Geleneksel-Modern İkiliği Temelinde Aileye Sosyolojik Bir Bakış: Peyami Safa’nın 'Canan' Romanı

Aile kurumu insanlık tarihinin en başından beri varlığını sürdüren yegâne oluşumlardan biridir. Toplumsal hayatın dinamik bir yapıya sahip olması toplumun bütün kurumlarının zaman içinde değişmesine neden olmuştur. Aile kurumu da diğer kurumlarda olduğu gibi birçok yapısal değişikliğe uğramıştır. Ancak aile, geçirdiği tüm değişimlere rağmen günümüze kadar ulaşabilme yeteneğine sahip olmuştur. Diğer toplumsal oluşumlardan onu ayıran en önemli özelliği ise bireylerin doğduğu ve sosyalizasyon sürecine hazırlandığı ilk topluluk/grup olmasıdır. Bu nedenle aile, birçok bilim dalının ilgisini çekmiş ve üzerinde araştırmalar yapılmıştır. Bu bilim dallarından biri ise sosyolojidir. Sosyolojinin alt dallarından biri olan aile sosyolojisi; aileyi, aile tiplerini, ailenin kültürel arka planını ve aileye ait tüm özellikleri mercek altına almaktadır. Türkiye’de yapılan aile çalışmalarının birçoğu ise ailenin Osmanlı Devleti’nin Batılılaşma hareketleri sonrası geçirdiği değişimlere odaklanmaktadır. Bu bağlamda, Peyami Safa'nın Canan romanında öne çıkan evlilik, boşanma, kadın ve erkeğin aile içindeki durumu, nitel araştırma yöntemlerinin bir parçası olan doküman analizi yöntemi ile çeşitli temalara ayrılarak incelenmiş ve analiz edilmiştir.

The family institution is one of the only formations that have existed since the very beginning of human history. The fact that social life has a dynamic structure has caused all institutions of the society to change over time. The family institution, like other institutions, has undergone many structural changes. However, the family has had the ability to reach the present day despite all the changes it has gone through. The most important feature that distinguishes it from other social formations is that it is the first community/group where individuals are born and prepared for the socialization process. For this reason, the family has attracted the attention of many disciplines and research has been done on it. Sociology is one of these disciplines. Family sociology, one of the sub-branches of sociology; It examines the family, family types, the cultural background of the family and all the family characteristics. Most of the family studies in Turkey focus on the changes that the family went through after the Westernization movements of the Ottoman Empire. In this context marriage, divorce, the situation of women and men in the family, which are prominent in Peyami Safa's novel Canan, were examined and analyzed by dividing into various themes with the document analysis method, which is a part of qualitative research methods.