The Relationship Between Mental Health Literacy and Resilience Levels of Families Applying to Child/Adolescent Psychiatry Outpatient Clinic

Öz

This study was conducted to examine the relationship between mental health literacy and psychological resilience in families applying to child/adolescent psychiatry outpatient policlinic. The cross-sectional study was conducted with 419 families who applied to the child/adolescent psychiatry outpatient policlinic of a university hospital between June and December 2022. The data were collected through Personal Information Form, Mental Health Literacy Scale, Psychological Resilience Scale for Adults. Descriptive statistics, independent sample t-test, one-way analysis of variance and multiple linear regression analysis were used to evaluate the data. It was determined that the psychological resilience of the parents who participated in the study was at a medium level and their mental health literacy level were above average. It was found that a 1-unit increase in the level of mental health literacy increased psychological resilience by 0.749 units. In addition to mental health literacy, gender, education level, economic status and the presence of a diagnosed mental disorder in the child were found to be predictors of psychological resilience in parents. Accordingly, psychoeducation programs can be organized to increase mental health literacy and psychological resilience in parents.

Anahtar Kelimeler

• mental health literacy
• resilience
• child/adolescent psychiatry
• family

Çocuk/Ergen Psikiyatrisi Polikliniğine Başvuran Ailelerin Ruh Sağlığı Okuryazarlığı ile Psikolojik Dayanıklılık Düzeyleri Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırma çocuk/ergen psikiyatrisi polikliniğine başvuran ailelerde ruh sağlığı okuryazarlığı ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Kesitsel tipteki araştırma bir üniversite hastanesinin çocuk/ergen psikiyatrisi polikliniğine başvuran 419 aile ile Haziran-Aralık 2022 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmanın verileri Kişisel Bilgi Formu, Ruh Sağlığı Okuryazarlığı Ölçeği, Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği aracılığıya toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi ve çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırmaya katılan ailelerin psikolojik dayanıklılıklarının orta düzeyde, ruh sağlığı okuryazarlığı düzeylerinin ise ortalamanın üzerinde olduğu belirlenmiştir. Ruh sağlığı okuryazarlığı düzeyinde meydana gelen 1 birimlik artışın psikolojik dayanıklılığı 0.749 birim artırdığı bulunmuştur. Ruh sağlığı okuryazarlığının yanı sıra cinsiyet, eğitim düzeyi, ekonomik durum ve çocuğunda tanı konulmuş ruhsal bozukluk varlığının ailelerde psikolojik dayanıklılığın yordayıcıları olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda ailelere ruh sağlığı okuryazarlığı ve psikolojik dayanıklılığı artırmak için psikoeğitim programlarının düzenlenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• ruh sağlığı okuryazarlığı
• psikoloijk dayanıklılık
• çocuk/ergen psikiyatrisi
• aile

Kaynakça

1. Akoğlu, B. (2022). Özel gereksinimi olan çocuğa sahip ailelerde psikolojik sağlamlık üzerine sistematik bir derleme. Mutluluk ve İyi Oluş Dergisi, 7(13), 47-56. https://doi.org/10.32739/usmut.2022.7.13.11
2. and depression in parents of a child with an autism spectrum disorder. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 25(5), 533-543. https://doi.org/10.1007/s10882-013-9333-5
3. Ayhan, C. H., Uluman Ö. & Buzlu, S. (2022). Çocuk ve Ergenlerin Ruh Sağlığını Koruma ve Geliştirmede Önemli Bir Güç: Hemşireler. JAREN, 8(2):87-96. https://doi.org/10.55646/jaren.2022.08769
4. Basım, H.N. & Çetin, F. (2011). Yetişkinler için psikolojik dayanıklılık ölçeğinin güvenilirlik ve geçerlilik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 22(2), 104-114.
5. Bektaş, M. & Özben, Ş. (2016). Evli bireylerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin bazı sosyo-demografik değişkenler açısından değerlendirilmesi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(1), 216- 240. https://doi.org/10.18026/cbusos.16929
6. Bitsiko, V., Sharpley, C. F., & Bell, R. (2013). The buffering effect of resilience upon stress, anxiety
7. Calvete, E., Orue, I. & Hankin, B.L. (2014). A longitudinal test of the vulnerability-stress model with early maladaptive schemas for depressive and social anxiety symptoms in adolescents. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 37(1), 85-99. https://doi.org/10.1007/s10862-014-9438-x
8. Chadda, R.K. (2014). Caring for the family caregivers of persons with mental illness. Indian Journal of Psychiatry. 56(3), 221-7. https://doi.org/10.4103/0019-5545.140616

