SULTAN III. MUSTAFA’YA SUNULAN CÜLÛSİYYELERİ İÇEREN BİR MECMUA

Arapça “oturmak” anlamına gelen “celese” kökünden türeyen cülûs, padişahın ölümü veya tahtan inmesi üzerine veliaht şehzadenin tahta oturmasına denir. Edebî bir terim olarak cülûsiyye, veliaht şehzadenin Osmanlı tahtına çıkması vesilesiyle kaleme alınan, tebrik ve müjde amaçlı manzum ve mensur eserlerdir. Farklı nazım şekilleriyle yazılan ve tebrik, müjde ve methiye şiirleri olan cülûsiyyeler muhtevaları açısından “tebriknâme, methiye, tahmid, ‘arz-ı hâl, bahariye, fahriye, dua ve tarih manzumeleri” ile ilişkilidir. Bu çalışmada bir mecmuadan hareketle yirmi altıncı Osmanlı padişahı III. Mustafa’ya sunulan cülûsiyyeler incelenecektir. Sultan III. Mustafa’ya sunulan cülûsiyyeleri ihtiva eden mecmua-i eş’ârın araştırmalarımız sonucu elde edebildiğimiz tek nüshası İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Y. 4414 arşiv numarasıyla kayıtlıdır. Mecmuanın yeni arşiv numarası ise Y. 733’tür. Mecmuanın mürettibi belli değildir. Mecmuada farklı şairlere ait 37 Türkçe ve 5 Arapça olmak üzere toplam 42 cülûsiyye bulunmaktadır. Mecmuada yer alan cülûsiyyelerden 18’i kıt’a, 18’i kaside ve 1’i beyt nazım şekli ile yazılmıştır. Makalemizde söz konusu mecmua temel alınarak 42 cülûsiyye şekil ve muhteva açısından incelenmiş ve örnek cülûsiyyelerin transkripsiyonlu metinleri verilmiştir. Bu çalışma ile cülûsiyye türünde küçük de olsa bir boşluk doldurulacaktır.