Dijital Çağda Gıda Riskinin Algılanması: Tüketici Yorumlarının Risk Toplumu Temelli Tematik Analizi

Bu çalışma, gıda güvenliği risklerine ilişkin kamuoyu algısının ve tutumlarının sosyal medya platformlarında nasıl şekillendiğini ve ifade bulduğunu, Ulrich Beck’in risk toplumu kuramı çerçevesinde incelemektedir. Instagram üzerinden faaliyet gösteren, Türkiye’de etkili bir gıda güvenliği farkındalık hesabının yayımladığı, 123 sosyal medya paylaşımına yapılan 71.345 yorumun içerik analizi yoluyla incelenmesiyle beş temel tematik kategori belirlenmiştir: görünmez riskler, kurumsal güven krizi, bireysel risk yönetimi, dijital aktivizm ve bilgi belirsizliği ve karışıklık. Bulgular, devlet kurumlarına ve gıda şirketlerine yönelik kamu güveninin ciddi biçimde zedelendiğini; kullanıcıların denetim yetersizlikleri, etik dışı fiyatlandırmalar ve ürün içeriklerindeki gizlilik gibi konularda yoğun kaygı taşıdıklarını ortaya koymaktadır. Ayrıca bireylerin etiket okuma, ürün boykotu ve alternatif tüketim stratejileri gibi refleksif davranışlar sergileyerek riskten korunmaya çalıştıkları; aynı zamanda dijital platformları kamuoyu oluşturmak ve tepkilerini örgütlemek amacıyla kullandıkları görülmektedir. Elde edilen bulgular, Beck’in “riskin öngörülemezliği”, “refleksif modernlik” ve “riskin bireyselleştirilmesi” gibi kavramlarıyla birlikte değerlendirildiğinde, gıdanın geç modern toplumlarda tartışmalı bir anlam nesnesine dönüştüğünü göstermektedir. Bu çalışma, risk iletişimi, dijital aktivizm ve gıda yönetişimi literatürüne katkı sunmakta; gıda regülasyonunda daha şeffaf, katılımcı ve tepkiye duyarlı politikalara duyulan ihtiyaca dikkat çekmektedir.

This study examines how public perceptions and attitudes towards food safety risks are shaped and articulated on social media platforms within the framework of Ulrich Beck’s risk society theory. Through a content analysis of 71.345 comments posted on 123 social media posts shared by a prominent food safety awareness account operating on Instagram in Türkiye, five main thematic categories were identified: invisible risks, institutional trust crisis, individual risk management, digital activism, and informational uncertainty and confusion. The findings reveal a significant erosion of public trust towards state institutions and food companies, with users expressing intense concerns over regulatory inadequacies, unethical pricing strategies, and opacity regarding product contents. Moreover, individuals are seen engaging in reflexive behaviors such as reading labels, boycotting products, and adopting alternative consumption strategies in an effort to protect themselves from risks, while simultaneously using digital platforms to mobilize public opinion and organize collective responses. When evaluated alongside Beck’s concepts of “unpredictability of risk,” “reflexive modernity,” and “individualization of risk,” the results indicate that food has become a contested object of meaning in late modern societies. This study contributes to the literature on risk communication, digital activism, and food governance, highlighting the need for more transparent, participatory, and responsive policies in food regulation.