Mürîdî'nin Öğütleri: Pend-i Ricâl Mesnevisini Tasavvuf Terimleriyle Okumak

Türk edebiyatında telif edilen mesneviler arasında nasihatname türünün yeri oldukça önemlidir. Anlaşılır dil özellikleriyle dikkat çeken; siyasi, sosyal, ahlaki ve dinî konular başta olmak üzere daha pek çok mevzuda kaleme alınabilen nasihatnameler özellikle tasavvuf konusunda da halkı bilinçlendirerek insanların hem dünya hem de ahiret hayatını güzelleştirmeyi amaç edinirler. 14-15. yüzyılda Mürîdî tarafından neşredilen Pend-i Ricâl adlı mesnevi de din ve tasavvuf konularını ihtiva eden önemli nasihatnamelerden biridir. Eser, 2001 yılında Prof. Dr. Atabey KILIÇ tarafından incelenerek tenkitli metin hâlinde edebiyat dünyasına tanıtılmıştır. İçerdiği çeşitli öğütlerle Türk-İslam edebiyatı ve Klasik Türk edebiyatı çalışmaları için yeni araştırmalara imkân sağlayan eser, tasavvufun pek çok konusuna değindiği için tasavvuf terimleriyle de okunmaya elverişlidir. Mürîdî’nin, mesnevisinde üzerinde önemle durduğu öğütler incelendiğinde verilen nasihatlerin tasavvuf terimlerinden abd (abdiyet), akl, nefs, sabr ve tövbe’ye karşılık geldiği görülmektedir. Bu bağlamda çalışma Pend-i Ricâl mesnevisinin adı geçen tasavvuf terimleri çizgisinde okunmasını hedeflemektedir. Çalışmada ilgili tasavvuf terimlerinin literatürdeki karşılıkları tespit edilerek Pend-i Ricâl mesnevisindeki görünümleri Mürîdî’nin nasihatleri çerçevesinde izah edilmeye çalışılacaktır.

Nasihatname genre has a very important place among the masnavis written in Turkish literature. The masnavi titled Pend-i Ricâl, which was published by Mürîdî in the 14th-15th century, is also an important nasihatname that contains religious and Sufi subjects. The work was analysed by Professor Doctor Atabey KILIÇ in 2001 and introduced to the world of literature as a critical text. The work, which enables new researches for the studies of Turkish-Islamic literature and classical Turkish literature with its various advices, is also suitable to be read with Sufi terms since it touches on many subjects of Sufism. When the advices that Mürîdî emphasises in his masnavi is examined, it is seen that the advices given corresponds to the Sufi terms of servitude, reason, nafs, patience and repentance. In this context, the study aims to read Pend-i Ricâl masnavi in line with the mentioned Sufi terms. In the study, the equivalents of the related Sufi terms in the literature will be determined and their appearances in Pend-i Ricâl masnavi will be tried to be explained within the framework of Mürîdî's advices .