ETİK SORUMLULUK

    Yapılan çalışmada etik kurul kararı gerektiren klinik ve deneysel insan ve hayvanlar üzerindeki çalışmalar için ayrı ayrı etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve yayın gönderimi sırasında belgelendirilmelidir. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen çalışmaların etik kurallara uygunluğu yazarların sorumluluğundadır. Yapılan çalışmalarda COPE (Committee on Publication Ethics)’un Editör ve Yazarlar için Uluslararası Standartları dikkate alınmalıdır.

    Yayınlanması için gönderilen çalışmaların araştırma ve yayın etiğine uygunluğuna dikkat edilmelidir. Araştırmanın herhangi bir aşamasında ticari bağlantı veya çalışma için maddi destek veren kurum mevcut ise yazarlar; kullanılan ticari ürün, ilaç vs. ile ticari hiçbir ilişkisinin olmadığını veya varsa nasıl bir ilişkisinin olduğunu editöre açıklamak zorundadır. 

İNTİHAL

Hastane Öncesi Dergisine gönderilen çalışmalar, intihal programı ile taranmaktadır. Dergi aşağıdaki durumları intihal olarak kabul etmektedir: 

1. bir başkasının eserini kendi çalışması gibi yayınlamaya çalışmak,
2. atıf yapmaksızın bir başkasının çalışmasından bir bütün olarak cümleleri veya fikirleri kullanmak,
3. alıntılarda, kullanılması gerektiği halde cümleleri tırnak içinde göstermemek ya da daha küçük yazım boyutu ile belirtmemek,
4. yapılan atıflarda kaynağı doğru olarak vermemek ya da yanıltmak,
5. alıntılarda atıf yapmadan, yazarın ifadelerini değiştirmek ve/veya farklı kelimelerle kullanarak, çalışmada yer vermek.                      

HASTANE ÖNCESİ DERGİSİ – ÜRETKEN YAPAY ZEKA (ÜYZ) KULLANIM POLİTİKASI

 Hastane Öncesi Dergisi, makale hazırlanma sürecinde kullanılan üretken yapay zekâ araçlarına (ChatGPT, Gemini, Claude, Copilot vb. büyük dil modelleri/ÜYZ’ler) ilişkin şeffaflık, etik uyumluluk ve bilimsel sorumluluğu esas almaktadır. Bu doğrultuda aşağıdaki ilkelere uyulması zorunludur:

     1. ÜYZ’ler yazar olarak kabul edilmez.
Yapay zekâ sistemleri akademik sorumluluk, bilimsel hesap verebilirlik ve entelektüel katkı niteliklerini taşıyamadığından, yazar listesinde yer alamaz, atıf verilemez ve yazar katkı beyanına dahil edilemez.
     2. ÜYZ kullanımı içerik üretimi amacıyla yapıldıysa beyan edilmelidir.
Metin üretme, bölüm oluşturma, veri yaratma, istatistiksel yorum yazma, kavramsal katkı sağlama veya analiz raporları üretme gibi süreçlerde yapay zekâdan yararlanıldıysa, bu durum makalenin beyanlar bölümünde açıkça belirtilmelidir.
Açıklamada kullanılan aracın adı, sürümü ve kullanım şekli yer almalıdır.
     3. Sadece dil düzenlemesi amacıyla yapılan sınırlı kullanım beyan gerektirmez.
Yazım, noktalama, akıcılık, dil bilgisi ve ifade düzenleme gibi metnin bilimsel niteliğine müdahale etmeyen sınırlı yapay zekâ destekli düzenlemeler “ÜYZ destekli kopya düzenleme” kapsamında değerlendirilir ve zorunlu beyana tabi değildir.
Ancak bu kullanım, içeriğin üretilmesi veya bilimsel katkı olarak gösterilemez.
    4. Bilimsel sonuçlardan ve etik uygunluktan yazarlar sorumludur.
Yapay zekâ tarafından üretilen veya düzenlenen her içerik, yazar(lar) tarafından doğrulanmalı; bilimsel doğruluk, kaynak geçerliliği ve özgünlük kontrolü yapılmalıdır. Metnin tüm akademik ve etik sorumluluğu insan yazarlara aittir.
     5. Veri üretimi, kaynak uydurma ve etik dışı kullanım yasaktır.
Yapay zekâ kullanılarak uydurma kaynak, gerçeğe aykırı veri, hayali atıf veya manipüle edilmiş sonuçlar oluşturulması etik ihlal sayılır ve editöryal işlem başlatılır.