Gündelik Hayattan Klasik Türk Şiirine Misvak

Klasik Türk şiiri mitolojiden tasavvufa, siyasetten gündelik hayata kadar pek çok kaynağa haizdir. Anadolu’daki eski medeniyetlerden, Türklerin bu coğrafyaya değin yerleşim sürdükleri coğrafyalar veya etkileşim kurdukları toplumlardan aktarılan kültür ve inanç sistemleri toplumsal bellekte yer edinmiştir. Müşterek inançlar sürdürülmüş, benzer imajlar birbirini çağrıştırmış ve bunlar şairin tasavvur dünyasında yer ederek edebiyata sirayet etmiştir. Şairin tasavvur dünyasından şiire aksettirdiği malzemelerden biri misvaktır. Hem gündelik hayattan bir rutinin hem de uhrevi bir pratiğin ortak nesnesi olan misvak da Osmanlı öncesi uygarlıklarda benzer nitelikli araçlarla aynı motivasyona sahip olmuştur. Bu makalede, misvağın gündelik hayattaki işlevsel ve sembolik dönüşümlerinin klasik Türk şiirindeki varlığı ve başkalaşımı araştırılmıştır. Bunun için önce klasik Türk şairinin tasavvur dünyasına sirayet edebilecek derecede misvağın materyal, manevi ve metaforik düzlemlerdeki tarihî süreci ele alınmıştır. Sonra klasik Türk edebiyatında misvak kelimesinin geçtiği şiir örneklerinde bu bilgilerin ne ölçüde karşılığı olduğu incelenmiştir. Böylece toplumsal bellekte yer alan imajların klasik Türk şairinin tasavvurunda nasıl bir yer alacağına ve bu imajların şiirle nasıl bir dönüşüm yaşayabileceğine dikkat çekilmiştir.

Classical Turkish poetry has many sources, from mythology and sufism to politics and everyday life. Cultural and belief systems transmitted from ancient civilizations in Anatolia, from the lands where Turks settled in this region, or from the societies with which they interacted, have become etched in collective memory. Shared beliefs have persisted, similar images have evoked each other, and these have found their way into the poet's world of imagination, permeating the literature. One of the materials the poet's world of imagination conveyed in the poetry is miswak. A shared object of both a daily routine and an otherworldly practice, miswak shared the same motivation as similar tools in pre-Ottoman civilizations. This article studies presence and transformation of miswak’s functional and symbolic transformations in everyday life, in classical Turkish poetry. To this end, the historical process of the miswak in its material, spiritual, and metaphorical dimensions, to the extent that it could permeate the imaginative world of the classical Turkish poet, was first addressed. Then, the extent to which this information is reflected in the examples of poems in which miswak is used in classical Turkish literature, was examined. Thus, attention is drawn to how images in the social memory find a place in the imagination of the classical Turkish poet and how these images can undergo a transformation through poetry.