-

Öz

Performance-based budget has an important place in the post-1980 reforms of the public administration. It adds an economic meaning to the public administration through effectiveness, efficiency and economy principles. The most important benefit of this budget type focuses output and outcomes more than input and processes. This situation provides the rational choices made in public spending and to enhance fiscal transparency and accountability. Performance based budget brings a wide range of public institutions through strategic planning. It keeps under control the use of resources of the public sector through based on numerical data performance programs and indicators. Multi-year budgeting, analytical budgeting, accrual based accounting also allow to cost/benefit analysis through activity reports providing transparency in public financial management. In the study, the factors that make a successful performance-based budget are evaluated. For this purpose, the country samples were examined

Anahtar Kelimeler

• Performance Based Budget, Strategic Plan, Accountability, Results-Oriented

PERFORMANS ESASLI BÜTÇE: ABD, İNGİLTERE ve TÜRKİYE ÖRNEKLERİ

Öz

Performans esaslı bütçeleme, 1980 sonrası kamu mali yönetimi reformlarında
önemli bir yere sahiptir. Etkinlik, verimlilik, tutumluluk ilkeleri aracılığıyla kamu
yönetimine ekonomik bir anlam katmaktadır. Bu bütçe türünün en önemli yararı,
girdi ve süreçlerden çok çıktı ve sonuçlara odaklanmasıdır. Bu durum kamu
harcamalarında rasyonel tercihler yapılmasını, mali saydamlık ve hesap verebilirliğin
artmasını sağlamaktadır. Performans esaslı bütçeleme, stratejik planlamayla
kamu kurumlarına geniş bir bakış açısı kazandırmaktadır. Sayısal verilere dayalı
performans programı ve göstergeleriyle kamu sektöründe kaynak kullanımını
kontrol altına almaktadır. Çok yıllı bütçeleme, analitik bütçeleme, tahakkuk
esaslı muhasebe ise maliyet/fayda analizlerine imkân tanımaktadır. Faaliyet
raporları aracılığıyla da kamu mali yönetiminin şeffaflığı sağlanmaktadır. Çalışma
kapsamında, performans esaslı bütçeyi başarılı kılan faktörler değerlendirilmiştir.
Bunun için ülke örnekleri incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• -

Kaynakça

1. AKTAN, Coşkun Can (2006), “Türkiye’de Stratejik Planlamaya Dayalı Performans Esaslı
2. Bütçeleme Sisteminin Uygulanabilirliği-Eleştirel Bir Perspektif”, Coşkun Can Aktan
3. (Ed.), Kamu Mali Yönetiminde Stratejik Planlama ve Performans Esaslı Bütçeleme,
4. Ankara: Seçkin Yayıncılık, ss.323-327.
5. AKTAN, Coşkun Can ve Kamil Tüğen (2006), “Performans Esaslı Bütçeleme Sistemi”,
6. Coşkun Can Aktan (Ed.), Kamu Mali Yönetiminde Stratejik Planlama ve Performans
7. Esaslı Bütçeleme, Ankara: Seçkin Yayıncılık, ss.205-217.
8. AL, Hamza (2008), Yeni Kamu Yönetimi: Ülke Deneyimleri, İstanbul: Değişim Yayınları.

