Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti

Ozan Tuna

Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti

Öz

Ege Denizi tarih boyunca pek çok millet için ele geçirilmesi arzu edilen bir alan olmuş olup Birinci Dünya Savaşı öncesinde de Osmanlı ve Yunan donanmaları açısından önemli bir rekabet alanı haline gelmiştir. Ege Denizi’nin oldukça önemli bir rekabet alanı haline gelmesinde bu denizin Ege adaları, Çanakkale Boğazı, İzmir Limanı ve Selanik Limanı gibi önemli stratejik alanlara ev sahipliği yapmasının yanında aynı zamanda Akdeniz’e açılan bir koridor vazifesi görüp bu koridoru elinde tutan devletin karşı tarafı tahakküm altına alabilecek olması da etkili olmuştur. Her iki devletin Birinci Dünya Savaşı’na giden süreçte Ege Denizi’ndeki rekabete ağırlık vermek istemesinde Birinci Dünya Savaşı öncesindeki silahlanma yarışı da etkili olmuş olup çalışmamızda bu rekabet dönemin önemli siyasî ve askerî gücü olan Almanya’nın Atine elçilik raporları çerçevesinde incelenmiş ve Almanya’nın Ege Denizi’ndeki rekabete bakış açısı tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ATASE (Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüt ve Denetleme Başkanlığı), BLH Kataloğu, Klasör No: 13, Dosya No: 75, Fihrist No: 01-27/28, 8 Ekim 1912
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 296, Dosya No: 3, Fihrist No: 03/03, 25-26 Kasım 1912
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 296, Dosya No: 3, Fihrist No: 003- 24, 17 Aralık 1914
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 296, Dosya No: 3, Fihrist No: 007- 039, 19 Aralık 1912
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 125, Dosya No: 14, Fihrist No: 002-21, 23 Kasım 1912
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 296, Dosya No: 3, Fihrist No: 008- 009, 25 Kasım 1912
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 131, Dosya No: 44, Fihrist No: 079, 29 Kasım 1912
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 82, Dosya No: 37, Fihrist No: 005- 07, 16 Aralık 1912

ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 82, Dosya No: 37, Fihrist No: 003- 020, 17 Aralık 1912
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 715, Dosya No: 5, Fihrist No: 01, 17 Aralık 1912
ATASE, BLH Kataloğu, Klasör No: 89, Dosya No: 867, Fihrist No: 001-07a, 16 Ağustos 1914
Alman Dışişleri Arşivi (Politisches Archiv des Auswartigen Amts)
Politisches Archiv des Auswärtigen Amts, RZ 201/8121
Politisches Archiv des Auswärtigen Amts, RZ 201/13922
Politisches Archiv des Auswärtigen Amts, RZ 201/13923
Politisches Archiv des Auswärtigen Amts, RZ 201/13924
Politisches Archiv des Auswärtigen Amts, RZ 201/13925
Avusturya Devlet Arşivi (Österreichisches Staatsarchiv), AT-OESTA/KA KPS KS B III A, B, Karte von Südost-Europa die Staaten der Balkan Halbinsel, Tarih Yok
Deniz Tarihi Arşivi (DTA), Erkan-ı Harbiye-yi Bahriye Jurnali Kalemi: Hamidiye Kruvazörü Seyir Defteri (1911-1913), Defter No: 3906, Sayfa No: 70, 15 Ocak 1913
DTA, Erkan-ı Harbiye-yi Bahriye Jurnali Kalemi: Mecidiye Kruvazörü Seyir Defteri (1904-1914), Defter No: 4055, Sayfa No: 162, 18 Ocak
DTA, Mülga-yı Bahriye Kataloğu, Dosya No: 673, Sayfa No: 246, 11 Aralık 1913
DTA, Mülga-yı Bahriye Kataloğu, Dosya No: 737, Sayfa No: 19, 17 Aralık 1913
DTA, Mülga-yı Bahriye Kataloğu, Dosya No: 770, Sayfa No: 365, 30 Mayıs 1914
DTA, Mülga-yı Bahriye Kataloğu, Dosya No: 704, Sayfa No: 47, 12 Haziran 1914
Devlet Arşivleri Başkanlığı (DAB), Dahiliye Nezareti Emniyet Şubesi (DH.EUM. EMN. Kataloğu), Dosya No: 81, Vesika No: 30, Lef: 1, 7 Mart 1913
DAB, DH.EUM.EMN. Kataloğu, Dosya No: 81, Vesika No: 30, Lef: 3, 15 Mart 1913
DAB, İrade-i Meclis-i Mahsus (İ.MMS Kataloğu), Dosya No: 167, Gömlek No: 25, 22 Haziran 1914
DAB, Hariciye Nezareti Siyasi Kısım (HR.SYS. Kataloğu), Dosya No: 2403, Gömlek No: 28, 30 Eylül 1914
Türk Tarih Kurumu Arşivi (TTK), Cemal Paşa Kataloğu, Dosya No: 205, Sayfa No: 8, Temmuz 1914
ADIYEKE, Nükhet, “Türk Basınında Girit’in Yunanistan’a Katılması (1908-1913)”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, Sayı 1 (1991), c. 1, s. 47-70
ANDONYAN, Aram, Balkan Savaşı, çev. Zaven Biberyan, Aras Yayıncılık, İstanbul 2002
ARTUÇ, Nevzat, Cemal Paşa, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2008
ATMACA, Gökhan, Barbaros Hayrettin Zırhlısı: Üç Savaş Bir Gemi, Denizler Kitapevi, İstanbul 2015
Balkan Harbi Tarihi, Osmanlı Deniz Harekâtı (1912-1913), Kara Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Basımevi, İstanbul 1965
BAYUR, Hilmi, “Balkan Savaşı’nda Türk Filosunun Durumu”, Belleten, Sayı 165 (1978), c. 42, s. 95-104
BELENLİ, Tuğba, “Türkiye-İtalya-Yunanistan Üçgeninde Rodos ve On İki Ada (1911-1930)”, Ankara Üniversitesi Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, Sayı 64 (2019), s. 69-102
BÜYÜKTUĞRUL, Afif, “Balkan Harbi Deniz Harekâtı Üzerine Gerçekler (1912-1913)”, Belleten, Sayı 176 (1980), c. 44, s. 717-752
BÜYÜKTUĞRUL, Afif, Osmanlı Deniz Harp Tarihi ve Cumhuriyet Donanması, c. 4 Deniz Basımevi, İstanbul 1984
BÜYÜKTUĞRUL, Afif, “Osmanlı-Yunan Silahlanma Yarışı”, Belleten, Sayı 150 (1978), c. 39, s. 313-329
CASSAVETTİ, D. J., Hellas and the Balkan Wars, London 1914
DEMİRCAN, Yasemin, Osmanlı İdaresinde Limni Adası, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2014
DURGUN, Bülent, “Ülke Savunmasında Deniz Ulaşımının Önemine Bir Örnek: Balkan Harbinde Osmanlı İmparatorluğu’nun Deniz Yolu Ulaştırması”, Güvenlik Stratejileri Dergisi, Sayı 14 (Aralık 2011), s. 143-167
ERARSLAN, Esat, “Balkan Savaşı’nda Selanik’in Yunanlılara Teslimi ve Yunanlıların Teslim Protokolündeki Kayıtsızlıkları”, Dokuzuncu Askeri Tarih Semineri Bildirileri 2, Genelkurmay Basımevi, Ankara 2006, s. 221-229
ERARSLAN, Esat, “Goben ve Breslav’ın Satın Alınmasının Perde Arkası, ABD’nin Yunanistan’a Vergisi İki Savaş Gemisi: Ideho ve Missisipi Dretnotları”, Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, Sayı 16 (2010), s. 67-89
FAHRİ, Mehmet, “Dretnotun Kıymet-i Harbiyesi”, Deniz Kuvvetleri Dergisi, Sayı 5 (1926), c. 9, s. 267-272
FAİRBANKS, Charles H. , “The Origin of the Dreadnought Revolutions: A Historical Essay”, The International Historical Review, Sayı 2 (1991), c. 13, s. 246-272
FLEİSCHER, Hagen, “The Aegean Crisis in the Spring of 1914”, Journal of Hellenic Diaspora, Sayı 3-4 (1987), c. 14, s. 5-24
FOTAKİS, Zisis, Greek Naval Strategy and Policy 1910-1919, Routledge Publishing, USA 2005
GLADERENCO, Olimpiu, Manuel, “The Naval Dimension of the Balkan Wars”, Pages of the Military History, Sayı 4 (2013), s. 180-186
GÜVENÇ, Serhat, Birinci Dünya Harbine Giden Yolda Osmanlıların Dretnot Düşleri, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, İstanbul 2009
HAZLET, A., The Submarine and Seapower, Stein and Day Publishing, London 1967
HATİPOĞLU, Murat, “Elefterios Venizelos’un 1910’da İktidara Gelmesi ile Megali İdea’nın Kazandığı Yeni Karakter”, Üçüncü Askeri Tarih Semineri Bildirileri, Genelkurmay Basımevi, Ankara 1986, s. 456-468
IŞIN, Mithat, 1912-1913 Balkan Harbi Deniz Cephesi, Deniz Basımevi, İstanbul 1946
KARAMAHMUT, Ali, Ege’de Temel Sorun: Egemenliği Tartışmalı Adalar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1998
KARATAŞ, Nuri, “Askeri ve Siyasi Yönleriyle İtalyan Donanmasının Çanakkale Boğazı Harekâtı (18 Nisan 1912)”, Akademik Bakış, Sayı 12 (2013), c. 6, s. 81-109
KILIÇ, Sezen, Trablusgarp Savaşı’nda İtalyan Donanmasının Çanakkale Boğazı Harekâtı (Alman Belgelerine Göre), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 2018
KONSTAM, Angus, British Battleship 1914-1918, Osprey Publishing, USA 2013
KURTCEPHE, İsrafil, Türk-İtalyan İlişkileri (1911-1916), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara 1995
LAMBERT, Nicholas A. , “British Naval Policy 1913-1914: Financial Limitation and Strategic Revolution”, Journal of Modern History, Sayı 3 (1995), c. 67, s. 595-626
NOYAN, Bahri, “II. Meşrutiyet’te Türk Donanması”, Hayat Tarih Mecmuası, yıl 4, c. 1 (1970), s. 28-33
SANCAR, Erdinç, 21. Yüzyıl Stratejilerinde Türk Denizcilik Tarihi, IQ Sanat Yayıncılık, İstanbul 2006
SANNAV, Sabri Can, Turan, Cem, “Askeri Zaferden Diplomatik Yenilgiye Bir Örnek: 1897 Dömeke Meydan Muharebesi ve Sonrasında Meydana Gelen Gelişmeler”, Türkish Studies, Sayı 4 (2019), c. 14, s. 989-1000
TEOFANİDİS, Y. ve O. Ramis, Türk-Yunan Deniz Harbi Hatıratı ve 1909-1913 Yunan Bahri Tarihi, çev. Binbaşı Lütfi, Deniz Matbaası, İstanbul 1930
TOPRAK, Zafer, “Osmanlı Donanması, Averof Zırhlısı ve Ulusal Kimlik”, Toplumsal Tarih Dergisi, Sayı 5 (2003), c. 113, s. 127-132
TOY, Mutlu, Savaşta ve Barışta Türkiye’nin Savunulması Açısından Denizaltı Gücünün Stratejik Etkileri, Gebze İleri Teknoloji Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Gebze 2007
TUNA, Ozan, “Balkan Savaşı’nda Yunan Donanmasının Çanakkale Boğazı’na Saldırı Girişimleri ve Osmanlı Devleti’nin Aldığı Tedbirler”, Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi (OTAM), Sayı 41 (2017), s. 257-282
TUNA, Ozan, Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Türk Harp Filosunun Durumu (1912-1914), Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Samsun 2014
TUNA, Ozan, “Çatalca Savaşı’nda Türk Donanmasının Desteği”, Studies of the Ottoman Domain, Sayı 10 (2016), c. 6, s. 25-58
TUNCER, Umur, Balkan Harbinin Deniz Cephesi ve Osmanlı Donanmasının Durumu, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Doktora Tezi, İstanbul 1991
UMAR, Ömer Osman, “Trablusgarp Savaşı Sırasında İtalya’nın Beyrut’u Bombardımanı”, Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Sayı 51 (2001), c. 17, s. 727-784
ÜNLÜ, Rasim, “Balkan Savaşı Öncesinde ve Sonrasında Osmanlı Devleti’nin Dretnot Politikasına Örnek”, Dokuzuncu Askeri Tarih Semineri Bildirileri, 22-24 Ekim 2003-İstanbul, Genelkurmay Basımevi, Ankara 2005, s. 567-591
ÜNLÜ, Rasim, Tarihimizde Reşadiye ve Sultan Osman-ı Evvel Dretnotları, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İstanbul 2007
WİLLMOTT, H.P. , The Last Century of Sea Power: From Port Arthur to Chanak 1894-1922, Indiana University Press, USA 2009
YENER, Emir, “Deniz Muharebeleri ve Müşterek Harekât (1792- 1912)”, Osmanlı Askeri Tarihi Kara-Deniz-Hava Kuvvetleri 1792-1918, ed. Gültekin Yıldız, Timaş Yayınları, İstanbul 2017, s. 313-341
YILDIRIM, Özlem, Dönemin TRK Basınına Göre Birinci Dünya Savaşı Arifesinde Türk-Yunan İlişkileri, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2009

