EN
TR
Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi
Öz
Taşınmazların konum ve zamana bağlı olarak değer değişim dinamiklerinin analizi, taşınmaz piyasasında stratejik ve etkin kararlar alma sürecinde büyük öneme sahiptir. Taşınmazların değer değişimini etkileyen zamana bağlı ekonomik değişkenlerin istatistiksel tekniklerle modellenmesi, yatırımcılara ve politika yapıcılara önemli altlıklar sunabilmektedir. Bu çalışmada konut tipindeki taşınmazların konumsal-zamansal değer değişim dinamiklerinin belirlenebilmesi için değer değişimi üzerinde etkili olabilecek 14 ekonomik değişken belirlenmiştir. İstanbul’un Pendik ve Tuzla ilçeleri ile Kocaeli ilinin Gebze, Çayırova ve Darıca ilçelerindeki mahalleler çalışma alanı olarak belirlenmiş olup, değişkenler ve taşınmaz değer veri setleri 2019-2023 dönemi için temin edilmiştir. İstatistiksel analiz tekniklerinden Çoklu Doğrusal Regresyon (ÇDR) kullanılarak taşınmaz değer değişimi ile ekonomik değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için regresyon modeli oluşturulmuştur. Değer değişimindeki varyansın %63.3'ünü açıklayan modelde Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE), İktisadi Faaliyet Kollarına Göre Gayrisafi Yurt İçi Hasıla Değişim Oranları (Gayrimenkul), Bankalarca Açılan Kredilere Uygulanan Ağırlıklı Ortalama Faiz Oranları (Konut), Türk Lirası Arzı, Tüketici Kredileri (Konut) ve Döviz Kurları değişimi değişkenleri istatistiksel açıdan anlamlı olarak tespit edilmiştir. Konumsal-zamansal değer değişimlerini incelemek için ise Konum-Zaman Küp Modeli oluşturulmuştur. Oluşturulan küp ile CBS tabanlı Konumsal-Zamansal Trend Analizi, Yükselen Sıcak Konum Analizi ve Yerel Kümelenme ve Aykırılık Analizleri gerçekleştirilmiştir. Konumsal-Zamansal Trend Analizi ile tüm mahallelerin %99 güven aralığında yükselme trendi gösterdiği belirlenmiştir. Yükselen Sıcak Konum Analizi ile Ardışık Sıcak Konum ve Salınımlı Sıcak Konum kategorilerinde zamansal örüntüler belirlenmiştir. Yerel Kümeleme ve Aykırılık Analizi ile Tuzla ilçesindeki Cami Mahallesi ve Pendik ilçesindeki Harmandere Mahallesi’nin Yüksek-Yüksek Kümelenme kategorisinde olduğu, diğer mahallelerin ise Çoklu Tip kategorisinde olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma ekonomik değişkenler ve değer değişimi arasındaki ilişkilerin regresyon modelleri ile incelenebilmesinin yanı sıra konumsal-zamansal değer değişimlerinin Konum-Zaman Küpü temelli analizler ile konumsal olarak izlenebilmesine yönelik bütünleşik bir metodoloji sunmaktadır. Önerilen hibrit yaklaşım konumsal-zamansal değer değişim dinamiklerinin belirlenmesi ve taşınmaz sektöründe doğru stratejiler geliştirilmesinde kullanılabilir.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
122R021
Kaynakça
- Akça, T. (2023). House price dynamics and relations with the macroeconomic indicators in Turkey. International Journal of Housing Markets and Analysis, 16(4), 812-827.
- Anselin, L. (1995). Local indicators of spatial association—LISA. Geographical analysis, 27(2), 93-115. Arslan, İ. (2007). Konut ekonomisi. Sakarya: Sakarya Yayıncılık.
- Bennett, L., Vale, F., Nieto, A. (2020). Spatial Data Mining: Cluster Analysis and Space-Time Analysis. 2020 ESRI Fedaral GIS Conference, https://www.esri.com/content/dam/esrisites/en-us/events/conferences/2020/federal-gis/means-and-medians-to-machine-learning-spatial-statistics-basics-and-innovations.pdf
- Cheng, S., Zhang, B., Peng, P., Yang, Z., & Lu, F. (2020). Spatiotemporal evolution pattern detection for heavy-duty diesel truck emissions using trajectory mining: A case study of Tianjin, China. Journal of Cleaner Production, 244, 118654.
- Cressie, N., & Wikle, C. K. (2015) Statistics for spatio-temporal data. Singapore: John Wiley & Sons.
- Cunha, A. M., & Lobão, J. (2021). The determinants of real estate prices in a European context: a four-level analysis. Journal of European Real Estate Research, 14(3), 331-348.
- Çetin, A.C. (2021). Türkiye’de konut fiyatlarına etki eden faktörlerin analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 5(1), 1-30.
- Erdoğan, S., & Memduhoğlu, A. (2019). A spatiotemporal exploratory analysis of real estate sales in Turkey using GIS. Journal of European Real Estate Research, 12(2), 207-226.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Arazi Yönetimi, Coğrafi Bilgi Sistemleri ve Mekansal Veri Modelleme
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
26 Şubat 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2025
Gönderilme Tarihi
20 Kasım 2024
Kabul Tarihi
13 Ocak 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1
APA
Şişman, S., Tellioğlu, N., & Aydınoğlu, A. Ç. (2025). Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, 12(1), 58-76. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0005.T
AMA
1.Şişman S, Tellioğlu N, Aydınoğlu AÇ. Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi. hkmojjd. 2025;12(1):58-76. doi:10.9733/JGG.2025R0005.T
Chicago
Şişman, Süleyman, Nilay Tellioğlu, ve Arif Çağdaş Aydınoğlu. 2025. “Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12 (1): 58-76. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0005.T.
EndNote
Şişman S, Tellioğlu N, Aydınoğlu AÇ (01 Nisan 2025) Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12 1 58–76.
IEEE
[1]S. Şişman, N. Tellioğlu, ve A. Ç. Aydınoğlu, “Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi”, hkmojjd, c. 12, sy 1, ss. 58–76, Nis. 2025, doi: 10.9733/JGG.2025R0005.T.
ISNAD
Şişman, Süleyman - Tellioğlu, Nilay - Aydınoğlu, Arif Çağdaş. “Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12/1 (01 Nisan 2025): 58-76. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0005.T.
JAMA
1.Şişman S, Tellioğlu N, Aydınoğlu AÇ. Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi. hkmojjd. 2025;12:58–76.
MLA
Şişman, Süleyman, vd. “Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, c. 12, sy 1, Nisan 2025, ss. 58-76, doi:10.9733/JGG.2025R0005.T.
Vancouver
1.Süleyman Şişman, Nilay Tellioğlu, Arif Çağdaş Aydınoğlu. Konumsal-zamansal taşınmaz değer değişim dinamiklerinin CBS ve istatistiksel analiz teknikleri ile incelenmesi. hkmojjd. 01 Nisan 2025;12(1):58-76. doi:10.9733/JGG.2025R0005.T