Fuzûlî’ye Ait Eserlerin Kahire Nüshaları Hakkında

Yıl 2025, Sayı: 23 [GÜZ 2025] , 690 - 708 , 25.10.2025

Filiz Kalyon , Abuzer Kalyon , Hassan Mohammedien Hassan Sahl

https://doi.org/10.28981/hikmet.1737265

https://izlik.org/JA64CW62ML

Öz

Fuzûlî, İslami kültürün üç mühim lisanına Türkçe, Arapça ve Farsçaya vâkıf bir şahsiyettir. Osmanlı münevverleri için üç dil yani elsine-i selâse olarak tabir edilen dilleri bilmek gereklilik hâline gelmiştir. Fuzûlî üç lisanı bu lisanlarda eserler verecek kadar iyi bilmektedir. Şairin eserleriyle alakalı olarak Türkiye’de ve Türkiye dışındaki üniversitelerde bulunan Türkoloji ünitelerinde geçmişte olduğu gibi günümüzde de mühim akademik çalışmalar yapılmaya devam etmektedir. Bu bağlamda Fuzûlî’nin dünyanın değişik kütüphanelerinde muhafaza edilmekte olan eserlerinin el yazması nüshaları da ehemmiyet arz etmektedir. Fuzûlî’nin el yazması eserlerinin olduğu ülkelerden birisi de kadim bir medeniyete sahip olan Mısır’dır. Mısır’da yaklaşık olarak yüz elli senelik bir geçmişe sahip olan Mısır Milli Kütüphanesi yani orijinal ismiyle Dârü’l-Kütübü’l-Kavmiyye Arapça, Farsça ve Türkçe el yazması eserler bakımından oldukça zengin bir koleksiyona ev sahipliği yapmaktadır. Bu kütüphane Fuzûlî’ye ait eserlerin pek çok el yazması nüshasını barındırmaktadır. Fuzûlî’nin mevzubahis kütüphanede nüshaları bulunan eserleri şunlardır: Divan, 11 nüsha; Leylâ vü Mecnûn 3 nüsha; Mektup tek nüsha, Hadis-i Erbain tek nüsha ve Hadikatü’s-Süedâ isimli eser de 9 nüsha olarak Mısır Milli Kütüphanesinde muhafaza edilmektedir. Biz de şairin, Dârü’l-Kütübü’l-Kavmiyye’nin Korniş-i Nil (Mısırlılar Nil kenarındaki yoğun yerleşim birimlerinin olduğu mıntıkaya bu ismi vermektedirler) olarak isimlendirilen bölgesindeki merkez binasında muhafaza edilmekte olan el yazması eserlerinin nüshalarını katalogdan hareketle tanıtma yoluna gideceğiz.

Anahtar Kelimeler

Klasik Türk edebiyatı , Fuzûlî , el yazması eserler , Mısır Millî Kütüphanesi

About Cairo Copes of Fuzuli’s Works

https://izlik.org/JA64CW62ML

Öz

Fuzuli was fluent enough to produce works in all three. Important academic studies on the poet's works continue to be conducted today, as they have in the past, in Turcology units at universities in Turkey and abroad. In this context, the manuscripts of Fuzuli's works preserved in various libraries around the world are also of significance. One of the countries where Fuzuli's manuscripts are available is Egypt, a country with an ancient civilization. The Egyptian National Library, originally known as the Darü’l-Kütübü’l-Kavmiyye, has a history of approximately one hundred and fifty years in Egypt and is home to a very rich collection of Arabic, Persian and Turkish manuscripts. This library houses numerous manuscripts of Fuzuli's works. The following works are available in the library: Divan (11 copies); Leyla vü Mecnun (3 copies); Mektup (Letter) (one copy); Hadis-i Erbain (Hadith-i Erbain) (one copy); and Hadikatü's-Sueda (Hadikat al-Sueda) (nine copies) are kept in the National Library of Egypt. We will introduce the copies of the poet’s manuscripts, which are kept in the central building of the Darü’l-Kütübü’l-Kavmiyye in the area called Nile Corniche (Egyptians gave this name to the densely populated area along the Nile), based on the catalogue.

