Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi ile Temas Riski Yüksek Birimlerde Çalışan Sağlık Personelinde İkincil Travmatik Stres ve Tükenmişliğin Meslek Gruplarına Göre Değerlendirilmesi

Öz

Amaç: Bu çalışmada, Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi ile temas riski yüksek birimlerde çalışan sağlık personelinin ikincil travmatik stres ve tükenmişlik düzeylerini değerlendirmek ve psikolojik yükün meslek grupları ile sosyodemografik özelliklere göre farklılık gösterip göstermediğini incelemek amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Kesitsel tipteki bu çalışma, 15 Ekim 2025–31 Aralık 2025 tarihleri arasında Sivas Numune Hastanesi’nde yürütüldü. Çalışmaya Enfeksiyon Hastalıkları, Acil Servis ve Yoğun Bakım birimlerinde görev yapan 107 sağlık çalışanı dahil edildi. Veriler sosyodemografik veri formu, İkincil Travmatik Stres Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplandı. Bulgular: Keşifsel meslek grubu karşılaştırmalarında, diğer sağlık personelinin İkincil Travmatik Stres Ölçeği alt boyutları ve toplam puanları doktorlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek olup, toplam İTSÖ puanı diğer sağlık personelinde 39.4±13.0, doktorlarda 28.2±7.5 olarak saptandı (p=0.004). Hemşirelerin duygusal tükenme ve duyarsızlaşma puanları doktorlara göre anlamlı düzeyde daha yüksek bulundu (sırasıyla p=0.015 ve p=0.022). Çok değişkenli analizlerde yaş ve cinsiyet kontrol edildiğinde, diğer sağlık personelinde toplam İTSÖ puanının (B=10.624, %95 GA=4.659–16.589, p=0.001) ve hemşirelerde duyarsızlaşma puanının (B=2.316, %95 GA=0.059–4.573, p=0.044) doktorlara göre daha yüksek olduğu bulguları anlamlılığını korurken, hemşirelerde duygusal tükenme açısından saptanan farklılık anlamlılığını korumadı (p=0.058). Sonuç: KKKA ile temas riski yüksek birimlerde çalışan sağlık personelinde psikolojik yükün meslek gruplarına göre farklılık gösterebildiği bulundu. Yaş ve cinsiyet için düzeltme yapıldıktan sonra, diğer sağlık personelinde ikincil travmatik stres düzeyinin ve hemşirelerde duyarsızlaşma düzeyinin doktorlara göre daha yüksek olduğu görüldü. Bu bulgular, psikolojik yükün farklı boyutlarının meslek gruplarına göre değişebileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi
• Hemşireler
• İkincil travmatik stress
• Mesleki tükenmişlik
• Sağlık personeli

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir kurum, kuruluş veya kişi tarafından maddi destek sağlanmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma Helsinki Deklarasyonu ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Çalışma için Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Araştırmaları Etik Kurulu’ndan etik kurul onayı alınmıştır (Karar No: 2025-10/08, Tarih: 09.10.2025). Araştırmaya katılan tüm katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş gönüllü onam alınmıştır. Katılımcıların kişisel bilgilerinin gizliliği çalışma süresince korunmuştur.

Teşekkür

Yazarlar, çalışmaya katılan tüm sağlık çalışanlarına katkılarından dolayı teşekkür eder.

Evaluation of Secondary Traumatic Stress and Burnout Among Healthcare Workers in Units with a High Risk of Exposure to Crimean-Congo Hemorrhagic Fever

Öz

Objective: This study aimed to evaluate secondary traumatic stress and burnout levels among healthcare workers in units with a high risk of exposure to Crimean-Congo hemorrhagic fever (CCHF) and to investigate whether psychological burden differed by occupational group and sociodemographic characteristics. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted between October 15, 2025, and December 31, 2025, at Sivas Numune Hospital. A total of 107 healthcare workers from the infectious diseases, emergency department, and intensive care units participated in the study. Data were collected using a sociodemographic data form, the Secondary Traumatic Stress Scale, and the Maslach Burnout Inventory. Results: In exploratory occupational group comparisons, other healthcare personnel had significantly higher Secondary Traumatic Stress Scale subscale and total scores than physicians, with total STSS scores of 39.4±13.0 in other healthcare personnel and 28.2±7.5 in physicians (p=0.004). Nurses had significantly higher emotional exhaustion and depersonalization scores than physicians (p=0.015 and p=0.022, respectively). In multivariable analyses adjusted for age and sex, other healthcare personnel continued to have significantly higher total STSS scores than physicians (B=10.624, 95% CI=4.659–16.589, p=0.001), and nurses continued to have significantly higher depersonalization scores than physicians (B=2.316, 95% CI=0.059–4.573, p=0.044). The difference in emotional exhaustion scores between nurses and physicians was no longer statistically significant (p=0.058). Conclusion: Psychological burden differed across occupational groups among healthcare workers in units with a high risk of exposure to CCHF. After adjustment for age and sex, other healthcare personnel had higher secondary traumatic stress levels and nurses had higher depersonalization levels than physicians. These findings suggest that different dimensions of psychological burden may vary across occupational groups.