9. Cho, S.M. & Shin, Y.M. (2013). The promotion of mental health and the prevention of mental health problems in child and adolescent. Korean Journal of Pediatrics, 56(11), 459-64. https://doi.org/10.3345/kjp.2013.56.11.459
10. Çiftçi, C. & Kangallı, S.G. (2015). Eğitim ve gelir. Ege Akademik Bakış, 15(1), 141-152.
11. Çuhadar, D., Tanrıverdi, D., Pehlivan, M., Kurnaz, G. & Alkan, S. (2016). Determination of the psychiatric symptoms and psychological resilience levels of hematopoietic stemcell transplant patients and their relatives. European Journal of Cancer Care, 1-10. https://doi.org/10.1111/ecc.12219
12. Doğan, S., Çelik, E., Öztürk, K. & Aydemir, S. (2020). Çocukları böbrek transplantasyonu olan ailelerin psikolojik dayanıklılığı. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 15(3), 240-250 https://doi.org/10.47565/ndthdt.2020.21
13. Duman Z. Ç. & Bademli K. (2013). Kronik psikiyatri hastalarının aileleri: sistematik bir inceleme. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(1): 78-94. https://doi.org/10.5455/cap.20130506
14. Eroğlu, Y., Özcan Arıcı N. & Peker A. (2015). Özel gereksinimli çocuğa sahip anneler ile tipik gelişim gösteren çocuğa sahip annelerin psikolojik sağlamlık, iyilik hali ve mutluluk düzeylerinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 142-150. http://dx.doi.org/10.19126/suje.31090
15. Ferreira, L.L., Brandão, G.A., Garcia, G., Batista, M.J., Costa Lda, S., Ambrosano, G.M. & Possobon Rde, F. (2013). Family cohesion associated with oral health, socioeconomic factors and health behavior. Ciência & Saúde Coletiva, 18(8), 2461–2473. https://doi.org/10.1590/s1413-81232013000800031
16. Gizir, C. (2007). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine bir derleme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(28), 113-128. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tpdrd/issue/21448/229850
17. Gorczynski, P., Sims-Schouten, W., Hill, D. & Wilson, J.C. (2017). Examining mental health literacy, help seeking behaviours, and mental health outcomes in UK university students. The Journal of Mental Health Training, Education and Practice, 12(2), 111-120. https://doi.org/10.1108/JMHTEP-05-2016-0027
18. Göktaş, G., Işıklı, B., Önsüz, M.F., Yenilmez, Ç. & Metintaş, S. (2019). Ruh sağlığı okuryazarlığı ölçeğinin (rsoy ölçeği) Türkçe geçerlilik ve güvenilirliğinin değerlendirilmesi. Konuralp Tıp Dergisi, 11(3), 424–431. https://doi.org/10.18521/ktd.453411
19. Headey, B. & Wearing, A. (1991). Understanding happiness: A theory of subjective well-being. Melbourne, Australia: Longman Cheshire.
20. Hsiao, C. & Van Riper, M. (2010). Research on caregiving in Chinese families living with mental illness: A critical review. Journal of Family Nursing, 16, 100-68. https://doi.org/10.1177/1074840709358405
21. Jorm, A.F. (2000). Mental health literacy: Public knowledge and beliefs about mental disorders. The British Journal of Psychiatry, 177, 396–401. https://doi.org/10.1192/bjp.177.5.396
22. Jorm, A.F. (2012). Mental health literacy: Empowering the community to take action for better mental health. The American Psychologist, 67(3), 231–243. https://doi.org/10.1037/a0025957
23. Karademir, T. & Açak, M. (2019). Üniversiteli sporcuların psikolojik dayanıklılık düzeylerinin incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 803-816. https://doi.org/10.33437/ksusbd.566577
24. Kolay, İ. & İşözen, H. (2022). 15-17 yaş arası ergenlerde psikolojik dayanıklılık ile duygu düzenleme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sosyal Bilimler Dergisi, 9(56), 412-426. https://doi.org/10.29228/SOBIDER.55784
25. Mehrotra, K., Nautiyal, S. & Raguram, A. (2018). Mental health literacy in family caregivers: A comparative analysis. Asian Journal of Psychiatry, 31, 58-62. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2018.01.021
26. Min, J., Jung, Y.E., Kim, D.J., Yim, H.W. & Kim, J.J. (2013). Characteristics associated with low resilience in patients with depression and anxiety disorder. Quality of Life Research, 22, 231-241. https://doi.org/10.1007/s11136-012-0153-3
27. Mohamad, M.S., Zabidah, P., Fauziah, I. & Sarnon, N. (2012). Mental health literacy among family caregivers of schizophrenia patients. Asian Journal of Social Science, 8, 74‐82. https://doi.org/10.5539/ass.v8n9p74
28. Öztaş, B. & Aydoğan, A. (2021). Sağlık profesyonellerinin ruh sağlığı okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Journal of Psychiatric Nursing, 12(3), 198-204. https://doi.org/10.14744/phd.2021.43265
29. Öztop, D.B. (2012). Adolesanda ruhsal sorunlar. Turkish Journal of Family Practice, 16, 14-8. https://doi.org/10.5798/dicletip.457235
30. Pehlivan, Ş., Tokur Kesgin, M. & Uymaz, P. (2020). Psychological distress and mental health literacy in university students. Perspectives in Psychiatric Care, 57(3), 1433-1441. https://doi.org/10.1111/ppc.12709
