Araştırmacı, Güftekâr, Bestekâr Mehmet Turan Yarar ve Divanı

Öz

Mehmet Turan Yarar, yaklaşık bir asır süren bereketli ömrünü şiir ve mûsikî ile iç içe geçirmiş, Türk kültürüne hizmet etmeye kendini adamış, son asırda divan tertip etmiş, güftekârlık, bestekârlık, araştırmacılık ve şairlik yönleriyle ön plana çıkmış velut bir insandır. Neşretme imkânı bulduğu ve bulamadığı eserleriyle klâsik Türk mûsikîsi ve edebiyatı ilgililerine büyük bir hizmette bulunmuştur. Hem manzum hem de mensur olarak kaleme aldığı eserleri onun çok yönlü bir kişi olduğunu göstermektedir. Pek çok hususiyeti şahsiyetinde barındıran Mehmet Turan Yarar’ın en mühim hizmetlerinden biri bu makalenin de konusunu teşkil eden Divan’ıdır. Mehmet Turan Yarar, 20. yüzyılda divan kaleme almış ve adını bu seçkin listeye yazdırmıştır. Hayatta iken maalesef Divan’ını neşretme imkânı bulamamıştır. Bu eser, Mehmet Turan Yarar güfte arşivinin 3. kolisindedir. Yarar, şiirlerin her birini 15x21 boyutlarındaki kâğıtlara daktilo ile yazmıştır. 1826 sayfadır. Şair her bir sayfaya öncelikle şiiri yazmış, ardından şiirin yazım tarihini gün-ay-yıl olarak vermiş, ondan sonra da eğer şiir neşredilmişse bunların künyelerini de belirtmiştir. Eserini oldukça titiz bir şekilde hazırlayan Mehmet Turan Yarar şiirlerini, yayımlanan dörtlükler, bestelenen dörtlükler, hece ölçülü manzumeler, gazeller, tuyuğlar, rubailer, serbest şiirler ve şarkımsı sözler başlıklarıyla tasnif etmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Klâsik Türk edebiyatı
• klâsik Türk mûsikîsi
• güftekâr
• bestekâr
• 20. yüzyıl
• divan

Researcher, Lyrics Writers, Composer Mehmet Turan Yarar and His Divan

Abstract

Mehmet Turan Yarar was a prolific individual who dedicated his nearly century-long, fruitful life to poetry and music, devoted himself to serving Turkish culture, compiled a divan (collection of poems) in the last century, and distinguished himself as a lyricist, composer, researcher, and poet. Through his works, both those he was able to publish and those he couldn't, he rendered a great service to those interested in classical Turkish music and literature. His works demonstrate his multifaceted personality.One of Mehmet Turan Yarar’s most important contributions is his Divan. He wrote a divan in the 20th century. Unfortunately, he did not have the opportunity to publish his Divan during his lifetime. This work is located in the 3rd box of Mehmet Turan Yarar’s lyric archive. Yarar typed each poem on 15x21 cm sheets of paper, totaling 1826 pages. On each page, the poet first wrote the poem, then indicated the date of writing (day-month-year), and finally, if the poem had been published, he listed its publication details. Mehmet Turan Yarar, who prepared his work with great care, classified his poems under the headings of published quatrains, quatrains set to music, syllabic verses, ghazals, tuyugs, rubaiyat, free verse, and song-like lyrics.

Keywords

• Classical Turkish literature
• classical Turkish music
• lyricist
• composer
• 20th century
• divan

Kaynakça

1. Abdülkadiroğlu, Abdülkerim. “Üstad M. Turan Yarar Hakkında”. Daracık Düşler. Elazığ: Çağ Ofset Matbaacılık, 1999.
2. Çıpan, Mustafa. “Bir Büyük Hoca ve İsmiyle Müsemmâ Bir Kitap ‘Dilden Tele’”. Dilden Tele. 3-5. Konya: Konya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, 2009.
3. Gökçe, Emrah. 20. Yüzyılda Yazılmış Divanların İncelenmesi. Ankara: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
4. Gökçe, Emrah. “Mehmet Turan Yarar’ın Güfte Arşivinin Tasnifi”. Müzik Kültürüne Dair Çeşitli Görüşler-X. ed. Haluk Yücel - Serda Türkel Oter. 109-141. Konya: Eğitim Yayınevi, 2022.
5. Kılınç, Abdülhakim. Fuzûlî Dîvânı. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2021.
6. Nakib, Bülent. “Mehmet Turan Yarar Bibliyografyası”. Güneyde Kültür 15/147 (Mart 2004), 11-16.
7. Önder, Mehmet. Mevlâna Şiirleri Antolojisi. Türkiye İş Bankası Yayınları, 1973.
8. Parmaksız, Mehmet Nuri. “Mehmet Turan Yarar Üzerine Bibliyografik Bir İnceleme”. Tasvir (13 Aralık 2006), 5.

