Araştırma Makalesi

Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi

Sayı: Advanced Online Publication 13 Mart 2026
PDF İndir
EN TR

Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Suça sürüklenen ergenlerin sosyal beceriler kazanması, ahlaki muhakeme becerileri geliştirmesi, toplumsal normlara uyması ve bütünleşmesi gibi adımlar bağımlılıkla mücadele sürecinde toplumsal pratiklerin önsel belirleyicileri olarak görülmelidir. Ceza adaleti sisteminin bir parçası olarak denetimli serbestlik uygulamaları yükümlülerin denetim süreci içerisinde hem topluma hem de kendilerine karşı bireyleri kanıt sunmaya davet eder. Bununla birlikte denetimli serbestlik uygulamalarının erken yaş evrelerine uyarlanan doğası, denetimli serbestlik pratiğini sadece bir ceza teorisi olarak değerlendirmez aynı zamanda koruyucu ve önleyici uygulamalar eşliğinde toplumsal alanın bir parçası haline getirir. Bu makale uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımından kaynaklı suça sürüklenen ergenlerin rehabilitasyon sürecine odaklanmakta, denetimli serbestlik faaliyetlerinin etki düzeylerini incelemek için suça sürüklenen ergenlerin katılım gösterdiği sosyal etkinlikleri dikkate almakta, sosyolojik bakış açısıyla toplumsal çevrenin önem durumunu incelemektedir. Dolayısıyla söz konusu sorunsalı çözümlemede suça sürüklenen ergenlerin sosyal, kültürel ve eğitsel faaliyetlere katılım süreci tek başına bağımlılıkla mücadele süreci açısından toplumsal gerçekliğin bir parçası olarak değerlendirilemeyeceği öncülünden hareketle suça sürüklenen ergenleri madde kullanımına yönlendiren çevresel faktörlerin önem düzeylerinin incelenmesi bu çalışmanın analitik boyutunu oluşturmaktadır. Çalışmanın boylamsal araştırma sürecinde ise suça sürüklenen ergenler ilgi alanlarına göre görsel, eğitsel ve kültürel faaliyetlere yönlendirilmiş, ardından çevresel faktörlerdeki değişim durumları faaliyetlerin öncesinde ve sonrasında problemli davranış ölçeğinin sosyal çevreye ilişkin alt faktörleri bağlamında incelenmiştir. Araştırma sonucunda denetimli serbestlik sürecinde suça sürüklenen ergenlerdeki değişimi ele almak için yaşadıkları çevrelerin rolüne yönelik durum tespiti yapılmasının yanı sıra antisosyal davranışların etkisi ve önem düzeylerinin ortaya çıkarılmasının istatistiksel açıdan anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda bağımlılıkla mücadele sürecinde uygulanan kaynaklara ek olarak bahse konu değişkenlerden hareketle değerlendirme yapılmasının önemi bulgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ceza adaleti, denetimli serbestlik, bağımlılık, madde kullanımı, ergen

Destekleyen Kurum

İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü

Proje Numarası

Bu araştırma İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde kamu kurumu projesi olarak yapılmıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik kurul izni Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’ndan (E-87347630-659-765060) alınmıştır.

Teşekkür

Yazar araştırma sürecinin gerçekleştirilmesine katkı sağlayan İzmir Denetimli Serbestlik Müdürü Sayın Necmi SULTANİ ile ergenlerle çalışma sürecine katkı sağlayan ve emekli olan Denetimli Serbestlik Uzmanı Sayın Psikolog Makbule BULUTLUÖZ başta olmak üzere katkıları olan diğer İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü personeline de teşekkür eder. Ayrıca sosyal etkinliklerin gerçekleştirilmesinde toplumsal katkı alanında sorumluluk üstlenen ve katkı sağlayan DEÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürü Sayın Prof.Dr. Tuba GÜLTEKİN ve lisansüstü öğrencilerine de teşekkür eder. Yine ölçme aracının kullanılmasına katkı sağlayan Sayın Prof.Dr. Diğdem Müge SİYEZ’e teşekkür eder. Son olarak proje sürecinde yer alan, bu makaleyi okuyup inceleyen ve çalışma süresince desteğini esirgemeyen Sayın Prof.Dr. Nilüfer ÖZCAN’a teşekkürlerini iletir.

