Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Probation Activities in the Rehabilitation of Adolescents Involved in Crime: Examining the Effectiveness of Institutional Practices in Combating Addiction

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 101 - 114, 13.03.2026

Aykut Çalışkan

https://doi.org/10.32600/huefd.1713824
https://izlik.org/JA78XK66YW

Öz

Steps such as adolescents gaining social skills, developing moral reasoning abilities, complying with social norms, and integrating into society should be seen as preliminary factors in the process of combating addiction. As part of the criminal justice system, probation practices encourage those responsible to present evidence to society and themselves during the probation process. However, probation practices adapted for adolescents not only evaluate probation as a penal theory but also incorporate protective and preventive social practices. The current paper focuses on the rehabilitation of adolescents involved in crime due to drug and stimulant substance use. It aims to examine the importance of the social environment in this process from a sociological perspective, considering the social activities in which adolescents participate to analyze the effectiveness of probation activities. Therefore, when analyzing the main problem of this paper, it considers the importance of environmental factors that lead adolescents into crime and substance use. This status is based on the premise that adolescents' participation in social, cultural and educational activities cannot be considered part of social reality in terms of combating addiction alone. During the longitudinal research process of the study, adolescents involved in crime were directed towards visual, educational and cultural activities according to their interests. Then, the changes in environmental factors were examined in the context of sub-factors of the problem behavior scale related to the social environment, both before and after the activities. The research concluded that, to address changes in adolescents involved in crime during the probation process, it was statistically significant to determine the role of their social environment and reveal the effects and importance levels of antisocial behaviors. Additionally, it was found that evaluating the variables in question, as well as the resources applied in the process of combating addiction, was important.

Anahtar Kelimeler

Criminal justice probation addiction substance use adolescent

Proje Numarası

Bu araştırma İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde kamu kurumu projesi olarak yapılmıştır.