9. Parmaksız, Mehmet Nuri. “Mehmet Turan Yarar Üzerine Bibliyografik Bir İnceleme (2)”. Tasvir (11 Aralık 2006), 5.
10. Parmaksız, Mehmet Nuri. “Tanıtılmakta Geç Kalınmış Bir Cevher Mehmet Turan Yarar (1)”. Tasvir (18 Ekim 2006), 5.
11. Parmaksız, Mehmet Nuri. “Tanıtılmakta Geç Kalınmış Bir Şair ‘Mehmet Turan Yarar’”. Çağrı 564 (Kasım 2006), 24-26.
12. Samsakçı, Mehmet. Yahya Kemal Bütün Şiirleri. İstanbul: VakıfBank Kültür Yayınları, 2025.
13. Satoğlu, Abdullah. Edebiyat Dünyamızdan Hoş Sedâlar. Ankara: Akçağ Yayınları, 2004.
14. Tanrıkorur, Cinuçen. Sâz ü Söz Arasında. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2019.
15. Tekin, Mehmet. “Aruza Çağ Atlatan Şairin Müzik Dünyasına Dev Armağanı ‘Dilden Tele’”. Dilden Tele. Konya: Konya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, 2009.
16. Tekin, Mehmet. “Bilmedikleriyle Bilinen Gönül Dostu Mehmet Turan Yarar”. Dörtlükler. Antakya: Kültür Ofset Basımevi, 1991.
17. Tekin, Mehmet. “Şiirle Müziğin Buluştuğu Zirve (Doruktan Doruğa)”. Doruktan Doruğa - Güfte Şairleri. Antakya: Kültür Ofset Basımevi, 1992.
18. Yarar, Mehmet Turan. Asalakbilim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1970.
19. Yarar, Mehmet Turan. Bilmediklerim - Şiirler. Ankara: Güzel Ankara Matbaası, 1954.
20. Yarar, Mehmet Turan. Daracık Düşler - Şiirler. Elazığ: Çağ Ofset Matbaacılık, 1999.
21. Yarar, Mehmet Turan. Dilden Tele. Konya: Konya İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları, 2009.
22. Yarar, Mehmet Turan. Doruktan Doruğa - Güfte Şairleri. Antakya: Kültür Ofset Basımevi, 1992.
23. Yarar, Mehmet Turan. Dörtlükler. Antakya: Kültür Ofset Basımevi, 1991.
24. Yarar, Mehmet Turan. Veteriner Şairler Antolojisi. Ankara, 1960.
25. Yarar, Mehmet Turan. Merhem Dergisi 2 (Şubat 1950).
26. Yarar, Mehmet Turan. Merhem Dergisi 6 (Ocak 1951).
27. Yarar, Mehmet Turan. Petek 14 (Temmuz 1956).
28. Yarar, Mehmet Turan. Petek 24 (Mayıs 1957).
29. Yarar, Mehmet Turan. Başkent Gazetesi (16 Mayıs 1973).
30. Yarar, Mehmet Turan. Musıkî ve Nota 1/3 (Mart 1983).
31. Yarar, Mehmet Turan. Musıkî ve Nota 1/10 (Ekim 1983).
32. Yarar, Mehmet Turan. Musıkî ve Nota 2/17 (Mayıs 1984).
33. Yarar, Mehmet Turan. Şiir Defteri 6 (Mayıs 1990).
34. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 2/22 (Aralık 1990).
35. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 29 (Temmuz 1991).
36. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 3/31 (Eylül 1991).
37. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 8/87 (Mayıs 1996).
38. Yarar, Mehmet Turan. Hisler Bulvarı 13 (Temmuz 1997).
39. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (26 Haziran 1998).
40. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (16 Ekim 1998).
41. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (08 Ekim 1999).
42. Yarar, Mehmet Turan. Türk Kültürü 452 (2000).
43. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 120 (Mart 2000).
44. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (09 Haziran 2000).
45. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (29 Eylül 2000).
46. Yarar, Mehmet Turan. Türk Kültürü 452 (Aralık 2000).
47. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (16 Şubat 2001).
48. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 12/126 (Mart 2001).
49. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (23 Mart 2001).
50. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (20 Nisan 2001).
51. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (27 Nisan 2001).
52. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 12/127 (Mayıs 2001).
53. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (15 Haziran 2001).
54. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (17 Ağustos 2001).
55. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 12/130 (Kasım 2001).
56. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (30 Kasım 2001).
57. Yarar, Mehmet Turan. Bilge 34 (Güz 2002).
58. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 13/131 (Ocak 2002).
59. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (04 Ocak 2002).
60. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (25 Ocak 2002).
61. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (12 Temmuz 2002).
62. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (30 Ağustos 2002).
63. Yarar, Mehmet Turan. Hisler Bulvarı 28 (Ocak 2003).
64. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 14/141 (Ağustos 2003).
65. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (28 Kasım 2003).
66. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 15/144 (Aralık 2003).
67. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 15/148 (Nisan 2004).
68. Yarar, Mehmet Turan. Kubbealtı Akademi Mecmuası. (Temmuz 2004).
69. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (30 Temmuz 2004).
70. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (15 Ekim 2004).
71. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 16/157 (Ocak 2005).
72. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 16/159 (Mayıs 2005).
73. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (01 Temmuz 2005).
74. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (05 Mayıs 2006).
75. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (19 Mayıs 2006).
76. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (26 Mayıs 2006).
77. Yarar, Mehmet Turan. Yüzakı 19 (Eylül 2006).
78. Yarar, Mehmet Turan. Yüzakı 23 (Ocak 2007).
79. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 17/163 (Ocak 2007).
80. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 168 (Kasım 2007).
81. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (30 Kasım 2007).
82. Yarar, Mehmet Turan. Çağrı 581 (Nisan 2008).
83. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 17/172 (2009).
84. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 18/173 (Eylül 2009).
85. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 18/174 (Kasım 2009).
86. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (11 Haziran 2010).
87. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 177 (Temmuz 2010).
88. Yarar, Mehmet Turan. Anadolu Gazetesi (21 Ocak 2011).
89. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 22/190 (Ekim 2013).
90. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 23/193 (Temmuz 2014).
91. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 23/194 (Ekim 2014).
92. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 24/198 (Temmuz 2015).
93. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 27/206 (Temmuz 2018).
94. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 28/207 (Ocak 2019).
95. Yarar, Mehmet Turan. Güneyde Kültür 29/209 (Ocak 2020).