ŞERHİN ŞİİR HÂLİ: SULTAN MURÂDÎ DÎVÂNINDA ŞERH NAZARİYÂTI
Öz
Dîvân edebiyâtı bir şerh edebiyâtıdır, denilebilir. Türk edebiyâtında dîvân şiiri geleneği ile edebî şerh geleneği aynı büyük medeniyet dâiresinin içerisinde aynı dînî, fikrî ve edebî kaynaklardan beslenmiş, ontolojik mâhiyetleri dolayısıyla dîvân şiiri ile şerh hep birlikte anılagelmiştir. Kezâ geleneğin belirleyici olduğu devirlerde, dîvân şiirini anlama ve anlatma yönünde yapılan çeşitli tür ve şekillerdeki çalışmalara da şerh denmiştir.
Dîvân edebiyâtı geleneğinde hacimli bir dîvân oluşturan Sultan 3. Murâd, 16. asrın ikinci yarısında Murâdî mahlasıyla söylediği şiirleriyle aynı zamanda geleneğin poetik şerh nazariyâtını da ortaya koymuştur. Onun şerh kavramına atıfları, diğer dîvân şâirleri ile mukâyese edilemeyecek kadar çok ve etraflıdır. Şerhin yapılış sebebi, niyet ve ortaya çıkış süreci, gerekliliği gibi hususların yanında şerh-şiir ve şâir-şârih ilişkilerine de ışık tutan Murâdî, şiir ile şerhi mistik-poetik bir evrenin ikiz unsurları olarak değerlendirmiştir.
Bu makâlede, Murâdî Dîvânı’nda yer alan yaklaşık 8400 beytin, şiir ve şerh nazariyâtı merkezli incelenmesi ile ortaya çıkan veriler tasnîf edilip yorumlanacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ceylan, Ömür. (2005), “Mânâ Şairin Karnında(mı)dır?!”, Böyle Buyurdu Sûfî, Kapı Yayınları, İstanbul, ss. 111-120.
- Dağlar, Abdülkadir. (2008), “Kâmil-i Mevlevî’nin Kendi Şiirine Tuttuğu Ayna: Adem Kasîdesi ve Şerhi”, Turkish Studies, Vol. 3/4 (Fahrettin Kırzıoğlu Armağanı), ss. 335-371.
- Dağlar, Abdülkadir. (2009), Şem‘î Şem‘ullâh Şerh-i Mesnevî (I. Cilt) (İnceleme-Tenkitli Metin-Sözlük), Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
- Dağlar, Abdülkadir. (2015), “Şemseddîn-i Sivâsî’nin Şerhleri”, Şemseddin Sivasî Sempozyumu Bildirileri, (Haz. Ahmet Dağüstü), Sivas Belediyesi (Yayınları), Sivas, ss. 201-220.
- Emecen, Feridun M.. (2016), İmparatorluk Çağının Osmanlı Sultanları-II, İSAM Yayınları, İstanbul.
- Ersoy, Mehmed Âkif. (2008), Safahat, (Haz. Ertuğrul Düzdağ), Çağrı Yayınları, İstanbul.
- Felek, Özgen. (2010), “İslam Edebiyatını Yeniden Hikaye Etmek: Sultan III. Murâd’ın Rüya Mektupları”, Journal of Turkish Studies (TUBA), Vol. 34/II, ss. 21-36.
- Felek, Özgen. (2014), Kitâbü’l-Menâmât: Sultan III. Murad’ın Rüya Mektupları, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
24 Aralık 2018
Kabul Tarihi
27 Aralık 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018
Cited By
Murâdî Divanı’nda Deniz İmgesi
AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi
https://doi.org/10.31126/akrajournal.1110257