Kaynakça

  • Agnew R. (1992). Foundation for a general strain theory of crime and delinquency. Criminology, 30(1), 47–88. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1992.tb01093.x
  • Canton, R. & Dominey, J. (2018). Probation. Routledge.
  • Çalışkan, A. (2021). Onarıcı adalet felsefesi neyi vaadediyor? Türkiye’de Denetimli Serbestlik Kurumunun işlevi üzerine değerlendirmeler. M. Cosgun-Ögeyik, K. Uzun (Yay. haz.), Sosyal bilimlerde dil, toplum, kültür ve ekonomi (Cilt II) içinde (ss. 29-42). Astana Yayınları.
  • Durkheim, E. (2018[1893]). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınları.
  • Eryalçın, M., & Duyan, V. (2019). Denetimli serbestlik sistemindeki çocuk ve gençlerde öz değer, akran ilişkileri ve ebeveyn yetkinliği boyutları. Journal of Academic Value Studies, 3(17), 25-32. https://doi.org/10.13934/1999.393
  • Eryalçın, M., Eryalçın, T., & Duyan, V. (2022). Denetimli serbestlik sisteminde aile temelli müdahale yöntemleri. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(2), 434-446. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1027020
  • Görgülü, T. (2017). Denetimli serbestlik kurumlarında adli psikolojik müdahaleler, E. Şenol-Durak, M. Durak (Yay. haz.), Adli psikolojide psikolojik tedavi ve rehabilitasyon içinde (s. 43-72), Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Işık, E. (2015). Türkiye’de denetimli serbestlik uygulamaları, dünü, bugünü ve yarınıyla Türk ceza adalet sisteminde denetimli serbestlik, D. Özyörük (Yay. haz.), Türkiye’de Denetimli Serbestlik 10. Yıl Uluslararası Sempozyumu bildirileri içinde (ss. 3-7). Atalay Matbaacılık.
  • İstanbul Bilgi Üniversitesi Topluma Hizmet (2025). Topluma Hizmet Politikası, Erişim Adresi: https://www.bilgi.edu.tr/tr/universite/hakkinda/kurumsal-ilkeler/topluma-hizmet/
  • Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: A psychosocial Ffamework for understanding and action. Journal of Adolescent Health, 12, 597-605. https://doi.org/10.1016/1054-139X(91)90007-K
  • Jessor, R., & Jessor, S.L. (1977). Problem behavior and psycho-social development: A longitudinal study of youth. Academy Press.
  • Jessor, R., Turbin, M., Costa, F.M. (2004). Survey of adolescent health and development questionnaire. Cambridge University Press.
  • Kabiru, C. W., Elung’ata, P., Mojola, S. A., & Beguy, D. (2014). Adverse life events and delinquent behavior among Kenyan adolescents: a cross-sectional study on the protective role of parental monitoring, religiosity, and self-esteem. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 8, 1-11. https://doi.org/10.1186/1753-2000-8-24
  • Kalelioğlu, R. E., Yalçın, M., & Arkar, H. (2022). Denetimli serbestlik örneklemindeki suça sürüklenen ergenlerin yıkıcı davranışları üzerinde ebeveyn reddi, öz yeterlilik ve benlik aygısının rolünün incelenmesi. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 29(1), 15-21. https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2021.64935
  • Kulaksızoğlu, B., Kulaksızoğlu, S., Ellidağ, H. Y., Yılmaz, N., & Bozkurt, S. (2015). Antalya ilinde denetimli serbestlik karan alınan kişilerde uyuşturucu madde kullanımının araştınlması. Adli Tıp Bülteni, 20(1), 21-26. https://doi.org/10.17986/blm.2015110914
  • Li, D., Chu, C. M., Xu, X., Zeng, G., & Ruby, K. (2019). Risk and protective factors for probation success among youth offenders in Singapore. Youth Violence and Juvenile Justice, 17(2), 194-213. https://doi.org/10.1177/1541204018778887
  • Maschi, T., Schwalbe, C., & Ristow, J. (2013). In pursuit of the ideal parent in juvenile justice: A qualitative investigation of probation officers' experiences with parents of juvenile offenders. Journal of Offender Rehabilitation, 52(7), 470-492. https://doi.org/10.1080/10509674.2013.829898
  • Ögel, K. (2012). Samba-DS (Denetimli Serbestlik), Erişim Adresi: https://www.samba.info.tr/sambads.asp
  • Raynor P. (2012). Is probation still possible? The Howard Journal of Criminal Justice, 51(2), 173-189. https://doi.org/10.1111/j.1468-2311.2011.00704.x
  • Robinson, G., & Raynor, P. (2006). The future of rehabilitation: What role for the probation service?. Probation Journal, 53(4), 334-346. https://doi.org/10.1177/0264550506069359
  • Rubin, E. M. (2018). Madde Bağımlılığını Değerlendirmenin Temelleri. M. J. Ackerman, (Yay. haz.), (H. Demirbaş, İ. A. Tülü, Çev.), Adli psikolojik değerlendirmenin temelleri içinde (ss. 224-247). Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Savaş, G., & Eryalçın, T. (2020). Eski hükümlülerin ve denetimli serbestlik yükümlülerinin istihdamı üzerine uygulamalı bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(2), 336-367. https://doi.org/10.33417/tsh.641049
  • Schwalbe, C. S., & Maschi, T. (2010). Patterns of contact and cooperation between Juvenile Probation Officers and parents of youthful offenders. Journal of Offender Rehabilitation, 49(6), 398–416. https://doi.org/10.1080/10509674.2010.499055
  • Sehlikoğlu, K., Özkan, Ö. L., Sehlikoğlu, Ş., Eğilmez, O. B., & Kafadar, H. (2022). Madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbiri olan bireylerin sosyodemografik, klinik ve suç özelliklerinin değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni, 27(1), 42-51. https://doi.org/10.17986/blm.1541
  • Siyez, D. M., & Aysan, F. (2007). Ergenlerde görülen problem davranışların psiko-sosyal risk faktörleri ve koruyucu faktörler açısından yordanması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 145-171.
  • Süzer-Gamlı, İ., Karakuş, O. B., Adak, İ., Yaşöz, C., & Ekinci, O. (2024). Denetimli serbestlik sürecindeki suça sürüklenen ergenlerde sosyal dışlanma, toplumsal aidiyet ve gelecek beklentisinin incelenmesi. Bağımlılık Dergisi, 25(1), 95-103. https://doi.org/10.51982/bagimli.1341234
  • Şahin, İ. (2024). Uyuşturucu bağımlılığıyla mücadelede tedavi mahkemelerinin rolü ve Türkiye’de uygulanabilirliği. Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, 12(2), 216-246. https://doi.org/10.26650/JPLC2024-1469710
  • Tezcan, E. & Altın D. (2017). Madde bağımlılığında psikolojik müdahaleler. E. Şenol-Durak, M. Durak (Yay. haz.), Adli psikolojide psikolojik tedavi ve rehabilitasyon içinde (ss. 133-152), Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Toker-Uğurlu, T., Balcı-Şengül, C., & Şengül, C. (2012). Bağımlılık psikofarmakolojisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), 37-50. https://doi.org/10.5455/cap.20120403
  • Torbet, P., & Thomas, D. (2006). Advancing competency development: A white paper for Pennsylvania. Juvenile and Family Court Journal, 57(2), 11-25. https://doi.org/10.1111/j.1755-6988.2006.tb00118.x
  • Turner, A., Pederson, C. A., Salgado, E., Dir, A., Adams, Z., Zalposki, T., ... & Aalsma, M. (2025). Characterizing caregivers of youth at risk for substance use and caregiver engagement in the youth legal system: A mixed methods approach. Frontiers in Health Services, 5, 1-16. https://doi.org/10.3389/frhs.2025.1455111
  • Uzunyayla, Z., & Alkan, N. (2024). Yasa dışı madde kullananlarda enetimli Serbestliks tedbiri uygulamasının uygulayıcı uzmanlar ve hakkında tedbir uygulananlarca değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni, 29(1), 86-98. https://doi.org/10.17986/blm.1687
  • Wu, K., Li, S. D., & Yang, S. L. (2024). Understanding the mechanisms mediating the relationship between delinquent peer association and adolescent drug use in the Greater China Region. Crime & Delinquency, https://doi.org/10.1177/00111287241288501
  • Yavuz, H. A. (2015). Türkiye’de denetimli serbestlik mümkün müdür? Dünü, bugünü ve yarınıyla Türk Ceza Adalet sisteminde denetimli serbestlik, D. Özyörük (Yay. haz.), Türkiye’de Denetimli Serbestlik 10. Yıl Uluslararası Sempozyumu bildirileri içinde (ss. 15-23). Atalay Matbaacılık.
  • Yüncü, Z., Aydin, R., Aydin, C., Özbaran, B., & Köse, S. (2016). Aile desteği ya da denetimli serbestlik kararı sonucu tedavi merkezine başvuran madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin klinik, sosyodemografik farklılıklarının belirlenmesi ve denetimli serbestlik olgularında ayıklığı sağlamada öngörücü faktörlerin belirlenmesi, Nöro Psikiyatri Arşivi, 53, 130-135. https://doi.org/10.5152/npa.2015.8719
  • Zeman, H. Ö., Söyler, H. Ç., & Altıntoprak, A. E. (2019). Madde kullanım geçmişli bireylerin olumsuz otomatik düşünceleri ve öğrenilmiş çaresizlik örüntülerinin incelenmesi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 22-30. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.03

Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi

Yıl 2026, Sayı: Advanced Online Publication, 101 - 114, 13.03.2026

Aykut Çalışkan

https://doi.org/10.32600/huefd.1713824
https://izlik.org/JA78XK66YW

Öz

Suça sürüklenen ergenlerin sosyal beceriler kazanması, ahlaki muhakeme becerileri geliştirmesi, toplumsal normlara uyması ve bütünleşmesi gibi adımlar bağımlılıkla mücadele sürecinde toplumsal pratiklerin önsel belirleyicileri olarak görülmelidir. Ceza adaleti sisteminin bir parçası olarak denetimli serbestlik uygulamaları yükümlülerin denetim süreci içerisinde hem topluma hem de kendilerine karşı bireyleri kanıt sunmaya davet eder. Bununla birlikte denetimli serbestlik uygulamalarının erken yaş evrelerine uyarlanan doğası, denetimli serbestlik pratiğini sadece bir ceza teorisi olarak değerlendirmez aynı zamanda koruyucu ve önleyici uygulamalar eşliğinde toplumsal alanın bir parçası haline getirir. Bu makale uyuşturucu ve uyarıcı madde kullanımından kaynaklı suça sürüklenen ergenlerin rehabilitasyon sürecine odaklanmakta, denetimli serbestlik faaliyetlerinin etki düzeylerini incelemek için suça sürüklenen ergenlerin katılım gösterdiği sosyal etkinlikleri dikkate almakta, sosyolojik bakış açısıyla toplumsal çevrenin önem durumunu incelemektedir. Dolayısıyla söz konusu sorunsalı çözümlemede suça sürüklenen ergenlerin sosyal, kültürel ve eğitsel faaliyetlere katılım süreci tek başına bağımlılıkla mücadele süreci açısından toplumsal gerçekliğin bir parçası olarak değerlendirilemeyeceği öncülünden hareketle suça sürüklenen ergenleri madde kullanımına yönlendiren çevresel faktörlerin önem düzeylerinin incelenmesi bu çalışmanın analitik boyutunu oluşturmaktadır. Çalışmanın boylamsal araştırma sürecinde ise suça sürüklenen ergenler ilgi alanlarına göre görsel, eğitsel ve kültürel faaliyetlere yönlendirilmiş, ardından çevresel faktörlerdeki değişim durumları faaliyetlerin öncesinde ve sonrasında problemli davranış ölçeğinin sosyal çevreye ilişkin alt faktörleri bağlamında incelenmiştir. Araştırma sonucunda denetimli serbestlik sürecinde suça sürüklenen ergenlerdeki değişimi ele almak için yaşadıkları çevrelerin rolüne yönelik durum tespiti yapılmasının yanı sıra antisosyal davranışların etkisi ve önem düzeylerinin ortaya çıkarılmasının istatistiksel açıdan anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda bağımlılıkla mücadele sürecinde uygulanan kaynaklara ek olarak bahse konu değişkenlerden hareketle değerlendirme yapılmasının önemi bulgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Ceza adaleti denetimli serbestlik bağımlılık madde kullanımı ergen