31. Polanczyk, G.V., Salum, G.A., Sugaya, L.S., Caye, A. & Rohde, L.A. (2015). Annual research review: A meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 56, 345–365. https://doi.org/10.1111/jcpp.12381
32. Polat Olca, S. (2023). Üniversite öğrencilerinin ruh sağlığı okuryazarlığı ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 12(1), 118-126. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1097156
33. Polatcı, S. & Tınaz, Z. D. (2021). Kişilik özelliklerinin psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisi. OPUS International Journal of Society Researches, 17(36), 2890-2917. https://doi.org/10.26466/opus.827411
34. Poreddi, V., BIrudu, R., Thimmaiah, R. & Math, S. B. (2015). Mental health literacy among caregivers of persons with mental illness: A descriptive survey. Journal of Neurosciences in Rural Practice, 6(03), 355-360. https://doi.org/10.4103/0976-3147.154571
35. Schoon, I., Parsons, S. & Sacker, A. (2004). Socioeconomic adversity, educational resilience and subsequent levels of adult adaptation. Journal of Adolescent Research, 19(4), 383-404. https://doi.org/10.1177/0743558403258856
36. Seki Öz, H. (2021). Bir il merkezinde yaşayan bireylerin ruh sağlığı okuryazarlığının incelenmesi. Humanistic Perspective, 3(3), 660–675. https://doi.org/10.47793/hp.993929
37. Solak, Y., Kaya, E., Durmuş, H. & Canbolat, H. (2022). Öğrencilerdeki ruh sağlığı bozuklukları fark edilebiliyor mu? Öğretmenlerin ruh sağlığı okuryazarlık durumları. Turkish Journal of Child and Adolescent Mental Health, 30(1), 53-60. https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2022.03016
38. Şahin, M., Yetim, A. & Çelik, A. (2012). Psikolojik sağlamlığın gelişiminde koruyucu bir faktör olarak spor ve fiziksel aktivite. The Journal of Academic Social Science Studies, 5(8), 373-380. https://doi.org/10.9761/jasss_405
39. Şen Ün, Y. & Akgül, E. (2022). Özel eğitim gereksinimli çocuk annelerinin sorunlarla baş etme yöntemleri ve psikolojik dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Journal of Sustainable Education Studies, (Ö1), 247-270. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/seader/issue/69007/1075020
40. Talkhi, N., Ghavami, V., Jamali, M.R., Jamali, H. & Jamali, J. (2020). Relationship between minor psychiatric disorders and health literacy among students: A latent class regression. Journal of Health Literacy, 5(2), 11-20. https://doi.org/10.22038/jhl.2020.49782.1118
41. Tansel, A. & Bodur, F.B. (2012). Wage inequality and returns to education in Turkey: A quantile regression analysis. Review of Development Economics, 16(1), 107-121. https://doi.org/10.1111/j.1467-9361.2011.00655.x
42. Tansel, A. & Daoud, Y. (2011) Comparative essay on returns to education in palestine and Turkey. Discussion Paper Series, No: 5907. https://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:101:1-201108173913
43. Tönbül, Ö. (2020). Koronavirüs (Covid-19) salgını sonrası 20-60 yaş arası bireylerin psikolojik dayanıklılıklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Akademik Psikolojik Danışma ve Rehberlik Araştırmaları Dergisi, 2(2), 159-174. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/hp/issue/54982/730460
44. Tura, G. (2017). Engelli çocuğu olan ve çocuğu engelli olmayan annelerin anksiyete, depresyon ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (9),18,30-36. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/diclesosbed/issue/61625/920264
45. Tutal, V. & Efe, M. (2020). Bireylerin psikolojik sağlamlık ve covid-19 korkularının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(74), 318-325. https://doi.org/10.17719/jisr.11203
46. World Health Organization. Child and adolescent mental health policies and plans. Geneva; 2005.
47. World Health Organization. Mental health atlas 2017. Geneva; 2018.
48. Yağmur, T. & Türkmen, S. (2017). Ruhsal hastalığı olan hastalara bakım veren aile üyelerinde algılanan stres ve psikolojik dayanıklılık. Manisa Celal Bayar Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 4(1), 542- 548. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbusbed/issue/28426/303105
49. Yates, M.T., Fanita, T. & Masten, S.A. (2014). Resilience theory and the practice of positive psychology from individuals to societies, In: Public Policy and Systems for Resilience and Social Planning, Chapter 44, p. 773-788. https://doi.org/10.1002/9781118996874.ch44
50. Yu, Y., Liu, Z.W., Hu, M., Liu, X.G., Liu, H.M., Yang, J.P., Liang, Z. & Xiao, S.Y. (2015). Assessment of mental health literacy using a multifaceted measure among a Chinese rural population. British Medical Journal Open, 5(10), e009054. http://dx.doi.org/10.1136/bmjopen-2015-0090549
51. Zeng, Y., Ou, J. J., Yang, J. X. & Li, Y. M. (2019). Family resilience and influence factors in family of children with autism spectrum disorder. Chinese Journal of Clinical Psychology, 27(6), 1271–1274. https://doi.org/10.16128/j.cnki.1005-3611.2019.06. 040