 2015.
7. Barari, Hassan A. Israelism: Arab Scholarship on Israel, a Critical Assessment. Reading: Ithaca Press, 2012.
8. Fazlur Rahman. Islam. London: Weidenfeld and Nicolson, 1966.

9. Hubi, Jimāl Mahmoud al- - Zuhd, Isam al-ʿAbd. al-Tafsīr wa Manhaj al-Mufassirūn. Gazze: Ṭabʿat al-Miqdad, 1999.
10. Hussein, ʿAbd al-Qadir Muhammad al-. Tamyīz al-Dakhīl fī Tafsīr al-Qur’ān al-Karīm. Şam: Jāmiʿat Dāmasqh, 2013.
11. İbn Haldûn, Abdurrahmân bin Muhammed. el-Muḳaddime: Tarîh Alamet ibn Haldûn. Beyrut: Dār al-Qalam, 1984.
12. Kister, M. J. “Haddithu ‘an Bani Isra’ila wa-la Haraja: A Study of an Early Tradition”. Israel Oriental Studies 2 (1972), 215-239.
13. Mirza, Younus Y. “Ishmael as Abraham’s Sacrifice: Ibn Taymiyya and Ibn Kathīr on the Intended Victim”. slam and Christian–Muslim Relations 24/3 (2013), 277-298.
14. Öğmüş, Harun. “Dirâse menheciyye havle’l-hâce ile’l-isrâîliyyât fî tefsîri’l-kısası’l-Kur’âniyye”. Selçuk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 29 (2010), 183-198. Rabî’, Âmâl Muhammed Abdurrahmân. el-İsrâîliyyât fî Tefsîri’t-Taberî Dirâse fi’l-Lüga ve’l-Mesâdiri’l-Arabiyye. Kahire: The Egyptian Ministry of Religious Endowments, 2001.
15. Reynolds, Gabriel Said. “On the Qur’anic Accusation of Scriptural Falsifica-tion (tahrîf ) and Christian Anti-Jewish Polemic”. Journal of the American Oriental Society 130/2 (2010), 189-202.
16. Rosshandler, Kareem. “Kur’an Tefsirinde İsrailiyyât Kullanımına Dair Modern Arapça Çalışmalara Bir Bakış”. çev. Nevfel Akyar. HİKEM 1/1 (2023), 12-28.
17. Rumi, Fahd ʿAbd al-Rahman bin Sulayman al-. Manhaj al-Madrassa al-ʿAqli-yya al-Ḥadītha fī-l-Tafsīr. Riyad: Mu’assasa al-Risāla, 1983.
18. Şahin, M. Süreyya. “Esbât”. TDV İslâm Ansiklopedisi. TDV İslam Araştırmaları Merkezi, 1995. https://islamansiklopedisi.org.tr/esbat
19. Şeybânî, Ahmed bin Muhammed. Musned el-Imâm Aḥmed. ed. Shu’ayb al-Arna’ūt. Tunus: Mu’assasa al-Risāla, 2001.
20. Tayyār, Mas‘ād bin Sulaymān bin Nāsir al-. Tafsīr al-Qur'an bi-l-Isrāʾīliyyāt: Naẓrāt Taqwīmiyya. Cidde: Mujallat Ma‘had al-Imām al-Shāṭibī li-l-Dirāsāt al-Qurʾaniyya, 2011.
21. Togan, Z. V. “The Topography of Balkh Down to The Middle of The Seventeenth Century”. Central Asiatic Journal 14/4 (1970), 277-288.
22. Tottoli, Roberto. “Origin and Use of the Term Isrā’īliyyāt in Muslim Literature”. Arabica 46/2 (1999), 193-210.
23. Zehebî, Muhammed Hüseyin. el-İsrâ'iliyyât fi’t-tefsîr ve’l-ḥadîs. Kahire: Mektebat Vehbe, 1970.
24. Zehebî, Muhammed Hüseyin. et-Tefsîr ve’l-müfessirûn. Kahire: Mektebat Vehbe, 2000.
25. “"K.” You Tube”. haz. Leya Kanaan. Yayın Tarihi 2018. https://www.youtube.com/watch?v=eAiaW9kA8LI
26. Kur’an-ı Kerim Meali. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2011.