Râmiz’in Derlediği Şiir Mecmuası ve Bazı Yeni Şiirler

Academic studies on poetry anthologies (şiir mecmuaları), which constitute one of the principal sources of Classical Turkish Literature, have increased steadily in recent years. Through such studies, previously unknown poems have been identified, and the works of certain poets—whose names were known but whose poems had remained inaccessible—have been brought to light. The anthology examined in this article is entitled Mecmûʿa-i Eşʿâr, registered in the Millî Kütüphane under the shelfmark 06 Mil Yz C3, and contains poetic samples by numerous poets dating from the fifteenth to the nineteenth centuries. The anthology includes various verse forms such as ghazal, qasida, terkīb-i bend, müstezād, and qiṭʿa. In addition to Persian poems, the manuscript comprises 153 Turkish poetic compositions attributed to 67 identifiable poets. Based on the phrase “lı̄-Nāmıḳıhi” appearing on folio 28a, the compiler is presumed to have been a poet using the pen name Râmiz. In parallel with findings obtained from studies on other anthologies, the examination of this manuscript has yielded significant new data, including the identification of poems not found in certain poets’ divans and the emergence of poets whose names are absent from biographical sources (tezkires). Through this anthology, several poems by poets such as ʿAmîkî, Emîr, Faʾik, and Sehvî—unattested in published divans and scholarly studies—have also been identified. The technical framework of the study, as well as the descriptive and classificatory methodology applied to the poems, has been prepared in accordance with the Systematic Classification of Poetry Anthologies (MESTAP).

Klasik Türk edebiyatının önemli kaynakları arasında yer alan mecmualar üzerine yapılan akademik çalışmalar hatırı sayılır bir seviyeye ulaşmıştır. Bu araştırmalar sayesinde bazı yeni şiirler gün yüzüne çıkmakta, adı bilinen ama şiir örneğine tesadüf edilememiş şairlere ait kimi örnekler de tespit edilmektedir. Bu çalışma kapsamında ele alınacak mecmua da 15. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar birçok şairin şiir örneklerini ihtiva etmektedir. Milli Kütüphane 06 Mil Yz C3 numarada “Mecmû’a-i Eş’âr” ismiyle kayıtlı olan bu şiir mecmuasında gazel, kaside, terkib-i bent, müstezat, kıta, lügaz, muamma gibi muhtelif nazım şekillerinden şiir örnekleri bulunmaktadır. Farsça şiir örneklerinin de yer aldığı mecmuada 65 şaire ait 154 Türkçe manzume yer almaktadır. Metnin 28a varağındaki gazelin başlığında yer alan “Li-nâmıkıhî” ibaresinden anlaşıldığı kadarıyla bu mecmua mürettibinin Râmiz isimli şair olması kuvvetle muhtemeldir. Tespit edilebildiği kadarıyla mecmuada en çok şiir örneği dokuz şiir ile Nâbî’ye aittir. Birçok mecmuada karşılaşabileceğimiz sonuçları içeren bu şiir mecmuasında da şairlerin divanlarında bulunmayan şiirleri içermeleri, tezkirelerde adı geçmeyen bazı şairlerin şiirlerini ihtiva etmeleri, divanı bilinmeyen bazı şairlerin şiirlerini gün yüzüne çıkarmaları gibi bazı mühim bilgiler ortaya konulmuştur. Mecmuada bazı yeni şiir örnekleri de tespit edilmiştir. Söz gelimi Hâkî, Amîkî, Ahmed, Sehvî mahlaslı şairlere ait bazı şiirler, bu çalışma neticesinde ilim dünyasının istifadesine sunulmuş olacaktır. Çalışmamızın teknik hususiyetleri ile şiirlerin tavsif ve tasnifi, Mecmuaların Sistematik Tasnifi Projesi-MESTAP’a göre hazırlanmıştır.