112 ACİL SAĞLIK HİZMETLERİ ÇALIŞANLARINDA MERHAMET DÜZEYİ, TÜKENMİŞLİK ALGISI VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLERİN ANALİZİ

Öz

Amaç: Araştırmada 112 acil sağlık hizmetleri çalışanlarının merhamet ve tükenmişlik düzeyinin belirlenmesi ve merhamet ile tükenmişlik arasındaki ilişkinin analiz edilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca merhamet ve tükenmişlik düzeylerinin demografik özelliklere göre farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Gereç ve Yöntemler: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki araştırmada 148 acil sağlık personelinden yüz yüze ve çevrim içi anket yoluyla veri toplanmıştır. Merhamet Ölçeği, Tükenmişlik Ölçeği ve demografik özelliklerden oluşan anket formu kullanılmıştır. Normal dağılım gösteren veriler SPSS programı ile analiz edilmiş, frekans, tanımlayıcı istatistikler, faktör analizi, Cronbach’s Alpha güvenilirlik analizi, t testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve regresyon analizi uygulanmıştır. Anlamlılık için p<0,05 değeri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların çoğunluğu kadın, 29-38 yaş aralığında, evli, çocuksuz ve lisans mezunudur. Çoğunlukla ATT/Paramedik olarak vardiyalı sistemde haftada 40-48 saat arasında çalışmakta ve 1-5 yıl deneyime sahiptir. Merhamet puan ortalaması (3,92±0,57) ve tükenmişlik puan ortalaması (2,64±0,62) olarak bulunmuştur. Tükenmişlik puan ortalaması ile yaş ve meslek puan ortalamaları arasında, merhamet puan ortalaması ile cinsiyet, yaş, meslek arasında anlamlı farklılık bulunmuştur (p<0,05). Merhamet düzeyi ile tükenmişlik arasında orta düzeyde negatif (r=-0.470) ve anlamlı (p<0.01) bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Sevecenlik dışındaki merhamet boyutlarının tükenmişliği etkilediği belirlenmiştir (R²: 0.365, p<0.001). Sonuç: Acil sağlık çalışanlarının orta düzeyde tükenmişlik ve merhamet yorgunluğu yaşadıkları, yaş, cinsiyet ve meslek gibi faktörlerin merhamet yorgunluğu ve tükenmişlik üzerinde anlamlı etkileri olduğu belirlenmiştir. Kurumların merhamet yorgunluğu ve tükenmişlik düzeylerini, bunları etkileyen faktörleri izleyerek ve önleyici stratejiler geliştirerek iş ve sosyal yaşam üzerindeki olumsuz etkilerini azaltması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• 112 Acil sağlık hizmetleri çalışanları
• merhamet yorgunluğu
• tükenmişlik

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209 A proje desteği

Proje Numarası

1919B012322908

Etik Beyan

Araştırma uygulanması öncesinde Karabük Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Etik Kurulundan 07/03/2023 tarih ve 228017 sayı ile çalışmanın etik kurul onayı alınmıştır.

Teşekkür

Araştırmaya katılım sağlayan tüm acil sağlık hizmetleri çalışanlarına teşekkür ederiz.

Analysis of Factors Affecting Compassion Fatigue and Burnout Among Emergency Medical Services Personnel