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ozan Tuna ^*
0000-0003-4762-4286
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

6 Haziran 2020

Kabul Tarihi

12 Kasım 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA43EP72BD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Tuna, O. (2020). Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti. Harp Tarihi Dergisi, 2, 1-44. https://izlik.org/JA43EP72BD

AMA

1.Tuna O. Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti. HTD. 2020;(2):1-44. https://izlik.org/JA43EP72BD

Chicago

Tuna, Ozan. 2020. “Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti”. Harp Tarihi Dergisi, sy 2: 1-44. https://izlik.org/JA43EP72BD.

EndNote

Tuna O (01 Aralık 2020) Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti. Harp Tarihi Dergisi 2 1–44.

IEEE

[1]O. Tuna, “Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti”, HTD, sy 2, ss. 1–44, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43EP72BD

ISNAD

Tuna, Ozan. “Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti”. Harp Tarihi Dergisi. 2 (01 Aralık 2020): 1-44. https://izlik.org/JA43EP72BD.

JAMA

1.Tuna O. Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti. HTD. 2020;:1–44.

MLA

Tuna, Ozan. “Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti”. Harp Tarihi Dergisi, sy 2, Aralık 2020, ss. 1-44, https://izlik.org/JA43EP72BD.

Vancouver

1.Ozan Tuna. Almanya’nın Atina Elçilik Raporlarına Göre Birinci Dünya Savaşı Öncesinde Osmanlı ve Yunan Donanmaları Arasındaki Ege Denizi Rekabeti. HTD [Internet]. 01 Aralık 2020;(2):1-44. Erişim adresi: https://izlik.org/JA43EP72BD