SON ADA ROMANINA EKOLOJİK BİR YAKLAŞIM

Öz

Doğanın bir parçası olan insanoğlunun hayatına doğa, tarihin ilk zamanlarında hükmedendir ve doğa karşısında insan, daha zayıf bir varlıktır. Bilginin az olduğu bu dönemlerde doğa olaylarına olağanüstü efsanevi anlamlar yüklenir. Bilginin artması, teknolojinin gelişmesiyle insanoğlu, doğayı çözmenin, doğaya hakim olmanın yollarını aradı. Bu yollar aranırken çoğu zaman doğadaki ekosisteme zarar verildi, insanoğlu doğanın bir parçası olduğunu unutup, hakimi olduğu düşüncesine kapıldı. Doğa ise zaman zaman buna şiddetli bir şekilde cevap vererek, var olan teknolojinin halen insanoğlunun ona hükmetmeye yetmediğini gösterdi. Zaman içerisinde insanoğlunun doğaya verdiği tahribat arttıkça, doğadaki tahribata dikkat çekmek isteyen yazarlar, çevre sorunlarını edebi eserlerde işleyerek, sorunlara çözümler getirmeye çalışmaktadırlar. Zülfü Livaneli’nin Son Ada romanında varlıklı bir kişinin bir adayı satın almasını, zamanla tanıdıklarını adaya davet etmesini, adada yeni evlerin inşa edilir, daha sonra darbeci Başkan’ın adaya yerleşmesiyle beraber adeta adaya darbe yaparak, adadaki huzurlu hayatın yerini distopik bir durum meydana gelirken, insanoğlunun doğaya yaptığı acımasız tahribat anlatılır. Bu çalışmada ekoleştiri kuramı göz önünde tutularak, ada halkının doğayla olan ilişkisi irdelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Ekoeleştiri
• Doğa
• Kapitalizm
• Tüketim

An Ecological Approach to the Last Island Novel

Abstract

Human beings are a part of nature. In the early times of history, nature dominated the lives of human beings and man was a weaker being in the face of nature. In these periods when knowledge was scarce, natural phenomena were attributed extraordinary mythical meanings. With the increase in knowledge and the development of technology, mankind sought ways to solve nature and to dominate nature. While searching for these ways, the ecosystem in nature was often damaged, human beings forgot that they were a part of nature and thought that they were the masters of nature. Nature, on the other hand, responded violently from time to time, showing that the existing technology is still not enough for mankind to dominate it. Writers who want to draw attention to the destruction of nature try to bring solutions to the problems by processing environmental problems in literary works. In Zülfü Livaneli's novel The Last Island, a wealthy person buys the island, invites his acquaintances to the island and builds new houses on the island. Later, with the settlement of the putschist President on the island, the brutal destruction of nature by mankind is described, while describing the emergence of a dystopian situation instead of the peaceful life on the island. In this study, the relationship of the island people with nature will be examined by considering the theory of ecocriticism.

Keywords

• Ecocriticism
• Nature
• Capitalism
• Consumption

Kaynakça

1. Aydın, M. Kemal. “Kapitalizm Neden Vazgeçilmezdir?” Sakarya İktisat Dergisi 1 (2012), 21-38.
2. Buell, Lawrence. The Environmental Imagination. The United States of America: Harward University Press, (1995)
3. Bulut Sarıkaya, Dilek. “Gılgamış Destanı’na Ekoeleştirel Bir Bakış”. Ekoeleştiri Çevre ve Edebiyat. ed.Serpil Opperman. 59-93. Ankara:Phoenix Yayınevi, 2012.
4. Capra Fritjof. The Hidden Connections: A Science for Sustainable Living. New York: Knopf Doubleday Group, 2004.
5. Chuang Tzu. Basic Writings. Translated by Burton Watson. New York: Columbia University Press, 1964.
6. Cohen, P. Michael. “Blues in the green: Ecocriticism”. Environmental History 9 (2004), 9-36.
7. Çoban, A. “Ekolojik Tartışmalar Bakımından Marx’ın Düşüncesinin Değeri” Kurtuluş (2) 2012, 93-104.
8. Garrad Greg. Ekoeleştiri, Ekoloji ve Çevre Üzerine Kültürel Tartışmalar. İstanbul:Kolektif Kitap, 2012.

9. Guattari Felix. Remaking Social Practices, The Guattari Reader. ed. Gary Genosko. Oxford:OBlackwell Publishers, 1996.
10. Jones, W. Andrew. “Solving the Ecological Problems of Capitalism: Capitalist and Socialist Possibilities” Organization& Environment 24(1) 2011, 54-73.
11. Livaneli, Zülfü. Son Ada. İstanbul:İnkılap Yayınevi, 2020.
12. Mantion, William. Golding. “Gaia, and the Crisis Ecology of Lord of the Flies”.Epistemocritique,21.15.10.2024. https://epistemocritique.org/9-william-golding-gaia-and-the-crisis-ecology-of-lord-of- the-flies/
13. Oppermann Serpil. “Ekoeleştiri: Çevre ve Edebiyat Çalışmalarının Dünü ve Bugünü”. Ekoeleştiri, Çevre ve Edebiyat. ed. Serpil Oppermann. 9-59. Ankara:Phoenix Yayınevi, 2012.
14. Rolston, Holmes. “Natural and Unnatural: Wild and Cultural”. Western North American Naturalist 61/3 (2001), 267-276.
15. Seçilmiş, Erdem. “Gaia: İktisat ve Ekoloji”. İktisat ve Toplum (2017), 23-28.
16. Vieira, Fatima. The Concept of Utopia. Cambridge:Cambridge University Press. 2020.