Anahtar Kelimeler

Fuzûlî , manuscripts , Egyptian National Library

Kaynakça

• Dilçin, Cem. Fuzuli'nin Şiiri Üzerine İncelemeler, İstanbul: Kabalcı Yayınları, 2010.
• Eymen, es-Seyyid, Fuad. Dârü’l-Kütubü’l-Mısriyye Tarihuha Tatavvuruhuha, Kahire: Dârü’l-Arabiyye Li’l-Kitâb. 1996.
• Eymen, es-Seyyid, Fuad. Künûzu’l-Dârü’l-Kütübü’l-Kavmiyye (Mısır Millî Kütüphanesinin Hazineleri) Dârü’l-Kütüb ve’l-Vesâik el-Kavmiyye, Cemiyyetü’l-Meknez, 2010, s. 9-12
• Gölpınarlı, Abdülbaki. Fuzûlî Dîvânı, İstanbul: İnkılap Kitabevi. 1946.
• İhsanoğlu, Ekmeleddin. Kaybolan Dünyadan Nurlu Bir Sima: Yozgatlı İhsan Efendi. İstanbul: Doğan Kitap, 2018.
• İhsanoğlu, Ekmeleddin. Mısır’da Türkler ve Kültürel Mirasları. İstanbul: IRCICA Yay. 2006.
• Kalyon, Abuzer – Kalyon, Filiz, Kutadgu Bilig’in Kahire Nüshası ve Mısır Millî Kütüphanesinde Bulunan Türkçe Yazma Eserlerin Mahiyetleri Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Yazılışının 950. Yılı Anısına Uluslararası Kutadgu Bilig ve Türk Dünyası Sempozyumu, Ankara, Türkiye, 3 - 05 Ekim 2019, ss.127-142, (Tam Metin Bildiri)
• Kalyon, Abuzer (2019). Prof. İhsan Efendi’nin Mısır Millî Kütüphanesi Türkçe Yazma Eserler Kataloğuna Katkıları, Biltek Uluslararası Bilim, Teknoloji ve Sosyal Bilimlerde Güncel Gelişmeler Sempozyumu Sosyal ve Beşeri Bilimler Kongresi, İKSAD Yayınları, 2019.
• Kalyon, Abuzer, Mısır’daki Türkçe Yazma Eserlerin Durumu ve Bunları Gün Işığına Çıkaran Şahsiyetler, İlim ve İrfan Yolunda Bir Hezarfen Ekmeleddin İhsanoğlu’na Armağan, (Hazr. Hatice Aynur vd), İstanbul: Ötüken Yay. 2021.
• Kalyon, Abuzer, Kalyon Filiz. (2015). Mısır'daki Türkçe El Yazmaları Hakkında Görüşler. International Journal of Languages’ Education and Teaching (3), (30 Aralık 2015) 1-10, https://doi.org/10.18298/ijlet.537
• Kalyon, Filiz. Mısır Milli Kütüphanesinde Bulunan Türkçe Matbu Divanlar, Turkish Studies - Language, (15 /1), (Şubat 2020), 247-278. https://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.41726
• Karahan, Abdülkadir. Fuzûlî Muhiti Hayatı ve Şahsiyeti. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, 1995.
• Kılınç, Abdülhakim. Fuzûlî Dîvânı, İnceleme – Tenkitli Metin, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay. 2025.
• Tırazî, Nasrullah Mübeşşir, İhsan Abdülaziz. Fihrisü’l-Mahtûtâti’t-Türkiyyeti’l-ʿOsmâniyye. Kahire: el-Heyet el-Mısriyye el-Amma li’l-Kitab, 1980-1987.
• Yiğit, B. Kaya – Kalyon, A. Peşteli Hisâlî-Metaliü’n-nezâir Mecmuası ve Mecmuada Yer Alan Şairlerin Mahlasları, Turkish Studies, Yıl- sayı: 2013-Volume 8 Issue 1, s. 335-371 http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4489