Yıl 2019, Cilt , Sayı 10, Sayfalar 236 - 258 2019-04-30

AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER

Tuğçe YAŞA [1]


Biriyle şiir yoluyla alay etme, onu gülünç hâle getirme, yerme mânâsına gelen hicvin amacı, toplumdaki aksak yönlere dikkat çekmek ve onların düzeltilmesini sağlamaktır. Bu amaçla kaleme alınan hiciv tarzı eserlerde şairler yergide bulunurken tahkir, hayvanlara benzetme, abartılı övgü gibi bazı yöntemlerden istifade etmiştir. Araştırmacıların daha önce ortaya koyduğu bu yöntemlere ek olarak makalede “mukayese, çarpıtma, çağrışım, şaka ve alay” da hicvetmede bir yöntem olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışmada Klâsik Türk şiirinin hiciv üstâdı olarak kabul edilen Nef’î, onu etkileyen ve hazırlayıcısı olan Azmî-zâde Hâletî ve hicvin üslûbuna bir farklılık kazandıran Ziya Paşa örnekleminde Klâsik Türk şiirinde şairlerin neyi, kimi, nasıl, ne yolla hicvettiği gözler önüne serilecektir. 

Azmî-zâde Hâletî, Nef’î, Ziya Paşa, hiciv, hezl
  • Akkuş, Metin, Pala, İskender. (1998), “Hiciv”, DİA, C.17, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul.
  • Akkuş, Metin. (1998), Hicvin Ankâları Nef’î ve Sihâm-ı Kazâ, Akçağ Yay., Ankara.
  • Apaydın, Mustafa. (2001), Türk Hiciv Edebiyatında Ziya Paşa, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • Aytaç, Pakize. (2004), “Hiciv” Türk Dünyası Edebiyat Kavramları ve Terimleri Ansiklopedik Sözlüğü, C.3, s.287-291, AKM Yayınları, Ankara.
  • Başdaş, Cahit. (2018), Nef’î, Sihâm-ı Kazâ (Dil Özellikleri-Metin-Dizin), Kriter Yayınları, İstanbul.
  • Canım, Rıdvan. (2016), Dîvân Edebiyatında Türler, Grafiker Yayınları, Ankara.
  • Çapan, Pervin. (2012), “XVIII. Yüzyıl Tezkirelerinde Şaka, Takılma ve Alay Düşkünlüğü Üzerine”, Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, S.5, Kış 2012.
  • Çiftçi Hasan. (1999), “Klâsik İslâm Edebiyatında Hiciv ve Mizahın Yöntemleri”, AÜ Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 11, s.173-182.
  • Devellioğlu, Ferit. (2010), Osmanlıca- Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi, İstanbul.
  • Eren, Abdullah. (2009), “Sihâm-ı Kazâ” da Hakaret Unsuru Olarak Hayvanlar”, Acta Turcica Çevrimiçi Tematik Türkoloji Dergisi, Yıl:1, S. 2/1, s.28-44.
  • Gedik, Nusret. (2015), “Azmî-zâde Hâletî’nin Derviş Paşa Hicviyyesi: Hadd-i Mestân”, Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, S.15, İstanbul, s.133-166.
  • Göçgün, Önder. (1986), “Tanzimat Devri’nin Bir Hiciv Abidesi: Ziyâ Paşa’nın Zafer-Nâme’si”, Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (Sefad)/Selçuk University Journal Of Faculty Of Letters, s.1-27.
  • __________. (2001), Ziya Paşa’nın Hayatı, Edebî Kişiliği, Bütün Şiirleri ve Eserlerinden, Açıklamalı Seçmeler, T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • Güven, Feridun Hikmet. (2018), “Hiciv Söyleme Amaçları ve Bu Amacın Hiciv Dili ve Söyleme Tarzını Belirlemedeki Rolü”, Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları XIII, Hicve Reva Mizaha Mâyil: Güldürücü Metinleri Anlamak, s.24-51, Klâsik Yayınları, İstanbul.
  • İpekten, Haluk. (1991), “Azmî-zâde Mustafa Hâletî”, DİA, C.4, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul.
  • ____________.(2016), Nef’î, Hayatı-Eserleri-Sanatı-Bazı Şiirlerinin Açıklamaları. Akçağ Yayınları, Ankara.
  • Levend, Agâh Sırrı. (1988), Türk Edebiyatı Tarihi, TTK Yayınları, Ankara.
  • Uçman, Abdullah. (2013), “Ziyâ Paşa”, DİA, C.4, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, İstanbul.
  • Ünver, İsmail. (1991), “Övgü ve Yergi Şairi Nef’î” Ölümünün Üçyüzellinci Yılında Nef’î, AKM Yayınları, Ankara.
  • Ocak, Fatma Tulga. (1991). “Nef’î ve Eski Türk Edebiyatımızdaki Yeri”, Ölümünün Üçyüzellinci Yılında Nef’î, AKM Yayınları, Ankara.
  • Pala, İskender. (2009). Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, Kapı Yayınları, İstanbul.
  • Toparlı, Recep. (1985). “Kaside Şairi Nef’î”, Türk Edebiyatı Dergisi, ‘Doğumunun Üçyüzellinci Yılında Nef’î’ Haziran, S.140, s.28-29.
  • Tökel, Dursun Ali. (2016). Divan Şiirinde Şahıslar Mitolojisi, Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Yayınları, İstanbul.
  • Yıldız, Murat. (2012). “Osmanlı Devleti'nde Bir Saray Hapishanesi: 18.-19. Yüzyıllarda Bostancıbası Mahbesi” Türkiyat Mecmuası, S.22, C.1, s.239-275
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Yayımlanma Tarihi Bahar 2019
Bölüm MAKALELER
Yazarlar