Öz

Objective: The study aimed to determine the levels of compassion and burnout among 112 emergency healthcare workers and to analyse the relationship between compassion and burnout. Additionally, it was investigated whether the levels of compassion and burnout varied according to demographic characteristics. Methods: This descriptive and cross-sectional study collected data from 148 emergency healthcare personnel through face-to-face and online surveys. A questionnaire form consisting of the Compassion Scale, Burnout Scale, and demographic characteristics was used. Data showing a normal distribution were analysed using the SPSS programme, applying frequency, descriptive statistics, factor analysis, Cronbach's Alpha reliability analysis, t-test, ANOVA, Pearson correlation, and regression analysis. A p<0.05 value was used for significance. Results: The majority of participants were female, aged 29-38, married, childless, and university graduates. Most worked as ATTs/Paramedics on a shift system, working 40-48 hours per week, and had 1-5 years of experience. The mean compassion score was 3.92 ± 0.57, and the mean burnout score was 2.64 ± 0.62. Significant differences were found between the mean burnout score and the mean age and occupation scores, as well as between the mean compassion score and gender, age, and occupation (p < 0.05). A moderate negative relationship (r = -0.470) and significant (p < 0.01) correlation were found between compassion level and burnout. It was determined that compassion dimensions other than kindness compassion affected burnout (R²: 0.365, p < 0.001). Conclusion: Emergency healthcare workers experience moderate levels of burnout and compassion fatigue, and factors such as age, gender, and occupation have significant effects on compassion fatigue and burnout. It is recommended that organisations monitor compassion fatigue and burnout levels, as well as the factors that contribute to them, and develop preventive strategies to mitigate their adverse effects on both work and social life.

Anahtar Kelimeler

• 112 Emergency medical services personnel
• compassion fatigue
• burnout

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK 2209 A project support

Proje Numarası

1919B012322908

Etik Beyan

Prior to the implementation of the research, ethical approval for the study was obtained from the Ethics Committee for Social and Human Sciences Research at Karabük University on 07/03/2023, reference number 228017.

Teşekkür

We would like to thank all emergency healthcare workers who participated in the study.

Kaynakça

1. Adriaenssens, J, Van der Gucht, K, Maes, S. (2015). Determinants and prevalence of burnout in emergency nurses: A systematic review of 25 years of research. International Journal of Nursing Studies, 52(2), 649–661. https://doi.org/10.1016/j.ijnurstu.2014.11.004
2. Akdeniz, S, Deniz, ME. (2016). Merhamet Ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Journal of Happiness and Well-Being, 4(1), 50–61.
3. Akman, Ö, Arkan, B, Öztürk, C, Papadopoulos, I. (2021). Türkiye’deki hemşirelerde merhametin araştırılması: Uluslararası araştırma sonuçları. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 47(2), 247–253.
4. Alreshidi, SM. (2023). Compassion fatigue prevalence and risk factors among Saudi psychiatric nurses: A cross-sectional study. Medicine, 102(45), e35975. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000035975
5. Arimon Pages, E, Torres Puig Gros, J, Paz Fernandes Ortega, P, Canela Soler, J. (2019). Emotional impact and compassion fatigue in oncology nurses: Results of a multicentre study. European Journal of Oncology Nursing, 43, https://doi.org/10.1016/j.ejon.2019.101666
6. Aslan, Ş, Özen, MY. (2021). Sağlık çalışanlarında duygusal zekâ ve merhamet yorgunluğunun sosyo-demografik açıdan farklılıkları. EKEV Akademi Dergisi, 85, 435–452.
7. Ateş, AY. (2023). Hemşirelerde merhamet düzeyinin etik duyarlılık ile ilişkisi: Bir sağlık kurumu örneği. Balkan Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(2), 41–52.
8. Bahçecioğlu, G, Yanmış, S, Özer, Z. (2024). Investigation of the relationship between care difficulties and compassion fatigue of palliative care nurses. Gevher Nesibe Journal of Medical and Health Sciences, 9(2), 216–224.

