MAHREMÎ’NİN “DEFTER” KASİDESİ

Hayatı hakkında çok fazla bilgi bulunmayan, kaynaklarda XVI. yüzyıl divan şairi olarak yer verilen Mahremî, yeni yapılan araştırmalarla daha iyi tanınmıştır. Türkî-i Basit şiirleri ve Tatavlalı Mahremî ismiyle anılan şairin divanı olduğuna dair bir bilgiye ulaşılamamakla birlikte, mecmualarda çeşitli şiirlerine rastlanmaktadır. Üç bölümden oluşan Şehnâmesi’nde II. Bayezid’in seferleriyle Yavuz Sultan Selim’in İran ve Mısır seferlerinden, Kanuni Sultan Süleyman’ın Belgrad ve Rodos fethinden söz edilir. Mahremî’nin Şütürnâme, Mecmau’l-letâyif, Tarabü’l-meclis, Basîtnâme adlı eserlerinin yanı sıra bir kaside mecmuasında tevhid, na‘t, münâcât, mersiye, muhammes ve kaside olmak üzere otuz yedi şiiri tespit edilmiştir. Mahremî’nin eserlerinde ve şiirlerinde Osmanlı tarihini ilgilendiren önemli bilgilere rastlanmıştır. Bu bilgilerden bir kısmının şairin kendisinin de katıldığı seferlerdeki gözlemlere dayalı olduğu anlaşılmıştır. Şairin edebî yönü bulunan eserlerinin ya da şiirlerinin incelenmesinin hem edebiyat hem de tarih araştırmalarına katkısı olacağı düşünülerek, makalede Mahremî’nin Mecmu‘â-i Kasâid-i Türkiyye’de yer alan, Pîrî Mehmet Paşa için yazdığı “defter” redifli kaside, biçim, içerik ve dil bakımından incelenip değerlendirilmiştir.

Mahremi, who is mentioned in the sources as a 16th century divan poet, about whom not much is known about his life, has become better known with new research. Although there is no information about the where abouts of divan of the poet who is known by his Türki-i Basit poems as Mahremi of Tatavla, his various poems can be found in magazines. His Shahname, which consists of three parts, mentions Bayezid II’s campaigns, Selim the Grim’s campaigns of Persia and Egypt, and Suleyman the Magnificent’s conquests of Belgrade and Rhodes. In addition to Mahremi’s works named Şütürname, Mecmau’l-letayif, Tarabü’l-mecâlis, and Basitname, thirtyseven poems were identified in a qasida magazine, including tawhid, na’at, munadjat, marsiya, muhammes and qasida. Important information regarding Ottoman history was found in Mahremi’s works and poems. It has been understood that some of this information is based on observations made during campaigns in which the poet himself participated. Considering that examining the literary works or poems of the poet will also contribute to historical research, Mahremi’s qasida with “defter(notebook)” radif written for Piri Mehmet Pasha, which was published in Mecmu‘a-i Kasaid-i Türkiyye, was examined and evaluated in terms of form, content and language in the article.