Finansal Stres Ölçeği: Türkçeye Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

İnsan yaşamında strese neden olan pek çok etken vardır. Bunlardan biri de maddi ve parasal açıdan yetersiz olma ya da yeterli olup durumu yönetememenin yol açtığı finansal strestir. Son dönemde enflasyonun ve finansal araçların artmasının etkisiyle kaynak yönetiminde zorlanan bireylerin finansal stresinin analiz edilmesi oldukça büyük önem kazanmaya başlamıştır. Bu sebeple, finansal stresin ölçülmesi ve finansal stres ile baş etme yöntemlerinin geliştirilmesi için çok boyutlu bir ölçme aracına ihtiyaç duyulmaktadır. Heo, Cho ve Lee (2020) tarafından, finansal stresi kavramsal sorunları ile ele alarak ölçmeyi amaçlayan bir ölçek geliştirilmiştir. Bu çalışmanın amacı da Türkçe alan yazında bu tür bir ölçeğin yer almaması nedeniyle söz konusu ölçeğin geçerlik ve güvenirlik analizlerini gerçekleştirmektir. Katılımcılar, farklı sektörlerde yer alan 194’ü (%61.2) kadın, 123’ü (%38.8) erkek olmak üzere 317 beyaz yakalı çalışandan oluşmaktadır. Yapı geçerliği için öncelikle AFA yapılmıştır. Ölçek 24 madde ve 3 boyut şeklinde faktörleşmiştir ve ortaya çıkan yapı, birinci ve ikinci düzey DFA ile doğrulanmıştır. Ölçeğin tamamı için Cronbach alfa iç tutarlılık kat sayısı .95 olarak hesaplanmıştır. Alt ve üst %27’lik grupların ölçekten aldıkları puanlar arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Ölçeğin ölçüt bağıntılı geçerliğini test etmek amacıyla Genel İyi Oluş Ölçeği Kısa Formu ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği uygulanmıştır. Söz konusu değişkenlerin bir arada incelenmesi ile gerçekleştirilen analizlerde finansal stres ölçeğinin psikometrik özellikleri görgül olarak ortaya konmuş, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu tespit edilmiştir. Ölçeğin finansal stres konusunu çalışacak araştırmacılara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

There are many factors that cause stress in human life. One of these is the financial stress, which is either to lack financial/monetary resources or to have them but not being able to manage either lacking fie the situation. Recently, analyzing the financial stress of individuals who have difficulty in resource management due to inflation and the increase in financial instruments has gained great importance. For this reason, a multidimensional measurement tool is needed to measure financial stress and to develop methods to cope with financial stress. Heo, Cho, and Lee (2020) developed a scale that aims to measure financial stress by addressing its conceptual problems. The purpose of this study is to conduct validity and reliability analyses of this scale as there is no such scale in the Turkish literature. The participants consisted of 317 white-collar employees in different sectors, 194 (61.2%) of whom were female and 123 (38.8%) of whom were male. Firstly, EFA was conducted for construct validity. The scale was factorized as 24 items and 3 dimensions, and the resulting structure was confirmed by first and second level CFA. Cronbach's alpha internal consistency coefficient for the whole scale was calculated as .95. The difference between the scores of the lower and upper 27% groups was found to be statistically significant. In order to test the criterion-related validity of the scale, General Well-Being Scale Short Form and Maslach Burnout Scale were applied. The psychometric properties of the financial stress scale were empirically demonstrated in the analyses conducted by examining these variables together, and it was determined that the scale is a valid and reliable measurement tool. It is thought that the scale will contribute to researchers who will study financial stress.