Anahtar Kelimeler

• secondary traumatic stress
• Burnout
• Crimean-Congo Hemorrhagic Fever
• Health Personnel
• Nurses
• Professional

Destekleyen Kurum

No financial support was received from any institution, organization, or individual for this study.

Etik Beyan

This study was conducted in accordance with the principles of the Declaration of Helsinki. Ethical approval was obtained from the Sivas Cumhuriyet University Health Sciences Research Ethics Committee (Decision No: 2025-10/08, Date: 09.10.2025). Written informed consent was obtained from all participants prior to participation in the study. Confidentiality of the participants’ personal information was maintained throughout the study.

Teşekkür

The authors would like to thank all healthcare workers who participated in the study for their contributions.

Kaynakça

1. Fillâtre P, Revest M, Tattevin P. Crimean-Congo hemorrhagic fever: An update. Med Mal Infect. 2019;49(8):574–585.
2. Leblebicioğlu H, Sünbül M, Güner R, ve ark. Healthcare-associated Crimean-Congo haemorrhagic fever in Turkey, 2002–2014: a multicentre retrospective cross-sectional study. Clin Microbiol Infect 2016;22(4):387.e1–387.e4.
3. Bente DA, Forrester NL, Watts DM, McAuley AJ, Whitehouse CA, Bray M. Crimean-Congo hemorrhagic fever: History, epidemiology, pathogenesis, clinical syndrome and genetic diversity. Antiviral Research 2013;100(1):159-189.
4. Orru G, Marzetti F, Conversano C, et al. Secondary Traumatic Stress and Burnout in Healthcare Workers during COVID-19 Outbreak. Int J Environ Res Public Health 2021;18(1):337.
5. Xu Z, Zhao B, Zhang Z, et al. Prevalence and associated factors of secondary traumatic stress in emergency nurses: a systematic review and meta-analysis. Eur J Psychotraumatol 2024;15(1):2321761.
6. Dall’Ora C, Ball J, Reinius M, Griffiths P. Burnout in nursing: a theoretical review. Hum Resour Health 2020;18(1):41.
7. Azoulay E, Waele JD, Ferrer R, et al. Symptoms of burnout in intensive care unit specialists facing the COVID-19 outbreak. Annals of Intensive Care 2020;10(1):110.
8. Kılıç Akça N, Başer M, Gül Kuzucu E. Knowledge and attitudes of emergency nurses towards Crimean-Congo haemorrhagic fever in endemic regions of Turkey. Int J Nurs Pract. 2013;19(6):603–608.

9. Brulin E, Lidwall U, Seing I, et al. Healthcare in distress: A survey of mental health problems and the role of gender among nurses and physicians in Sweden. Journal of Affective Disorders 2023;339:104-110.
10. Bride BE, Robinson MM, Yegidis B, Figley CR. Development and validation of the secondary traumatic stress scale. Research on Social Work Practice 2004;14(1):27–35.
11. Yildirim G, Kidak LB, Yurdabakan I. İkincil travmatik stres ölçeği: Bir uyarlama çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi 2018;19(1):45–51.
12. Maslach C, Jackson SE. The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior 1981;2(2):99–113.
13. Ergin C. Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin uyarlanması. VII. Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları,1992;143–154.
14. İlhan B, Küpeli İ. Secondary traumatic stress, anxiety, and depression among emergency healthcare workers in the middle of the COVID-19 outbreak: A cross-sectional study. Am J Emerg Med 2022;52:99–104.
15. Chatham AA, Petruzzi LJ, Patel S. Structural Factors Contributing to Compassion Fatigue, Burnout, and Secondary Traumatic Stress Among Hospital-Based Healthcare Professionals During the COVID-19 Pandemic. Qual Health Res 2024;34(4):362–373.
16. Papazian L, Hraiech S, Loundou A, Herridge MS, Boyer L. High-level burnout in physicians and nurses working in adult ICUs: a systematic review and meta-analysis. Intensive Care Med. 2023;49(4):387-400
17. Aust B, Leduc C, Cresswell-Smith J, et al. The effects of different types of organisational workplace mental health interventions on mental health and wellbeing in healthcare workers: a systematic review. Int Arch Occup Environ Health 2024;97(5):485–522.
18. Carmassi C, Dell’Oste V, Bertelloni CA, et al. Gender and occupational role differences in work-related post-traumatic stress symptoms, burnout and global functioning in emergency healthcare workers. Intensive and Critical Care Nursing 2022;69:103154.
19. Gómez-Urquiza JL, Vargas C, De la Fuente EI, Fernández-Castillo R, Cañadas-De la Fuente GA. Age as a risk factor for burnout syndrome in nursing professionals: A meta-analytic study. Res Nurs Health 2017;40(2):99–110.