TURKEY'S ARABİAN MİDDLE EAST POLİCY AND SYRİAN CİVİL WAR
Öz
Ortadoğu, 19 Mayıs 1916’da Büyük Britanya ve Fransa tarından hazırlanan Sykes Picot Anlaşması ile bölünen Osmanlı İmparatorluğu üzerinden yeniden şekillenmiştir. Araplar, imparatorluktan sonra mutlak özgürlüğü beklerken, tarih ne yazık ki bu beklentinin yalnızca Bin Bir Gece Masallarında yer almış bir öykü olduğunu göstermiştir. Bu anlaşma bir bölgeyi silmiş; bunu diğer bir başkasının yerine koymuş ve bu süreçten itibaren Ortadoğu, Arap Baharı olarak adlandırılan döneme kadar totaliter rejimlerce yönetilmiştir. Arap Baharı ayaklanmaları bölgedeki çoğu totaliter rejimi ve kurumları derinden sarsmıştır. Zira toplamda 18 ülke bu ayaklanmalardan etkilenmiştir; Cezayir, Bahreyn, Mısır, İran, İsrail ve Filistin Bölgeleri, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Libya, Fas, Umman, Katar, Suudi Arabistan, Suriye, Tunus, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Yemen. Bahreyn, Mısır, Suriye, Libya, Tunus ve Yemen gibi ülkeler bu ayaklanmalardan ağır bir şekilde etkilenirken, Birleşik Arap Emirlikleri ve İran gibi ülkeler daha az hasar ile bu süreci atlatmışlardır. Yine de Arap Baharı kitlesel dönüşüm anlamında, Sykes Picot’dan sonra Arap coğrafyasında meydana gelen en büyük ikinci olaydır. Sykes Picot’un aksine Arap Baharı dış müdahaleden bulunulmadan halk tabanlı başlatılmıştır. Daha önceden de belirtildiği gibi Sykes Picot, Arap bağımsızlığının aksine atılan bir adımdır; benzer şekilde, Arap Baharı’nın hali hazır sonuçları göz önüne alındığında; ne Mısır’da Muhammed Mursi ve Müslüman Kardeşlere karşı yapılan anti demokratik hareketler, ne de Suriye’deki mevcut iç savaş Arap Baharının geleceği için olumlu gelişmeler olarak durmamaktadır. Bu makale, Türkiye Cumhuriyeti Devletinin kurulmasından itibaren bölge ve Arap devletleri ile oluşturduğu algıyı ve gelişmeleri açıklamaktadır. Bu noktada, Atatürk döneminden Arap Baharı dönemine kadar meydana gelen önemli gelişmeler incelenecektir. Arap Ortadoğu’su ve Türkiye arasındaki ilişkilerin tarihsel arka planı verildikten sonra makalede, Arap Baharından ağır bir şekilde etkilenen devletlere değinilerek, Türkiye’nin Suriye’ye yönelik insani diplomasisi açıklanacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- “AFTER THE ARAB SPRING”, Al Jazeera World, accessed 1 February 2017, http://www.aljazeera.com/programmes/aljazeeraworld/2016/02/arabspring-160217062821595.html .
- “BALFOUR DECLARATION”, accessed 12 January 2017, http://www.foundingdocs.gov.au/resources/transcripts/cth11_doc_1926.pdf
- “MIDDLE EAST UNREST: Three killed at protest in Syria”, BBC News, accessed 30 January 2017, http://www.bbc.com/news/world-middle-east-12791738 “SYRIAN PROTESTERS PLAN ‘day of rage’”, Independent, accessed 30 January 2017, http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syrian-protestersplan- day-of-rage-2201115.html
- ANTHONY Shadid, “In Syria, Reports of Arrests Proliferate”, New York Times, accessed 30 january 2017, http://www.nytimes.com/2011/05/03/world/middleeast/03syria.html?_r=2
- AVI Shlaim, “Israel between East and West, 1948-56”, International Journal of Middle East Studies, Vol. 36, No. 4 Nov., 2004, 657-673.
- BAYRAM Sinkaya, Introduction to Middle East Politics: Leading Factors, Actors and Dynamics, (Ankara: 2016, ORSAM), 2-4.
- ÇAĞRI Erhan - Ömer Kürkçüoğlu, “Ortadoğu ile İlişkiler,” Türk Dış Politikası, Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, ed. Baskın Oran, Vol. I, 14th Edition, (Istanbul: İletişim Yayınları, 2009), 635-641.
- EDWARD Peter Fitzgerald, “France's Middle Eastern Ambitions, the Sykes-Picot Negotiations, and the Oil Fields of Mosul, 1915-1918”, The Journal of Modern History, Vol. 66, No. 4, (Chicago: University of Chicago Press, 1994), 697-725.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Erman Akıllı
AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
17 Aralık 2017
Gönderilme Tarihi
7 Haziran 2017
Kabul Tarihi
6 Aralık 2017
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 10 Sayı: 2