TANER BAYBARS’IN TÜRK VE İNGİLİZ ÇOCUK EDEBİYATINA KATKILARI

Öz

Kıbrıs’ın yetiştirdiği önemli şair ve yazarlardan biri olan Taner Baybars (1936-2010), genç yaşta İngiltere’ye yerleşerek edebî faaliyetlerini doğduğu topraklardan uzakta sürdürür. Önceleri yazdıklarını Kıbrıs ve Türkiye’deki gazete ve dergilerde yayımlatan sanatçı, 1958 yılından itibaren Türkçe yazmayı bırakır. Eserlerini tamamen İngilizce bilen okurlara yönelik kaleme alır. Hayatının son döneminde Fransızca da yazar. Bununla birlikte Türk edebiyatına ilgisi ve katkısı hiç azalmayan sanatçı, Türk şair ve yazarların eserlerini İngilizceye çevirerek BBC başta olmak üzere çeşitli mecralarda tanıtır. Bir kültür elçisi gibi çalışır. Çağının sanat hareketlerini yakından takip eden Baybars’ın, teknik açıdan farklı ve özgün konulu şiir ve düzyazı şeklindeki çalışmaları içinde çocuk ve çocukluğa yönelik olanlar bilhassa dikkat çekicidir. Taner Baybars gerek çocukluğunu anlattığı otobiyografik kitabında gerekse çeşitli düzeylerdeki okul öğrencileriyle yürüttüğü projelerinde çocuklar için şiir, masal ve benzeri türlerde eserler okumanın ve yazmanın önemini vurgular. Çocukların erken yaşta edebiyatla tanışmalarına rehberlik eder. Böylece çocukların hem okur hem yazar olarak şiire yönelmesini teşvik eder. Ayrıca İngilizceden Türkçeye çocuk kitapları çevirerek Türk çocuklarının okuyabileceği örnekleri artırmaya gayret eder. Bütün bunlara ek olarak ölümünden sonra dahi çocuk edebiyatının güçlenmesine yardımcı olmayı sürdürmek maksadıyla İngiltere’deki Yazarlar Birliği’ne (The Society of Authors) mirasını vakfederek her yıl “fantastik çocuk edebiyatı” kategorisinde eser veren bir yazarın ödüllendirilmesini sağlar. Sanatçının bu desteği “Taner Baybars Award” olarak tescillenir ve günümüze değin gelir. Bu çalışmada Kıbrıslı Türk sanatçı Taner Baybars’ın çocuk edebiyatına yönelik çalışmaları bütün hâlinde değerlendirilerek çocuklar için İngilizce olarak yazdığı “Francesca and The Yellow Easter Bird” (Francesca ve Sarı Paskalya Kuşu) adlı masalı dikkatlere sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kıbrıs Türk Edebiyatı
• çocuk eğitimi
• masal
• çeviri
• şiir
• Francesca and Yellow Easter Bird

TANER BAYBARS’ CONTRIBUTIONS TO TURKISH AND ENGLISH CHILDREN’S LITERATURE

Abstract

Taner Baybars (1936-2010), one of the important poets and writers raised by Cyprus, settled in England at a young age and continued his literary activities away from the land of his birth. Having previously published his writings in newspapers and magazines in Cyprus and Turkey, but Taner Baybars stopped writing in Turkish since 1958. He writes his works entirely for readers who speak English. In the last period of his life, he also wrote in French. The artist, whose interest and contribution to Turkish literature never decreased, translates the works of Turkish poets and writers into English and promotes Turkish literature in various media, especially the BBC. Taner Baybars, who closely followed the art movements of his age, is also noteworthy in the works of technically different and original subjects in the form of poetry and prose aimed at children and childhood. Taner Baybars emphasizes the importance of reading and writing poems, fairy tales and similar works for children both in his autobiographical book about his childhood and in his projects with school students at various levels. He guides children to be introduced to literature at an early age. Thus, he encourages children to turn to poetry as both readers and writers. He also strives to increase the number of examples that Turkish children can read by translating children's books from English into Turkish. In addition to all this, to continue to help strengthen children’s literature even after his death, he dedicates his legacy to The Society of Authors in England and ensures that a writer who works in the category of “fantastic children's literature” is awarded every year. This support of the artist is registered as “Taner Baybars Award” and continues to this day. In this paper, Turkish Cypriot artist Taner Baybars’ works on children’s literature will be evaluated as a whole and his tale “Francesca and The Yellow Easter Bird” written for children will be presented to attention first time.

Keywords

• Turkish Cypriot Literature
• Children’s Education
• Fairy Tales
• Translation
• Poetry
• Francesca and the Yellow Easter Bird
• Taner Baybars Award
• the Society of Authors

Kaynakça

1. Altay, Hasan Şefik. Kıbrıs Türk Şiiri Antolojisi, Lefkoşa: Kıbrıs Türk Maarif Dairesi Yayınları, 1965.
2. Aylanç, Mihrican. “Kültürlerarası Edebiyat Kuramı Bağlamında Taner Baybars Şiiri”. folklor edebiyat 26/4 (2020), 859-882.
3. Baybars, Taner. Uzak Ülke: Bir Kıbrıs Çocukluğu, İstanbul: YKY, 1997.
4. Demiryürek, Meral. “İngiltere’de Bir Kıbrıslı Türk Yazar Taner Baybars ve Çevirileri”. XI. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı, Bildiri Kitabı, 424-433. Ankara: 2016.
5. Demiryürek, Meral. “Kıbrıs’tan Britanya’ya Uzanan Bir Ada İnsanı: Taner Baybars”, Kıbrıs Araştırmaları ve İncelemeleri Dergisi 1/2 (2018a), 79-94.
6. Demiryürek, Meral. “Taner Baybars-Osman Türkay-Talat Halman Mektuplaşmaları Bağlamında Türk Edebiyatı”. III. Uluslararası KIBATEK Kıbrıs Türk Edebiyatı ve Edebiyatçıları Sempozyumu, Bildiri Kitabı, 115-132. Lefkoşa: 2018b.
7. Lawrence, Patrice. 25.10.2023. https://www.societyofauthors.org/News/News/2020/August/SoA-awards-185k-grants-works-in-progress
8. Nesim, Ali. Batmayan Eğitim Güneşlerimiz, Lefkoşa: KKTC Milli Eğitim ve Kültür Bakanlığı Yayınları, 1987.

9. Taner Baybars Koleksiyonu (Reading Üniversitesi Özel Koleksiyonlar Bölümü). 29.10.2023. https://collections.reading.ac.uk/special-collections/collections/taner-baybars-papers-and-library/
10. Trautmann, Heidi. “Taner Baybars-A Cypriot Turkish Poet in Memoriam.” 29.10.2023. http://www.heiditrautmann.com/category.aspx?CID=4164513566#.XoyvB8hKjIU
11. Yıldız, Netice. “Çocukluk Anılarıma Dek Uzanan Diyar Dostu: Taner Baybars (1936-2010)”. İz Bırakmış Kıbrıslı Türkler-9. ed. Emel Kaya. 261-327. Gazimağusa: Doğu Akdeniz Üniversitesi Yayınları, 2019.