Etik Beyan

Bu çalışmanın etik kurul izni Dokuz Eylül Üniversitesi Rektörlüğü Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma ve Yayın Etik Kurulu’ndan (E-87347630-659-765060) alınmıştır.

Destekleyen Kurum

İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü

Proje Numarası

Bu araştırma İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde kamu kurumu projesi olarak yapılmıştır.

Teşekkür

Yazar araştırma sürecinin gerçekleştirilmesine katkı sağlayan İzmir Denetimli Serbestlik Müdürü Sayın Necmi SULTANİ ile ergenlerle çalışma sürecine katkı sağlayan ve emekli olan Denetimli Serbestlik Uzmanı Sayın Psikolog Makbule BULUTLUÖZ başta olmak üzere katkıları olan diğer İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü personeline de teşekkür eder. Ayrıca sosyal etkinliklerin gerçekleştirilmesinde toplumsal katkı alanında sorumluluk üstlenen ve katkı sağlayan DEÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsü Müdürü Sayın Prof.Dr. Tuba GÜLTEKİN ve lisansüstü öğrencilerine de teşekkür eder. Yine ölçme aracının kullanılmasına katkı sağlayan Sayın Prof.Dr. Diğdem Müge SİYEZ’e teşekkür eder. Son olarak proje sürecinde yer alan, bu makaleyi okuyup inceleyen ve çalışma süresince desteğini esirgemeyen Sayın Prof.Dr. Nilüfer ÖZCAN’a teşekkürlerini iletir.

