Vaslî ve Yayımlanmamış Bir Münâcâtı

Invocation (munajat) first appeared in Arabic verse as a literary genre following the emergence of Islam. Over time, the genre extended beyond Arabic literature; it was adopted by Iranian poets in the 10th and 11th centuries and became widespread in Persian literature. Turks, who accepted Islam not merely as a belief system but as a way of life, became acquainted with this genre through their cultural and literary contacts with Arabs and Persians. As a result of this interaction, examples of munajat appeared in Turkish literature. One work in this deep-rooted tradition is by the poet with the pen name Vasli. Vasli's munajat is recorded on folios 39a-42a of a 107-folio collection of treatises, cataloged as no. 005290 in the Manuscript Collection of the Presidency of Religious Affairs Library. Based on the transcription dates of these works, the text may have been compiled in the first half of the 17th century. This time frame suggests that Vaslî, the author of the invocation, may have lived between the late 16th and early 17th centuries. This study examines Vaslî's invocation, provides general information about the genre, focuses on the poet's life and literary personality, and presents the transcribed text after analyzing its formal and thematic characteristics.

Münâcât, edebî bir tür olarak ilk manzum örneklerini İslam’ın ortaya çıkışını takip eden süreçte Arap edebiyatında vermiştir. Zamanla bu tür, yalnızca Arap edebiyatıyla sınırlı kalmamış; X ve XI. yüzyıllarda İranlı şairler tarafından benimsenerek Fars edebiyatında da yaygınlık kazanmıştır. İslamiyet’i bir inanç sistemi olmanın ötesinde bir hayat anlayışı olarak kabul eden Türkler, Arap ve Farslarla kurdukları kültürel ve edebî temaslar neticesinde bu türle tanışmışlardır. Bu etkileşim sonucunda münâcât, Türk edebiyatında erken dönemlerden itibaren örnekleri görülen bir tür hâline gelmiştir. Bu köklü gelenek çerçevesinde kaleme alınmış eserlerden biri de Vaslî mahlaslı bir şaire aittir. Vaslî’nin münâcâtı, Diyanet İşleri Başkanlığı Kütüphanesi Yazma Eserler Koleksiyonu’nda 005290 numarada kayıtlı 107 varaklı bir risale mecmuasının 39a-42a varaklarında yer almaktadır. Söz konusu mecmuada bulunan eserlerin istinsah tarihinden hareketle metnin XVII. yüzyılın ilk yarısında derlenmiş olabileceği anlaşılmaktadır. Bu tarih aralığı, münâcâtın müellifi olan Vaslî’nin XVI. yüzyılın sonları ile XVII. yüzyılın ilk yarısı arasında yaşamış olabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmada, Vaslî’ye ait bir münâcât ele alınarak söz konusu tür hakkında genel bilgiler verilecek; şairin hayatı ve edebî kişiliği üzerinde durulacak ve metnin şekil ile muhteva özellikleri incelenerek çeviri yazılı metni sunulacaktır.