BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Mehmet Emin Tuğluk; Tuba Özfidan

doi:10.28981/hikmet.1084843

BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Dil biliminin bir alt kolu olan ad bilimi çeşitli kollara ayrılır. Bu kollardan biri de yer adı bilimidir. Yer adı bilimi yer adlarını köken, anlam, yapı ve benzeri özellikleri bakımından inceler. Yer adları genellikle bulunduğu coğrafyanın özellikleri, tarihî geçmişi ve içinde bulunduğu toplumun sosyokültürel hayatı hakkında bilgiler içerdiğinden dil bilimin yanı sıra tarih, coğrafya, etnoloji, sosyoloji gibi bilim dallarından da yararlanır. Bu çalışmada Batman şehir merkezi ile Beşiri, Gercüş Hasankeyf, Kozluk ve Sason ilçelerine bağlı 567 köy ve bağlı yerleşim birimi (mezra) adı leksik-semantik açıdan ve yapı yönünden incelenmiştir. Köy ve bağlı yerleşim birimi yer adlarının belirlenmesinde İç İşleri Bakanlığı web sayfasındaki Türkiye Mülki İdare Bölümler Envanteri kayıtları esas alınmıştır. İncelenen yer adlarının verilmesinde etkili olan unsurlarla ilgili sonuç bölümünde değerlendirmede bulunulmuştur. Ayrıca çalışmanın sonunda 567 köy ve bağlı yer adının indeksi verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Aksan, Doğan. (1970). “Birkaç Türkçe Yeradı ve Bunların Dilbilimi ve Kültür Bakımından Önemi”, AÜ DTCF Dergisi, C 26, S 1-2 (1968), s. 81–85.
Aksan, Doğan. (1974). “Anadolu Yer Adları Üzerine En Yeni Araştırmalar”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, 1973-1974, s. 185-193.
Aksan, Doğan, (1982). Her Yönüyle Dil (Ana Çizgileriyle Dilbilim). C 3, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Aksan, Doğan. (2009). Her Yönüyle Dil, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Aksu, Fehmi. (1936). Isparta İli Yer Adları. Isparta.
Başkan, Özcan. (1970). “Türkiye Köy Adları Üzerine Bir Deneme”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, S 319, s. 237–251.
Bilgiç, Emin. (1946). “Anadolu’nun İlk Yazılı Kaynaklarındaki Yer Adları ve Yerlerinin Tayini Üzerine İncelemeler”, Türk Tarih Kurumu Belleten, C 10, S 39, s. 381–423.
Caferoğlu, Ahmet. (1953). “Türk Onomastiğinde ‘At” Kültü’, Türkiyat Mecmuası, C X, s. 201-211.

