Araştırma Makalesi

İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Sayı: 23 [GÜZ 2025] 25 Ekim 2025
PDF İndir
EN TR

İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme

Öz

Bu çalışma, birtakım işlevsel dilbilim kuramlarını, kuramsal ilkeleri, yapısal temsil anlayışları ve metodolojik yaklaşımları bakımından karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmanın temel problemi, işlevsel yaklaşımların ortak bir iletişimsel temele dayanmasına rağmen, dil analizindeki çözümleme düzeylerine ilişkin önemli farklılıklar göstermesidir. Bu bağlamda İşlevsel Dilbilgisi, Dizgeci İşlevsel Dilbilgisi, Rol ve Gönderim Dilbilgisi, Sözcüksel İşlevsel Dilbilgisi, Batı Yakası İşlevselciliği ve Kullanıma Dayalı Bilişsel-İşlevsel modeller karşılaştırmalı bir yöntemle ele alınmıştır. Nitel araştırma yöntemine dayalı olarak yürütülen bu çözümleme, kuramsal metinlerin içerik analizi yoluyla yapılmıştır. Özellikle ilgili kuramcıların birincil kaynakları ile bu kuramları açıklayan ikincil literatür taranmıştır. Söz konusu kuramlar; temel varsayımlar, sözdizim-anlambilim-edimbilim ilişkileri, yapısal temsil anlayışları, bağlamla kurdukları etkileşim, metodolojik ilkeler ve tipolojik yeterlilik gibi ölçütler çerçevesinde değerlendirilmiştir. Böylece işlevsel dilbilim içindeki kuramsal çeşitlilik ve bu çeşitliliğin dil çözümlemelerine sunduğu katkılar ortaya konmuştur. Son olarak bu çalışma, belirli bir dilin dilbilgisine yönelik olmayıp Türkçe, Arapça, İngilizce ve diğer birçok dilin dilbilgisine yönelik kuramsal bir çerçeve sunan kapsamlı bir dilbilim çalışmasıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Allan, Keith. The Western Classical Tradition in Linguistics. London: Equinox Publishing, 2. Basım, 2009.
  2. Anstey, Matthew P. “Functional Grammar from its inception”. A New Architecture for Functional Grammar. ed. J. Lachlan Mackenzie - María de los Ángeles Gómez-González. 24/23-71. Berlin-New York: Mouton de Gruyter, 2004.
  3. Asudeh, Ash - Toivonen, Ida. “Lexical-Functional Grammar”. The Oxford Handbook of Linguistic Analysis. ed. Bernd Heine - Heiko Narrog. 373-406. Oxford: Oxford University Press, 2. Basım, 2015.
  4. Bawarshi, Anis S. - Reif, Mary Jo. Genre: An Introduction to History, Theory, Research, and Pedagogy. Indiana: Parlor Press-The WAC Clearinghouse, 2010.
  5. Börjars, Kersti. “Lexical-Functional Grammar: An Overview”. Annual Review of Linguistics 6/1 (2020), 155-172. https://doi.org/10.1146/annurev-linguistics-062419-125014
  6. Butler, Christopher S. “Criteria of adequacy in functional linguistics”. Folia Linguistica 43/1 (2009), 1-66.
  7. Butler, Christopher S. “Functionalist Theories of Language”. Encyclopedia of Language & Linguistics. ed. Keith Brown. 4/696-704. Oxford: Elsevier, 2006.
  8. Butler, Christopher S. Structure and Function: A Guide to Three Major Structural-Functional Theories: Part 1: Approaches to the simplex clause. Amsterdam-Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2003a.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

25 Ekim 2025

Gönderilme Tarihi

8 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

20 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 23 [GÜZ 2025]

Kaynak Göster

APA
Çiçek, H. (2025). İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, 23 [GÜZ 2025], 612-634. https://doi.org/10.28981/hikmet.1737729
AMA
1.Çiçek H. İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi. 2025;(23 [GÜZ 2025]):612-634. doi:10.28981/hikmet.1737729
Chicago
Çiçek, Hüseyin. 2025. “İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, sy 23 [GÜZ 2025]: 612-34. https://doi.org/10.28981/hikmet.1737729.
EndNote
Çiçek H (01 Ekim 2025) İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi 23 [GÜZ 2025] 612–634.
IEEE
[1]H. Çiçek, “İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”, Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, sy 23 [GÜZ 2025], ss. 612–634, Eki. 2025, doi: 10.28981/hikmet.1737729.
ISNAD
Çiçek, Hüseyin. “İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi. 23 [GÜZ 2025] (01 Ekim 2025): 612-634. https://doi.org/10.28981/hikmet.1737729.
JAMA
1.Çiçek H. İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi. 2025;:612–634.
MLA
Çiçek, Hüseyin. “İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme”. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi, sy 23 [GÜZ 2025], Ekim 2025, ss. 612-34, doi:10.28981/hikmet.1737729.
Vancouver
1.Hüseyin Çiçek. İşlevsel Dilbilim Kuramları Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Hikmet - Akademik Edebiyat Dergisi. 01 Ekim 2025;(23 [GÜZ 2025]):612-34. doi:10.28981/hikmet.1737729

ULAKBİM-DERGİPARK Bünyesinde Faaliyet Gösteren HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature) 

Türk Dili ve Edebiyatı Alanında Yayımlanan Uluslararası Hakemli Bir Dergidir.