Kaynakça

  1. Agnew R. (1992). Foundation for a general strain theory of crime and delinquency. Criminology, 30(1), 47–88. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1992.tb01093.x
  2. Canton, R. & Dominey, J. (2018). Probation. Routledge.
  3. Çalışkan, A. (2021). Onarıcı adalet felsefesi neyi vaadediyor? Türkiye’de Denetimli Serbestlik Kurumunun işlevi üzerine değerlendirmeler. M. Cosgun-Ögeyik, K. Uzun (Yay. haz.), Sosyal bilimlerde dil, toplum, kültür ve ekonomi (Cilt II) içinde (ss. 29-42). Astana Yayınları.
  4. Durkheim, E. (2018[1893]). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınları.
  5. Eryalçın, M., & Duyan, V. (2019). Denetimli serbestlik sistemindeki çocuk ve gençlerde öz değer, akran ilişkileri ve ebeveyn yetkinliği boyutları. Journal of Academic Value Studies, 3(17), 25-32. https://doi.org/10.13934/1999.393
  6. Eryalçın, M., Eryalçın, T., & Duyan, V. (2022). Denetimli serbestlik sisteminde aile temelli müdahale yöntemleri. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(2), 434-446. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1027020
  7. Görgülü, T. (2017). Denetimli serbestlik kurumlarında adli psikolojik müdahaleler, E. Şenol-Durak, M. Durak (Yay. haz.), Adli psikolojide psikolojik tedavi ve rehabilitasyon içinde (s. 43-72), Nobel Akademik Yayıncılık.
  8. Işık, E. (2015). Türkiye’de denetimli serbestlik uygulamaları, dünü, bugünü ve yarınıyla Türk ceza adalet sisteminde denetimli serbestlik, D. Özyörük (Yay. haz.), Türkiye’de Denetimli Serbestlik 10. Yıl Uluslararası Sempozyumu bildirileri içinde (ss. 3-7). Atalay Matbaacılık.
  9. İstanbul Bilgi Üniversitesi Topluma Hizmet (2025). Topluma Hizmet Politikası, Erişim Adresi: https://www.bilgi.edu.tr/tr/universite/hakkinda/kurumsal-ilkeler/topluma-hizmet/
  10. Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: A psychosocial Ffamework for understanding and action. Journal of Adolescent Health, 12, 597-605. https://doi.org/10.1016/1054-139X(91)90007-K

Kaynak Göster

APA
Çalışkan, A. (2026). Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Advanced Online Publication, 101-114. https://doi.org/10.32600/huefd.1713824
AMA
1.Çalışkan A. Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi. HÜEFD. 2026;(Advanced Online Publication):101-114. doi:10.32600/huefd.1713824
Chicago
Çalışkan, Aykut. 2026. “Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, sy Advanced Online Publication: 101-14. https://doi.org/10.32600/huefd.1713824.
EndNote
Çalışkan A (01 Mart 2026) Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi Advanced Online Publication 101–114.
IEEE
[1]A. Çalışkan, “Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi”, HÜEFD, sy Advanced Online Publication, ss. 101–114, Mar. 2026, doi: 10.32600/huefd.1713824.
ISNAD
Çalışkan, Aykut. “Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. Advanced Online Publication (01 Mart 2026): 101-114. https://doi.org/10.32600/huefd.1713824.
JAMA
1.Çalışkan A. Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi. HÜEFD. 2026;:101–114.
MLA
Çalışkan, Aykut. “Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, sy Advanced Online Publication, Mart 2026, ss. 101-14, doi:10.32600/huefd.1713824.
Vancouver
1.Aykut Çalışkan. Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi. HÜEFD. 01 Mart 2026;(Advanced Online Publication):101-14. doi:10.32600/huefd.1713824