Demircan, Ömer. (1976). “Türkiye Yer Adlarında Vurgu”, Türk Dili, S 300, s. 402-411.
Eren, Hasan. (1965). “Yer Adlarımızın Dili”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten, s. 155– 165.
Eren, Hasan. (1972). “Suğla”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Enstitüsü, Türkoloji Dergisi, C IV, S 1, s. 93-96.
Eren, Hasan. (2018). Yer Adlarımızın Dili, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Eröz, Mehmet. (1966), “Ege Bölgesinde Yer (Köy ve Şehir) Adları”, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları: 19 (Reşit Rahmeti Arat İçin), Seri I, S A2, s. 176-188.
Eröz, Mehmet. (1972). “Türk Onomastiği Bakımından Adapazarı Yer Adları”, 1970-1971 Ders Yılı Sosyoloji Konferansları, s. 107-119, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
Eröz, Mehmet. (1974). “Doğu Anadolu Köy Adları Üzerinde Sosyolojik Bir Araştırma” , Cumhuriyetin 50. Yılında Türkiye’nin Sosyal ve Ekonomik Sorunları Semineri (Erzurum 22-25 Ekim 1973) s. 271-317, Atatürk Üniversitesi Yayınları, Erzurum.
Eröz, Mehmet. (1984). “Sosyolojik Yönden Türk Yer Adları”, Türk Yer Adları Sempozyumu Bildirileri (11-13 Eylül 1984 Ankara), s. 43-53, Milli Folklor Araştırmaları Dairesi Yayınları, Ankara.
Gülensoy, Tuncer. (1984). “Elazığ, Bingöl ve Tunceli İlleri Yer Adlarına Bir Bakış”, Türk Yer Adları Sempozyumu Bildirileri (11-13 Eylül 1984 Ankara), s. 149-156, Milli Folklor Araştırmaları Dairesi Yayınları, Ankara.
Gülensoy, Tuncer. (1995). Türkçe Yer Adları Kılavuzu, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Gülensoy, Tuncer. (1998). “Anadolu Yer Adlarına Genel Bir Bakış”, Prof. Dr. Dursun Yıldırım Armağanı, s. 41-48.
Gülensoy, Tuncer. (2007). Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü I-II, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Güzelbey, C. Cahit.(1984). “Gaziantep’te Türk Topluluklarının Adlarını Taşıyan Yer Adları”, Türk Yer Adları Sempozyumu Bildirileri (11-13 Eylül 1984 Ankara), s. 169-180, Milli Folklor Araştırmaları Dairesi Yayınları, Ankara.
Hatipoğlu, Vecihe. (1981). Türkçenin Ekleri, Türk Dil Kurumu Yayınları.
H. Nihal-Ahmed Naci. (1926). “Anadolu’da Türklere Ait Yer İsimleri”, Türkiyat Mecmuası, II, s. 243-260.
Hüseyin Namık. (1934). “Coğrafi İsimlerin Ehemmiyeti”, Haritacılar Mecmuası, S 4, s. 104-107.
Işıtman, İ. Refet. (1945). “Köy Adları Üzerine Bir İnceleme”, Türk Dili Belleten, Seri III, S 1-3, s. 52-61.
İnan, Abdulkadir. (1945). “Anadolu’nun Toponomisi ve Türk Boylarının Adları Meselesi”, TDAY-Belleten, I-III, 62-64.
Kırzıoğlu, M. Fahrettin. (1984). “Selçuklu Fetihlerinden (1064-1071) Önce Doğu-Anadolu’da Türk Boy ve Oymakları’ndan Kalma Dağ ve Su Adları” Türk Yer Adları Sempozyumu Bildirileri (11-13 Eylül 1984 Ankara), s.75-96, Milli Folklor Araştırmaları Dairesi Yayınları, Ankara.
Korkmaz, Zeynep. (2007). Türkiye Türkçesi Grameri (Şekil Bilgisi), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Köprülü Mehmet Fuat. (1925). “Oğuz Etnolojisine Dair Tarihi Notlar”, Türkiyat Mecmuası, I, 185-211.
Kurgun, Levent (2009). “Türk Toponimisi Üzerine Bir İnceleme”, Uluslararası Türklük Bilgisi Sempozyumu (25-27 Nisan 2007) Bildiriler-2, Erzurum s. 735-747.
Maarif Vekâleti. (1929). Coğrafi İsimlerin İmlaları Hakkında Rapor, Ankara.
Oy, Aydın. (1964). Tekirdağ İli Yer Adları I, Merkez İlçenin Toponimisi, Tekirdağ Halkevi Yayınları, İstanbul.
Sakaoğlu, Saim. (2001). Türk Ad Bilimi I Giriş, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Sevinç, Necdet. (1983). “Toponimik Bir Araştırma: Gaziantep’te Yer Adları ve Türk Boyları, Türk Aşiretleri, Türk Oymakları”, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 26, s. 1-138.
Şahin, İbrahim. (2015). Türkiye “Yeradbiliminde Leksik-Semantik Sınıflandırma Meselesi”, Avrasya Terim Dergisi, C 3, S 1, s.10 – 21.
Şahin, İbrahim. (2021). Adbilim, Pegem Akademi, Ankara.
Telli, Burak. (2018). “Yer Adları Üzerine Bir Değerlendirme: Adıyaman İli Gölbaşı İlçesi Örneği”, Turkish Studies Language, C 13, S 12, s. 507-526.
Türkçe Sözlük (2011). Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
Tunçel, Harun (2000). “Türkiye’de İsmi Değiştirilen Köyler”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C X, S 2, s.23-34.
Umar, Bilge. (1993). Türkiye’deki Tarihsel Adlar, İnkılap Kitabevi, İstanbul.
Üçer, Süleyman Sırrı, Koman, Mehmet Mesud. (1945). Konya İli Köy ve Yer Adları Üzerine Bir Deneme, Konya Halkevi Tarih, Müze Komitesi Yayınları, Konya.
Wittek, Paul. (1935). “Von der byzantinischen zur türkischen Toponymie” Byzantion 10, s.11-64. (Çev.) Mihin Eren. (1970). “Bizanslılardan Türklere geçen Yer Adları”, Selçuklu Araştırmaları Dergisi, I (1969) s. 193-240.
Yazım Kılavuzu. (2021). Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mehmet Emin Tuğluk ^*
0000-0003-1866-5580
Türkiye