9. Bakan, AB, Kılıç, D, Aslan, G, Uçar, F. (2020). Onkoloji birimleri ve yoğun bakım ünitelerinde çalışan hemşirelerde etik duyarlılık ve merhamet yorgunluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 4(1), 20–29.
10. Başoğlu, S, Aktaş, N, Otal, Y. (2024). Acil servis hemşirelerinde merhamet yorgunluğunun bakım verici rollerine etkisi: Bir şehir hastanesi anket çalışması. Maltepe Tıp Dergisi, 16(3), 60–68.
11. Bektaş, G, Genç, G, Güneç, A, Aytaç, B. (2018). Sağlık çalışanlarında merhamet yorgunluğu. 2nd International Symposium on Humanities and Social Sciences, 4–7 Ağustos, Comrat, Moldova.
12. Berger, J, Polivka, B, Smoot, EA, Owens, H. (2015). Compassion fatigue in pediatric nurses. Journal of Pediatric Nursing, 30(6), 11–17. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2015.02.005
13. Bülbüloğlu, S, Çınar, F. (2021). Cerrahi hemşirelerde merhamet yorgunluğunun bakım memnuniyetine etkisi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 24(2), 255–263.
14. Carmassi, C, Bertelloni, CA, Avella, MT, Cremone, I, Massimetti, E, Corsi, M, Dell’Osso, L. (2020). PTSD and burnout are related to lifetime mood spectrum in emergency health operators. Clinical Practice & Epidemiology in Mental Health, 16, 165–173. https://doi.org/10.2174/1745017902016010165
15. Cingel, M, Nijkamp, M, Scholten, M. (2021). Compassion fatigue and resilience among healthcare workers: A systematic review. Nursing Ethics, 28(5), 617–632.
16. Cingi, CC, Eroğlu, E. (2019). Sağlık çalışanlarında merhamet yorgunluğu. Osmangazi Tıp Dergisi, 41(1), 58–71.
17. Coetzee, SK, Klopper, HC. (2010). Compassion fatigue within nursing practice: A concept analysis. Nursing & Health Sciences, 12(2), 235–243. https://doi.org/10.1111/j.1442-2018.2010.00526.x
18. Çağatay, A, Yılmaz, H. (2024). Sağlık çalışanlarında merhamet yorgunluğu, bilişsel esneklik ve psikolojik sağlamlıkla aşılabilir mi? Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 26(3), 1129–1143.
19. Çamlıca, T, Özkan, A, Karta, H. (2024). Yoğun bakım hemşirelerinin ölüm korkusu (tanatofobi) düzeyleri ile vicdan gerilimi ve merhamet yorgunluğu arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 11(2), 333–343.
20. Çıngı, F, Şantaş, G. (2023). 112 çalışanlarında iş-aile çatışması, tükenmişlik ve iş yükü fazlalığı arasındaki ilişkilerin incelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(2), 393–424.
21. Demirbilek, Ö, Uzman, E. (2021). 112 Acil Sağlık Çalışanları Arasında Eşduyum Yorgunluğu, Eşduyum Tatmini ve Tükenmişlik- Kayseri ili örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(1), 56-69. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.818651
22. Dığın, F, Özkan, ZK, Şahin, A. (2022). Cerrahi hemşirelerinin merhamet yorgunluğu ile bakım davranışları arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(2), 272–277.
23. Erdem, Ö, Uyaroğlu, AK. (2021). Hemodiyaliz hemşirelerinde merhamet düzeyi ve ilişkili faktörler. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(2), 207–215.
24. Ertümer, AG, Kaya, E. (2022). Sağlık profesyonellerinin merhamet yorgunluğu düzeyinin hasta güvenliğine etkisi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 25(1), 139–154.
25. Figley, CR. (2002). Compassion fatigue: Psychotherapists’ chronic lack of self care. Journal of Clinical Psychology, 58(11), 1433–1441. https://doi.org/10.1002/jclp.10090
26. Figley, CR. (2012). Compassion fatigue: Coping with secondary traumatic stress disorder in those who treat the traumatized. Routledge.
27. George, D, Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference (10a ed.). Boston: Pearson.
