Araştırma Makalesi

Anadolu'nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler

Sayı: 18(1) 19 Şubat 2026
PDF İndir
EN TR

Anadolu'nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler

Öz

MÖ 5000’lerden itibaren Yakın Doğu toplumlarının bir parçası olan evcilleştirilmiş eşekler, sabırlı ve dayanıklı doğaları ile ideal bir iş hayvanı olmuştur. Anadolu'ya, Geç Kalkolitik Dönem'de Mezopotamya ticaret ağları aracılığıyla ulaşan evcilleştirilmiş eşekler, özellikle Erken Tunç Çağı ve Asur Ticaret Kolonileri Çağı’nda (MÖ 1975-1750) ekonominin ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir. Asur Ticaret Kolonileri Çağı (ATKÇ) çivi yazılı metinleri bu hayvanların kullanımı, bakımı ve ekonomik değeri hakkında ayrıntılı bilgiler sunmakta, bölgeler arası ticaret ve yerel ekonomilerdeki vazgeçilmezliklerini vurgulamaktadır. Ancak, evcilleştirilmiş eşeklere ilişkin faunal kalıntıların azlığı ve çivi yazılı tabletlerdeki bilgilerin son derece ayrıntılı olması, Anadolu'daki evcilleştirilmiş eşeklere ilişkin arkeolojik literatürün çoğunlukla bu verilere odaklanmasına yol açmıştır. Buna karşılık son yıllarda zooarkeolojik yöntemler, DNA analizi ve disiplinler arası araştırmalarda yaşanan gelişmeler, eşeklerin antik Yakın Doğu'daki kültürel ve ekonomik rollerini ortaya çıkarmak için yeni fırsatlar sunmaktadır. Bu çalışma, arkeolojik, filolojik ve etnografik kanıtları sentezleyerek evcil eşeklerin MÖ 2. binyıl ve öncesinde Anadolu'da koşum ve yük hayvanı olarak tarıma, günlük yaşama ve ticarete katkılarını değerlendirmektedir. Bunun yanı sıra, konu ile ilgili son çalışmalara değinerek, Anadolu arkeolojisinde eşeklere ilişkin verilerin saptanmasında disiplinler arası araştırmaların önemine dikkat çekilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. A Handbook of Mesopotamia. Volume 1, No. 1118. Great Britain: Admiralty and the War Office, 1916.
  2. Abdülcabbar, Abdullah. “The Nature of Trade between Ugarit and the Hittite Empire.” Fırat Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları Merkezi Uluslararası Dördüncü Orta Doğu Semineri (İlkçağlardan İslamiyetin Doğuşuna Kadar Orta Doğu), Elazığ, 29–31 Mayıs, Editörler Mustafa Öztürk ve Enver Çakar, 15–28. Elazığ: Fırat Üniversitesi Orta Doğu Araştırmaları Merkezi, 2011.
  3. Adcock, Sarah, E. “After the end: Animal economies, collapse, and continuity in Hittite and post-Hittite world Anatolia.” Doktora tezi, University of Chicago, 2020. https://doi.org/10.6082/uchicago.2653
  4. Akalan, İlhan. “Türkiye’nin Toprak Kaynakları, Bunların Sorunları ve Çözüm Yolları.” Türkiye Coğrafyası Uygulama Merkezi Dergisi 1 (1992): 1–14. https://tucaum.ankara.edu.tr/wp-content/uploads/sites/280/2015/08/tucaum1_2.pdf.
  5. Akçiçek, Eren, ve Hüseyin Arıkan. Can Dostum Arkadaşım Eşek. Ankara: Gece Kitaplığı, 2017.
  6. Albayrak, İrfan, ve Melike Zoroğlu. “Eski Asurca Belgeler Işığında Eski Anadolu’da Yol ve Ticaret Güvenliği.” Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi 63, no. 2 (2023): 1358–1383. https://doi.org/10.33171/dtcfjournal.2023.63.2.19.
  7. Algaze, Guillermo. Ancient Mesopotamia at the Dawn of Civilization: The Evolution of an Urban Landscape. Chicago: University of Chicago Press, 2008.
  8. Arbuckle, Benjamin S. “Zooarchaeology at Acemhöyük 2013.” Anatolia / Anadolu 39 (2013): 55–68. https://doi.org/10.1501/andl_0000000403.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eski Anadolu Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

19 Şubat 2026

Gönderilme Tarihi

16 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

14 Ocak 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 18(1)

Kaynak Göster

APA
Zengin Koşan, O. (2026). Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler. History Studies, 18(1). https://doi.org/10.9737/historystudies.1700520
AMA
1.Zengin Koşan O. Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler. History Studies. 2026;(18(1). doi:10.9737/historystudies.1700520
Chicago
Zengin Koşan, Olcay. 2026. “Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler”. History Studies, sy 18(1). https://doi.org/10.9737/historystudies.1700520.
EndNote
Zengin Koşan O (01 Şubat 2026) Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler. History Studies 18(1)
IEEE
[1]O. Zengin Koşan, “Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler”, History Studies, sy 18(1), Şub. 2026, doi: 10.9737/historystudies.1700520.
ISNAD
Zengin Koşan, Olcay. “Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler”. History Studies. 18(1) (01 Şubat 2026). https://doi.org/10.9737/historystudies.1700520.
JAMA
1.Zengin Koşan O. Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler. History Studies. 2026. doi:10.9737/historystudies.1700520.
MLA
Zengin Koşan, Olcay. “Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler”. History Studies, sy 18(1), Şubat 2026, doi:10.9737/historystudies.1700520.
Vancouver
1.Olcay Zengin Koşan. Anadolu’nun Stoik Hayvanları: Arkeolojik, Filolojik ve Etnografik Kanıtlara Göre MÖ 2. Binyıl ve Öncesinde İş Hayvanı Olarak Eşekler. History Studies. 01 Şubat 2026;(18(1). doi:10.9737/historystudies.1700520