9. ATEŞ, Hamza ve Dilek Çetin (2004), “Kamuda Performans Yönetimi ve Performansa
10. Dayalı Bütçe”, Muhittin Acar, Hüseyin Özgür (Ed.), Çağdaş Kamu Yönetimi II,
11. Ankara: Nobel Yayınevi, ss.255-289.
12. BOEX, Jameson, Jorge Martinez-Vazquez ve Robert Mcnab (2001), “Çok Yıllı Bütçeleme:
13. Uluslararası Uygulamaların İncelenmesi ve Gelişmekte Olan Ülkelerle Geçiş
14. Aşamasındaki Ülkeler İçin Dersler”, Çev. Ayşe Günay ve Ersan Öz, Maliye Dergisi,
15. Sayı: 138, Eylül-Aralık, ss.91-112.
16. BÜMKO (2004), Performans Esaslı Bütçeleme Rehberi-Pilot Kurumlar İçin Taslak, Maliye
17. Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü, Ankara.
18. ÇELEBİ, Kemal ve Birol Kovancılar (2012), “Performans Esaslı Bütçeleme Sisteminin
19. Teorik ve Pratik Sorunları”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, Cilt:19, Sayı:1, ss.1-18.
20. ÇİLDİR, Melih (2010), “İngiltere’de Uygulanan Performans Esaslı Bütçe Sisteminin
21. Değerlendirilmesi”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2),
22. ss.217-228.
23. DEMİRCAN, Esra (2006), “Yeni Ekonomik Düzende Bütçe Sistemlerindeki Değişim
24. Süreci ve Türk Kamu Maliyesinin Uyumu”, Yönetim ve Ekonomi Dergisi, Cilt:13,
25. Sayı:2, ss.47-61.
26. DPT (2006), Dokuzuncu Kalkınma Planı Kamu Harcama ve Kontrol Sistemlerinin
27. İyileştirilmesi, Kamu İhaleleri Özel İhtisas Komisyonu Raporu, ÖİK No:7, Ankara.
28. DIAMOND, Jack (2003), “From Program to Performance Budgeting: The Challenge
29. for Emerging Market Economies”, IMF Working Paper, WP/03/169, Fiscal Affairs
30. Department.
31. EDİZDOĞAN, Nihat (2007), Kamu Bütçesi, Bursa: Ekin Kitabevi.
32. EFE, Şeref (2012), “Kamuda Stratejik Planlamaya Dayalı Performans Yönetimi: Türkiye
33. Uygulaması ve Sorunlar”, Sayıştay Dergisi, Sayı:87, ss.121-142.
34. EGELİ, Haluk, Ahmet Akdeniz, Mehmet Aksaraylı, Kâmil Tüğen, Ahmet Özen (2007),
35. “Stratejik Planlamaya Dayalı Performans Esaslı Bütçeleme Sisteminin Kritik
36. Kontrol Noktaları Analizi: Türkiye’deki Kamu Kurumları Uygulaması”, Dokuz Eylül
37. Üniversitesi İİBF Dergisi, 22/1, ss.27-47.
38. EKER, Aytaç, Temel Gürdal ve Cahit Şanver (2006), Analitik Bütçe Sistemi ve Yerel
39. Yönetimlerde Uygulanması, Deniz Yıldızı Matbaacılık, Ankara.
40. ERÜZ, Ertan (2005), “Yeni Mali Yönetim Yapısında Performans Esaslı Bütçeleme”, XX.
41. Türkiye Maliye Sempozyumu, Pamukkale, 23-27 Mayıs, ss.61-74.
42. ERÜZ, Ertan (2006), “5018 Sayılı Kanuna Göre Performans Esaslı Bütçeleme”, Coşkun
43. Can Aktan (Ed.), Kamu Mali Yönetiminde Stratejik Planlama ve Performans Esaslı
44. Bütçeleme, Ankara: Seçkin Yayıncılık, ss.217-237.
45. GAO (1997), Performance Budgeting: Past Initiatives Offer Insights for GPRA
46. Implementation, United States General Accounting and Information Management
47. Division, GAO/AIMD-97-46, Washington D.C.
48. GÜRDAL, Temel, Nurullah Altun, Metin Küçük (2006), Yerel Yönetimlerde Mali Yönetim,
49. Denetim ve Tahakkuk Esaslı Muhasebe Uygulamaları, Ankara: Deniz Yıldızı
50. Matbaacılık.
51. HAGER, Greg, Alice Habson and Ginny Wilson (2001), “Performance-Based Budgeting:
52. Concepts and Examples”, Legislative Research Commission, Committee for Program
53. Review and Investigation Report, Report No:302, Kentucky.
54. HORTON, Sylvia and David Farnham (1999), “The Politics of Public Sector Change”,
55. in Sylvia Horton and David Farnham (Ed.), Public Management in Britain, London:
56. Macmillan Press, pp.3-25
57. KALMIŞ, Halis (2006), “Kamuda Tahakkuk Esaslı Muhasebe Sistemi ve Türkiye’de Kamu
58. Muhasebe Sisteminde Nakit Esasından Tahakkuk Esasına Dönüş Çalışmaları”,
59. Nihat Falay, Mehmet Şahin, Ahmet Kesik (Ed.), Kamu Maliyesine Yeni Bakış: Teori
60. ve Uygulama, Ankara: Seçkin Yayıncılık, ss.233-247.
61. KARACAN, Ercan (2013), “ABD’de Performans Bütçe Yönetimi”, Sayıştay Dergisi,
62. Sayı:89, ss.61-90.
63. KESİK, Ahmet (2005), “Yeni Kamu Mali Yönetim Sisteminde Orta Vadeli Program ve
64. Mali Plan Çerçevesinde Çok Yıllı Bütçenin Uygulanabilirliği”, XX. Türkiye Maliye
65. Sempozyumu, Pamukkale, 23-27 Mayıs, ss.43-60.
66. KIZILTAŞ, Emine (2003), “Çok Yıllı Bütçeleme Sistemi”, Bütçe Dünyası, Sayı:16, ss.13-18.
67. KÖSEOĞLU, Özer (2007), “Türk Kamu Yönetiminde Değişen Denetim Anlayışı ve Performans