Orcid: 0000-0003-1967-9386
Yazar: Tuğçe YAŞA (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Nisan 2019

Bibtex @araştırma makalesi { hikmet540978, journal = {Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online)}, issn = {2458-8636}, eissn = {2458-8636}, address = {}, publisher = {Ahmet TANYILDIZ}, year = {2019}, volume = {}, pages = {236 - 258}, doi = {10.28981/hikmet.540978}, title = {AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER}, key = {cite}, author = {YAŞA, Tuğçe} }
APA YAŞA, T . (2019). AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) , (10) , 236-258 . DOI: 10.28981/hikmet.540978
MLA YAŞA, T . "AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2019 ): 236-258 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/hikmet/issue/44876/540978>
Chicago YAŞA, T . "AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) (2019 ): 236-258
RIS TY - JOUR T1 - AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER AU - Tuğçe YAŞA Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.28981/hikmet.540978 DO - 10.28981/hikmet.540978 T2 - Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) JF - Journal JO - JOR SP - 236 EP - 258 VL - IS - 10 SN - 2458-8636-2458-8636 M3 - doi: 10.28981/hikmet.540978 UR - https://doi.org/10.28981/hikmet.540978 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER %A Tuğçe YAŞA %T AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER %D 2019 %J Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) %P 2458-8636-2458-8636 %V %N 10 %R doi: 10.28981/hikmet.540978 %U 10.28981/hikmet.540978
ISNAD YAŞA, Tuğçe . "AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER". Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online) / 10 (Nisan 2019): 236-258 . https://doi.org/10.28981/hikmet.540978
AMA YAŞA T . AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2019; (10): 236-258.
Vancouver YAŞA T . AZMÎ-ZÂDE HÂLETÎ, NEF’Î VE ZİYA PAŞA ÖRNEKLEMİNDE ŞAİRLERİN HİCVETMEDE KULLANDIĞI YÖNTEMLER. Hikmet-akademik edebiyat dergisi (Online). 2019; (10): 258-236.