EN
TR
VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma
Öz
Toplam Zenit Gecikmesi (ZTD), elektromanyetik sinyallerin doğruluğunu etkileyen önemli bir faktör olduğundan Küresel Navigasyon Uydu Sistemleri (Global Navigation Satellite Systems, GNSS), jeodezi ve haritacılık, hava durumu tahminleri ve astronomik gözlemler gibi yüksek doğruluk gerektiren uygulamalar için belirlenmesi gerekir. Gecikme etkisi, yüzey meteorolojik parametrelerine dayanan geleneksel troposfer modelleriyle tahmin edilebilir. Meteorolojik verilerin birtakım çevresel ve ekonomik hususlar nedeniyle yerinde gözlemlerden elde edilememesi ve ilgili modellerdeki içsel modelleme hataları dikkate alındığında, bu yaklaşımların veri işleme süreçlerinde doğru sonuçları sağlaması zorlaşmaktadır. Bir çözüm olarak, Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nden (ECMWF) sürekli güncellenen Sayısal Hava Tahminleri (NWP) verilerine dayalı Vienna İz Düşüm Fonksiyonu (VMF) veri sunucusu; ayrık ve ampirik olmak üzere iki farklı modelden troposferik ürünler sağlamaktadır. Ayrıca, bu sunucuda, referans istasyonlarındaki yerinde gözlemlerle elde edilen saha bazlı (site-wise) ZTD’ler doğrudan, istasyonların bulunmadığı rastgele konumlardaki ZTD’lerin kestirimi için grid bazlı (grid-wise) veriler kullanıcılara sunulmaktadır. Bu çalışma, VMF veri sunucusu tarafından türetilmiş grid Viyana İz Düşüm Fonksiyonu-3 (VMF3) ve Global Basınç ve Sıcaklık-3 (GPT3)troposfer modellerinin ZTD kestirimindeki performansının karşılaştırmalı analizine odaklanmıştır. Avrupa Bölgesi’nden seçilmiş rastgele konumlardaki referans noktaları üzerinden uygulama gerçekleştirilmiş olup modellerden elde edilen günlük ZTD’ler değerlendirilmiştir. Çalışma sonuçları, VMF3 modelinin 0.7-1.1 cm arasında değişen Karesel Ortalama Hata (KOH) değerleri ile ZTD’yi kestirdiğini, bu hata değerlerinin GPT3 modeli için 3.2-5.0 cm arasında olduğunu göstermiştir. Genel olarak, VMF3’ün GPT3 modeline kıyasla ZTD kestirimindeki yeteneğinin daha yüksek olduğu söylenebilir. Yerinde gözlemlerin mümkün olmadığı ya da saha bazlı ürünlere ait veri arşivinin olmadığı konumlar için ZTD’nin belirlenmesinde grid bazlı VMF3’ün destekleyici bir model olarak kullanılabileceği sonucuna varılabilir.
Anahtar Kelimeler
- GNSS
- Toplam Zenit Gecikmesi (ZTD)
- Viyana İz Düşüm Fonksiyonu-3(VMF3)
- Global Basınç ve Sıcaklık-3(GPT3)
- Troposferik Modeller
Teşekkür
Bu çalışma, ilk yazarın Konya Teknik Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Harita Mühendisliği Anabilim Dalında hazırlanan doktora tezinin bir parçasıdır.
Kaynakça
- Akar, A. U., & Inal, C. (2024). Performance of spatial interpolation methods in predicting GNSS zenith total delay. Measurement, 227, 114189.
- Askne, J., & Nordius, H. (1987). Estimation of tropospheric delay for microwaves from surface weather data. Radio science, 22(03), 379-386.
- Bahadur, B. (2022). Farklı troposfer modellerinin gerçek zamanlı çoklu-GNSS PPP performansına etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 12(3), 756-768.
- Bevis, M., Businger, S., Herring, T. A., Rocken, C., Anthes, R. A., & Ware, R. H. (1992). GPS meteorology: Remote sensing of atmospheric water vapor using the global positioning system. Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 97(D14), 15787-15801.
- Black, H. D., & Eisner, A. (1984). Correcting satellite Doppler data for tropospheric effects. Journal of Geophysical Research: Atmospheres, 89(D2), 2616-2626.
- Böhm, J., Werl, B., & Schuh, H. (2006). Troposphere mapping functions for GPS and very long baseline interferometry from European Centre for Medium‐Range Weather Forecasts operational analysis data. Journal of geophysical research: solid earth, 111(B2).
- Cao, L., Zhang, B., Li, J., Yao, Y., Liu, L., Ran, Q., & Xiong, Z. (2021). A regional model for predicting tropospheric delay and weighted mean temperature in China based on GRAPES_MESO forecasting products. Remote Sensing, 13(13), 2644.
- Chen, G., & Herring, T. (1997). Effects of atmospheric azimuthal asymmetry on the analysis of space geodetic data. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 102(B9), 20489-20502.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uydu Tabanlı Konumlama, Yer Ölçümü (Hidrografik Etüt Dahil), Jeomatik Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
30 Aralık 2024
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2025
Gönderilme Tarihi
10 Temmuz 2024
Kabul Tarihi
17 Kasım 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1
APA
Akar, A. U., & İnal, C. (2025). VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, 12(1), 32-41. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0003.T
AMA
1.Akar AU, İnal C. VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma. hkmojjd. 2025;12(1):32-41. doi:10.9733/JGG.2025R0003.T
Chicago
Akar, Ali Utku, ve Cevat İnal. 2025. “VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12 (1): 32-41. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0003.T.
EndNote
Akar AU, İnal C (01 Nisan 2025) VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12 1 32–41.
IEEE
[1]A. U. Akar ve C. İnal, “VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma”, hkmojjd, c. 12, sy 1, ss. 32–41, Nis. 2025, doi: 10.9733/JGG.2025R0003.T.
ISNAD
Akar, Ali Utku - İnal, Cevat. “VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12/1 (01 Nisan 2025): 32-41. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0003.T.
JAMA
1.Akar AU, İnal C. VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma. hkmojjd. 2025;12:32–41.
MLA
Akar, Ali Utku, ve Cevat İnal. “VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, c. 12, sy 1, Nisan 2025, ss. 32-41, doi:10.9733/JGG.2025R0003.T.
Vancouver
1.Ali Utku Akar, Cevat İnal. VMF veri sunucusundan türetilen grid bazlı VMF3 ve GPT3 troposfer modellerinin karşılaştırılması: Avrupa bölgesi için bir çalışma. hkmojjd. 01 Nisan 2025;12(1):32-41. doi:10.9733/JGG.2025R0003.T