28. Gil-Monte, PR, Olibares Faundez, VE. (2011). Psychometric properties of the Spanish Burnout Inventory in Chilean professionals working with physically disabled people. The Spanish Journal of Psychology, 14(1), 441–451. https://doi.org/10.5209/rev_SJOP.2011.v14.n1.40
29. Güdük, Ö, Özaydın, Ö, Vural, A. (2022). Hemşireler ve hemşirelik öğrencilerinde merhamet düzeyinin incelenmesi. Gevher Nesibe Journal of Medical and Health Sciences, 7(20), 158–168.
30. Günaydın, N, Gürgöze, R, Erkan, İ. (2023). Pandemi sürecinde 112 acil sağlık çalışanlarının tükenmişlik ve iş doyumu düzeylerinin ilişkisi. Eurasian Journal of Health Technology Assessment, 7(2), 77–86.
31. Hegney, D. G, Craigie, M, Hemsworth, D, Osseiran-Moisson, R, Aoun, S, Francis, K ve ark. (2014). Compassion satisfaction, compassion fatigue, anxiety, depression and stress in registered nurses in Australia: Study 1 results. Journal of Nursing Management, 22(4), 506–518. https://doi.org/10.1111/jonm.12160
32. Türk Dil Kurumu. (2024). Güncel Türkçe Sözlük. Türk Dil Kurumu Web Sayfası. https://sozluk.gov.tr/, 05.08.2025.
33. İnce, B, Yılmaz, S. (2024). Ebelerin aidiyet, merhamet ve tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi. Selçuk Sağlık Dergisi, 5(2), 199–217.
34. Jenkins, B, Warren, NA. (2012). Compassion fatigue and effects upon critical care nurses. Critical Care Nursing, 35(4), 388–395. https://doi.org/10.4037/ccn2012430
35. Joinson, C. (1992). Coping with compassion fatigue. Nursing, 22, 118–120.
36. Kelly, L, Runge, J, Spencer, C. (2015). Predictors of compassion fatigue and compassion satisfaction in acute care nurses. Journal of Nursing Scholarship, 47(6), 522–528. https://doi.org/10.1111/jnu.12162
37. Kırmızı, Y, İnce, C. (2022). Covid-19 servisinde çalışan hemşirelerde merhamet yorgunluğu. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 53, 1–15.
38. Korkmaz, M, Alcan, AO. (2024). Merhamet yorgunluğunun yoğun bakım hemşirelerinin bakım verici rollerine ilişkin tutumlarına etkisi. Fenerbahçe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(1), 178–188.
39. Kosydar-Bochenek, J, Religa, D, Iwanicka, K, Szczupak, M, Krupa-Nurcek, S. (2024). Burnout among Polish paramedics: insights from the Oldenburg Burnout Inventory, Frontiers in Public Health, 12,.
40. Kumsar, AK, Polat, S, Yılmaz, FT. (2021). The effect on ethical sensitivity of compassion level in nurses. Electronic Journal of General Medicine, 18(5), 1–8. https://doi.org/10.29333/ejgm/11038
41. Küçük, S, Memiş, SS. (2023). Pediatri kliniklerinde çalışan hekim ve hemşirelerde merhamet yorgunluğu ve tükenmişlik. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 10(2), 235–243.
42. Madencioğlu, YC, Arslan, S. (2023). Pediatri kliniklerinde çalışan hemşirelerin merhametin bakım kalitesine etkisine ilişkin görüş ve algıları: Nitel bir çalışma. Journal of Interdisciplinary Clinical and Academic Healthcare, 3(3), 167–175.
43. Mansur, F, Taş, MÖ, Ekinci, N. (2022). Sağlık çalışanlarında merhamet doyumu ve merhamet yorgunluğunun sürekli öfke düzeyine etkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 40, 436–469.
44. Maslach, C, Leiter, MP. (2016). Burnout: A multidimensional perspective. In C. Cooper & M. P. Leiter (Eds.), The handbook of stress and health (pp. 89–108). Wiley-Blackwell.
45. Moscu, CA, Marina, V, Anghele, AD, Anghele, M, Dragomir, L, Ciubara, A. (2023). The impact of work-related problems on burnout syndrome and job satisfaction levels among emergency department staff. Behavioral Sciences, 13(7), 575. https://doi.org/10.3390/bs13070575
46. Nadarajan, SS, Chui, PL, Lee, L, Zaini, NH. (2025). Factors influencing compassion satisfaction and compassion fatigue among nurses: A study in a tertiary hospital. BMC Nursing, 24(1), 93. https://doi.org/10.1186/s12912-025-01815-0