Kaynakça

  • Agnew R. (1992). Foundation for a general strain theory of crime and delinquency. Criminology, 30(1), 47–88. https://doi.org/10.1111/j.1745-9125.1992.tb01093.x
  • Canton, R. & Dominey, J. (2018). Probation. Routledge.
  • Çalışkan, A. (2021). Onarıcı adalet felsefesi neyi vaadediyor? Türkiye’de Denetimli Serbestlik Kurumunun işlevi üzerine değerlendirmeler. M. Cosgun-Ögeyik, K. Uzun (Yay. haz.), Sosyal bilimlerde dil, toplum, kültür ve ekonomi (Cilt II) içinde (ss. 29-42). Astana Yayınları.
  • Durkheim, E. (2018[1893]). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınları.
  • Eryalçın, M., & Duyan, V. (2019). Denetimli serbestlik sistemindeki çocuk ve gençlerde öz değer, akran ilişkileri ve ebeveyn yetkinliği boyutları. Journal of Academic Value Studies, 3(17), 25-32. https://doi.org/10.13934/1999.393
  • Eryalçın, M., Eryalçın, T., & Duyan, V. (2022). Denetimli serbestlik sisteminde aile temelli müdahale yöntemleri. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(2), 434-446. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1027020
  • Görgülü, T. (2017). Denetimli serbestlik kurumlarında adli psikolojik müdahaleler, E. Şenol-Durak, M. Durak (Yay. haz.), Adli psikolojide psikolojik tedavi ve rehabilitasyon içinde (s. 43-72), Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Işık, E. (2015). Türkiye’de denetimli serbestlik uygulamaları, dünü, bugünü ve yarınıyla Türk ceza adalet sisteminde denetimli serbestlik, D. Özyörük (Yay. haz.), Türkiye’de Denetimli Serbestlik 10. Yıl Uluslararası Sempozyumu bildirileri içinde (ss. 3-7). Atalay Matbaacılık.
  • İstanbul Bilgi Üniversitesi Topluma Hizmet (2025). Topluma Hizmet Politikası, Erişim Adresi: https://www.bilgi.edu.tr/tr/universite/hakkinda/kurumsal-ilkeler/topluma-hizmet/
  • Jessor, R. (1991). Risk behavior in adolescence: A psychosocial Ffamework for understanding and action. Journal of Adolescent Health, 12, 597-605. https://doi.org/10.1016/1054-139X(91)90007-K
  • Jessor, R., & Jessor, S.L. (1977). Problem behavior and psycho-social development: A longitudinal study of youth. Academy Press.
  • Jessor, R., Turbin, M., Costa, F.M. (2004). Survey of adolescent health and development questionnaire. Cambridge University Press.
  • Kabiru, C. W., Elung’ata, P., Mojola, S. A., & Beguy, D. (2014). Adverse life events and delinquent behavior among Kenyan adolescents: a cross-sectional study on the protective role of parental monitoring, religiosity, and self-esteem. Child and Adolescent Psychiatry and Mental Health, 8, 1-11. https://doi.org/10.1186/1753-2000-8-24
  • Kalelioğlu, R. E., Yalçın, M., & Arkar, H. (2022). Denetimli serbestlik örneklemindeki suça sürüklenen ergenlerin yıkıcı davranışları üzerinde ebeveyn reddi, öz yeterlilik ve benlik aygısının rolünün incelenmesi. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 29(1), 15-21. https://doi.org/10.4274/tjcamh.galenos.2021.64935
  • Kulaksızoğlu, B., Kulaksızoğlu, S., Ellidağ, H. Y., Yılmaz, N., & Bozkurt, S. (2015). Antalya ilinde denetimli serbestlik karan alınan kişilerde uyuşturucu madde kullanımının araştınlması. Adli Tıp Bülteni, 20(1), 21-26. https://doi.org/10.17986/blm.2015110914
  • Li, D., Chu, C. M., Xu, X., Zeng, G., & Ruby, K. (2019). Risk and protective factors for probation success among youth offenders in Singapore. Youth Violence and Juvenile Justice, 17(2), 194-213. https://doi.org/10.1177/1541204018778887
  • Maschi, T., Schwalbe, C., & Ristow, J. (2013). In pursuit of the ideal parent in juvenile justice: A qualitative investigation of probation officers' experiences with parents of juvenile offenders. Journal of Offender Rehabilitation, 52(7), 470-492. https://doi.org/10.1080/10509674.2013.829898
  • Ögel, K. (2012). Samba-DS (Denetimli Serbestlik), Erişim Adresi: https://www.samba.info.tr/sambads.asp
  • Raynor P. (2012). Is probation still possible? The Howard Journal of Criminal Justice, 51(2), 173-189. https://doi.org/10.1111/j.1468-2311.2011.00704.x
  • Robinson, G., & Raynor, P. (2006). The future of rehabilitation: What role for the probation service?. Probation Journal, 53(4), 334-346. https://doi.org/10.1177/0264550506069359
  • Rubin, E. M. (2018). Madde Bağımlılığını Değerlendirmenin Temelleri. M. J. Ackerman, (Yay. haz.), (H. Demirbaş, İ. A. Tülü, Çev.), Adli psikolojik değerlendirmenin temelleri içinde (ss. 224-247). Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Savaş, G., & Eryalçın, T. (2020). Eski hükümlülerin ve denetimli serbestlik yükümlülerinin istihdamı üzerine uygulamalı bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 31(2), 336-367. https://doi.org/10.33417/tsh.641049