Tuba Özfidan
0000-0002-8862-3426
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2022

Gönderilme Tarihi

8 Mart 2022

Kabul Tarihi

27 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Sayı: 16 [BAHAR 2022]

DOI

https://doi.org/10.28981/hikmet.1084843

IZ

https://izlik.org/JA57YZ54ER

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tuğluk, M. E., & Özfidan, T. (2022). BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 16 [BAHAR 2022], 464-487. https://doi.org/10.28981/hikmet.1084843

AMA

1.Tuğluk ME, Özfidan T. BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi. 2022;(16 [BAHAR 2022]):464-487. doi:10.28981/hikmet.1084843

Chicago

Tuğluk, Mehmet Emin, ve Tuba Özfidan. 2022. “BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, sy 16 [BAHAR 2022]: 464-87. https://doi.org/10.28981/hikmet.1084843.

EndNote

Tuğluk ME, Özfidan T (01 Nisan 2022) BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi 16 [BAHAR 2022] 464–487.

IEEE

[1]M. E. Tuğluk ve T. Özfidan, “BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, sy 16 [BAHAR 2022], ss. 464–487, Nis. 2022, doi: 10.28981/hikmet.1084843.

ISNAD

Tuğluk, Mehmet Emin - Özfidan, Tuba. “BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi. 16 [BAHAR 2022] (01 Nisan 2022): 464-487. https://doi.org/10.28981/hikmet.1084843.

JAMA

1.Tuğluk ME, Özfidan T. BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi. 2022;:464–487.

MLA

Tuğluk, Mehmet Emin, ve Tuba Özfidan. “BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, sy 16 [BAHAR 2022], Nisan 2022, ss. 464-87, doi:10.28981/hikmet.1084843.

Vancouver

1.Mehmet Emin Tuğluk, Tuba Özfidan. BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi. 01 Nisan 2022;(16 [BAHAR 2022]):464-87. doi:10.28981/hikmet.1084843

TÜRKİYE’DEKİ KIRIM TATARLARI VE NOGAYLARIN (YENİDEN) KURDUKLARI YA DA YERLEŞTİRİLDİKLERİ KÖYLERİN ADLARINA DAİR BİR İNCELEME

Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.37999/udekad.1659414

Sarılar Köyü Türkmenlerinin Lakapları Üzerine Ad Bilimsel ve Kültür Dil Bilimsel Bir İnceleme

Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi

https://doi.org/10.34083/akaded.1708970

BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

BATMAN İLİ KÖY VE BAĞLI YERLEŞİM BİRİMLERİ YER ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

BATMAN İLİ MAHALLE, BULVAR, CADDE VE SOKAK ADLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Contributions to the knowledge of Dytiscidae (Insecta: Coleoptera) Fauna of Batman Province

Diyarbakır İli Merkez İlçeleri Mahalle, Bulvar, Cadde ve Sokak Adları Üzerine Bir Değerlendirme

TÜRKİYE’DEKİ KIRIM TATARLARI VE NOGAYLARIN (YENİDEN) KURDUKLARI YA DA YERLEŞTİRİLDİKLERİ KÖYLERİN ADLARINA DAİR BİR İNCELEME

Sarılar Köyü Türkmenlerinin Lakapları Üzerine Ad Bilimsel ve Kültür Dil Bilimsel Bir İnceleme