68. Denetimi”, Bilâl Eryılmaz, Musa Eken, Mustafa Lütfi Şen (Ed.), Kamu Yönetimi Yazıları,
69. Ankara: Nobel Yayınevi, ss.309-339.
70. MANNING, Nick and Neil Parison (2004), International Public Administration Reform:
71. Implications for the Russian Federation, Washington D.C: The World Bank.
72. MELKERS, Julia and Katherine Willoughby (1998), “The State of The States: Performance
73. Based Budgeting Requirements in 47 out of 50”, Public Administration Review, Vol.58,
74. No.1, pp.66-73.
75. MELKERS, Julia and Katherine Willoughby (2001), “Budgeters’ Views of State Performance
76. Budgeting Systems: Distinctions across Branches”, Public Administration Review,
77. Vol.61, No.1, pp.54-64.
78. MOYNIHAN, D. P. (2008), The Dynamics of Performance Management: Constructing
79. Information And Reform, (Ed. B. A. Radin), Public Management and Change Series,
80. Washington D.C: Georgetown University.
81. MUTLUER, Kamil, Ahmet Kesik, Erdoğan Öner (2005), Bütçe Hukuku, İstanbul: İstanbul
82. Bilgi Üniversitesi Yayınları.
83. Nangır, Esin (2006), “OECD Ülkelerinde Performans Esaslı Bütçe Uygulamaları”, Coşkun
84. Can Aktan (Ed.), Kamu Mali Yönetiminde Stratejik Planlama ve Performans Esaslı
85. Bütçeleme, Ankara: Seçkin Yayıncılık, ss.291-313.
86. ORAL, Esin (2005), Bazı OECD Ülkelerinde Performans Esaslı Bütçeleme Uygulamaları,
87. Gelişimi ve Türk Mali Sistemi Açısından Bir Değerlendirme, Devlet Bütçe Uzmanlığı
88. Araştırma Raporu, Ankara.
89. OECD (2004), “Public Sector Modernisation: Governing for Performance”, OECD Observer Policy
90. Brief, October, http://www.oecd.org/dataoecd/52/44/33873341.pdf, (5.3.2012).
91. ÖZEN, Ahmet (2008), Performans Esaslı Bütçeleme Sistemi ve Türkiye’de Uygulanabilirliği,
92. Maliye Bakanlığı Strateji Gelişme Başkanlığı, Yayın No: 2008/382, Ankara.
93. POISTER, Theodore (2010), “The Future of Strategic Planning in the Public Sector: Linking
94. Strategic Management and Performance”, Public Administration Review, 70 (1), pp.246-
95. -
96. POSNER, Paul and Dense Fantone (2007), “Performance Management and Budgeting: How
97. Governments Can Learn from Experience”, (Ed. F. Stevens REDBURN, Robert Shea, Terry
98. F. Buss), M. E. Sharpe Inc., Routledge, pp.92-113
99. SCHICK, Allen (2009), Evolutions in Budgetary Practice, OECD, Paris.
100. SHAH, A. and C. Shen (2007), “A Primer on Performance Budgeting”, (Ed. A. Shah), Budgeting
101. and Budgetary Institutions, The World Bank Public Sector And Accountability Series,
102. Washington DC.
103. ŞAHİN, Özcan (2007), “Türkiye’de Performans Esaslı Bütçeleme Sisteminin Değerlendirmesi
104. ve Uygulama Örneği”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Gazi Üniversitesi
105. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
106. TOSUN, Ertan (2006), “Stratejik Planlama ve Performans Esaslı Bütçelemenin Alt Yapısı
107. Olan Mali Yapıya İlişkin Bir Değerlendirme”, Coşkun Can Aktan (Ed.), Kamu Mali
108. Yönetiminde Stratejik Planlama ve Performans Esaslı Bütçeleme, Ankara: Seçkin
109. Yayıncılık, ss.237-255.
110. ULUDÜZ, Batuhan (2008), Performans Esaslı Bütçeleme Sistemi ve Türkiye Uygulaması,
111. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Atılım Üniversitesi Sosyal Bilimler
112. Enstitüsü.
113. USTA, Erhan (2010), 2000 Yılı Sonrası Türkiye’de Uygulanan Kamu Sektörü Reformları: Mali
114. Disiplin ve Verimlilik Açısından Değerlendirilmesi, DPT, Ankara.
115. ÜNAL, Mesut (2007), Performans Esaslı Bütçeleme Sistemi ve Türkiye’de Hudut ve
116. Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü Örneği, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara:
117. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
118. YENİCE, Ebru (2006), “Kamu Kesiminde Performans Ölçümü ve Bütçe İlişkisi”, Sayıştay
119. Dergisi, Sayı: 61, ss.57-69.
120. YILMAZ, Hakan (1999), Kamu Mali Yönetiminin Yeniden Yapılandırılması: Dünya Bankası
121. Orta Vadeli Harcama Sistemi, DPT Yayınları, Ankara.
122. YILMAZ, Sibel (2007), “Performans Esaslı Bütçelemenin Gelişimi ve Uygulanması”, Bütçe
123. Dünyası, Cilt:3, Sayı:27, ss.35-43.
124. ZIFCAK, Spencer (1994), New Managerialism: Administrative Reform in Whitehall and
125. Canberra, Open University Press, Buckingham, Philadelphia.