Süheylî’nin Hadım Cafer Paşa İçin Yazdığı Şiirler ve Şairin Bilinmeyen Bir Kasidesi

Ahmed b. Hemdem Kethudâ, who wrote under the pen name Süheylî, was one of the poets of the 17th century. His Dîvân and other works reveal that he successively enjoyed the patronage of Hadım Cafer Pasha, Cerrah Mehmed Pasha, and the Canbulatoğulları family. Having spent a significant part of his life in Egypt, the poet came under the protection of the Egyptian governor Mehmed Pasha (1607), for whom he composed numerous poems. Following Mehmed Pasha, Hadım Cafer Pasha appears to be the statesman for whom Süheylî wrote the most verse. Cafer Pasha, who played a crucial role in the conquest of several regions during the Ottoman-Safavid wars (1598–1590), became the subject of Süheylî’s poetry, celebrating his military achievements. While under Cafer Pasha’s patronage, Süheylî composed four qasidas in his honor. Each of these poems contains a heading indicating the time at which it was presented to the Pasha. The final qasida written for Cafer Pasha, examined in this article, is preserved in a manuscript catalogued as K0868 in the Atatürk Library of the Istanbul Metropolitan Municipality. This previously unknown poem by Süheylî is also attributed to Hisâlî in another poetry compilation held at the Süleymaniye Library under the Esad Efendi collection, number 3424. The article first provides a general overview of the Iranian campaigns, followed by an account of the lives of Hadım Cafer Pasha and Süheylî. It then analyzes the poems Süheylî composed in praise of Cafer Pasha, concluding with the full text of the aforementioned qasida.

Eserlerinde ve şiirlerinde Süheylî mahlasını kullanan Ahmed b. Hemdem Kethudâ, 17. yüzyıl şairlerindendir. Dîvân’ında ve diğer eserlerinde onun sırasıyla önce Hadım Cafer Paşa’nın ardından Cerrah Mehmed Paşa’nın ve Canbulatoğullarının himayesinde olduğu anlaşılmaktadır. Ömrünün belirli bir kısmını Mısır’da geçiren şair, Mısır valisi Mehmed Paşa’nın (1607) himayesine girerek paşaya birçok manzume de yazmıştır. Mehmed Paşa’dan sonra şairin en çok şiir yazdığı paşaların başında Hadım Cafer Paşa gelmektedir. Osmanlı-Safevî (1598-1590) savaşları sırasında birçok yerin fethedilmesinde başarılı görevler üstelenen Cafer Paşa’nın bu başarısı yanında bulunan Süheylî tarafından şiirlere konu olmuştur. Süheylî, Hadım Cafer Paşa’nın himayesinde bulunduğu sırada onun için dört kaside kaleme almıştır. Bu kasidelerin her birinin başlığında paşaya ne zaman sunulduğuna dair bilgiler yer almaktadır. Cafer Paşa adına yazılan ve bu makalede incelenen son kaside İBB Atatürk Kitaplığı K0868 numarada kayıtlı bir mecmua içerisindedir. Süheylî’nin bilinmeyen bu kasidesi aynı zamanda Süleymaniye Ktp. Esad Efendi 3424 numarada kayıtlı başka bir şiir mecmuasında Hisâlî’ye ait olarak gösterilmiştir. Yazıda İran seferleri hakkında genel bir değerlendirmeden sonra Hadım Cafer Paşa’nın ve Süheylî’nin hayatına değinilmiş, ardından Süheylî’nin Hadım Cafer Paşa için yazdığı manzumeler incelenmiş ve çalışmanın son kısmında bahsi geçen kasidenin metnine yer verilmiştir.