47. Özdelikara, A, Babur, S. (2020). Hemşirelik öğrencilerinin merhamet düzeyi ve empatik eğilim ilişkisi. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2, 342–349.
48. Özan, A, Polat, H. (2024). Determination of Compassion and Compassion Fatigue in Intensive Care Nurses. SAGE Open Nurs, 23, doi: 10.1177/23779608241247395
49. Özgünay, ŞE, Eminoğlu, Ş, Önen, S, Gürbüz, H, Kılıçarslan, N, Karasu, D ve ark. (2022). Covid-19 pandemisinde anestezi ve yoğun bakım ünitesi çalışanlarında merhamet ve kronik yorgunluk: Bir tanımlayıcı çalışma. Türkiye Klinikleri Journal of Anesthesiology and Reanimation, 20(3), 1–9.
50. Polat, G, Kaya, KÇ. (2025). The relationship between level of professional commitment and compassion fatigue in nurses. Eurasian Journal of Health Sciences, 8(1), 1–9.
51. Pommier, EA. (2011). The compassion scale (Doctoral dissertation). University of Texas, Austin. Dissertation Abstracts International Section A: Humanities and Social Sciences, 72, 1174.
52. Raab, K. (2014). Mindfulness, self-compassion, and empathy among health care professionals: A review of the literature. Journal of Health Care Chaplaincy, 20(3), 95–108. https://doi.org/10.1080/08854726.2014.913876
53. Roney, L. N, Acri, MC. (2018). The cost of caring: An exploration of compassion fatigue, compassion satisfaction, and job satisfaction in pediatric nurses. Journal of Pediatric Nursing, 40, 74–80.
54. Sevin, B, Günüşen, NP. (2021). Hemşirelerin psikolojik dayanıklılığının merhamet yorgunluğu, tükenmişlik ve merhamet memnuniyeti üzerine yordayıcı rolü. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 14(4), 379–386.
55. Showalter, SE. (2010). Compassion fatigue: What is it? Why does it matter? American Journal of Hospice and Palliative Medicine, 27(4), 239–242.
56. Sökmen, Y, Taşpınar, A. (2021). Doğumhanede çalışan ebelerde merhamet yorgunluğu algısı: Nitel bir çalışma. Journal of Samsun Health Sciences, 6(1), 55–62.
57. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2023). Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2021. T.C. Sağlık Bakanlığı Web Sitesi https://www.saglik.gov.tr/Eklenti/45316/0/siy2021-turkcepdf.pdf, 26.08.2025.
58. Tanrıkulu, G, Ceylan, B. (2021). Çocuk kliniklerinde çalışan hemşirelerde merhamet düzeyi ve merhamet yorgunluğu. Sağlık Bilimleri Dergisi, 30, 31–36.
59. Tarcan, M, Hikmet, N, Schooley, B, Top, M, Tarcan, GY. (2017). An analysis of the relationship between burnout, socio-demographic and workplace factors and job satisfaction among emergency department health professionals. Applied Nursing Research, 34, 40–47. https://doi.org/10.1016/j.apnr.2017.02.011
60. Taşkın, GB, Şengün, H. (2021). A research about the relationship between the compassion fatigue of the healthcare employees and organizational citizenship behavior. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, 35, 64–87.
61. Tekingündüz, S, Kurt, AÖ, Başaralı, MK. (2022). 112 acil ambulans hizmetlerinde iş performansının belirleyicileri. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 15(2), 352–360.
62. Topçu, N. (2020). Hemşirelerde merhamet yorgunluğunun tükenmişliğe etkisinde empatinin aracı rolü (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Sakarya Üniversitesi İşetme Enstitüsü, Sakarya.
63. Türk, A, Kaya, S. (2023). The effect of compassion fatigue on psychological resilience in post-earthquake psychosocial support practices: A study on social workers. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 81–91.
64. Xu, W, Pan, Z, Li, Z, Lu, S, Zhang, L. (2020). Job burnout among primary healthcare workers in rural China: A multilevel analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(3), 727. https://doi.org/10.3390/ijerph17030727