  • Schwalbe, C. S., & Maschi, T. (2010). Patterns of contact and cooperation between Juvenile Probation Officers and parents of youthful offenders. Journal of Offender Rehabilitation, 49(6), 398–416. https://doi.org/10.1080/10509674.2010.499055
  • Sehlikoğlu, K., Özkan, Ö. L., Sehlikoğlu, Ş., Eğilmez, O. B., & Kafadar, H. (2022). Madde kullanımı nedeniyle denetimli serbestlik tedbiri olan bireylerin sosyodemografik, klinik ve suç özelliklerinin değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni, 27(1), 42-51. https://doi.org/10.17986/blm.1541
  • Siyez, D. M., & Aysan, F. (2007). Ergenlerde görülen problem davranışların psiko-sosyal risk faktörleri ve koruyucu faktörler açısından yordanması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 145-171.
  • Süzer-Gamlı, İ., Karakuş, O. B., Adak, İ., Yaşöz, C., & Ekinci, O. (2024). Denetimli serbestlik sürecindeki suça sürüklenen ergenlerde sosyal dışlanma, toplumsal aidiyet ve gelecek beklentisinin incelenmesi. Bağımlılık Dergisi, 25(1), 95-103. https://doi.org/10.51982/bagimli.1341234
  • Şahin, İ. (2024). Uyuşturucu bağımlılığıyla mücadelede tedavi mahkemelerinin rolü ve Türkiye’de uygulanabilirliği. Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, 12(2), 216-246. https://doi.org/10.26650/JPLC2024-1469710
  • Tezcan, E. & Altın D. (2017). Madde bağımlılığında psikolojik müdahaleler. E. Şenol-Durak, M. Durak (Yay. haz.), Adli psikolojide psikolojik tedavi ve rehabilitasyon içinde (ss. 133-152), Nobel Akademik Yayıncılık.
  • Toker-Uğurlu, T., Balcı-Şengül, C., & Şengül, C. (2012). Bağımlılık psikofarmakolojisi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 4(1), 37-50. https://doi.org/10.5455/cap.20120403
  • Torbet, P., & Thomas, D. (2006). Advancing competency development: A white paper for Pennsylvania. Juvenile and Family Court Journal, 57(2), 11-25. https://doi.org/10.1111/j.1755-6988.2006.tb00118.x
  • Turner, A., Pederson, C. A., Salgado, E., Dir, A., Adams, Z., Zalposki, T., ... & Aalsma, M. (2025). Characterizing caregivers of youth at risk for substance use and caregiver engagement in the youth legal system: A mixed methods approach. Frontiers in Health Services, 5, 1-16. https://doi.org/10.3389/frhs.2025.1455111
  • Uzunyayla, Z., & Alkan, N. (2024). Yasa dışı madde kullananlarda enetimli Serbestliks tedbiri uygulamasının uygulayıcı uzmanlar ve hakkında tedbir uygulananlarca değerlendirilmesi. Adli Tıp Bülteni, 29(1), 86-98. https://doi.org/10.17986/blm.1687
  • Wu, K., Li, S. D., & Yang, S. L. (2024). Understanding the mechanisms mediating the relationship between delinquent peer association and adolescent drug use in the Greater China Region. Crime & Delinquency, https://doi.org/10.1177/00111287241288501
  • Yavuz, H. A. (2015). Türkiye’de denetimli serbestlik mümkün müdür? Dünü, bugünü ve yarınıyla Türk Ceza Adalet sisteminde denetimli serbestlik, D. Özyörük (Yay. haz.), Türkiye’de Denetimli Serbestlik 10. Yıl Uluslararası Sempozyumu bildirileri içinde (ss. 15-23). Atalay Matbaacılık.
  • Yüncü, Z., Aydin, R., Aydin, C., Özbaran, B., & Köse, S. (2016). Aile desteği ya da denetimli serbestlik kararı sonucu tedavi merkezine başvuran madde kullanım bozukluğu olan ergenlerin klinik, sosyodemografik farklılıklarının belirlenmesi ve denetimli serbestlik olgularında ayıklığı sağlamada öngörücü faktörlerin belirlenmesi, Nöro Psikiyatri Arşivi, 53, 130-135. https://doi.org/10.5152/npa.2015.8719
  • Zeman, H. Ö., Söyler, H. Ç., & Altıntoprak, A. E. (2019). Madde kullanım geçmişli bireylerin olumsuz otomatik düşünceleri ve öğrenilmiş çaresizlik örüntülerinin incelenmesi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1(1), 22-30. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.1.03
Toplam 36 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Adli Sosyal Bilimler, Sosyolojide Niceliksel Yöntemler
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Aykut Çalışkan 0000-0002-1886-6991

Proje Numarası Bu araştırma İzmir Denetimli Serbestlik Müdürlüğü'nde kamu kurumu projesi olarak yapılmıştır.
Gönderilme Tarihi 4 Haziran 2025
Kabul Tarihi 19 Ağustos 2025
Erken Görünüm Tarihi 13 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi 13 Mart 2026
DOI https://doi.org/10.32600/huefd.1713824
IZ https://izlik.org/JA78XK66YW
Yayımlandığı Sayı Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication

Kaynak Göster

APA Çalışkan, A. (2026). Suça Sürüklenen Ergenlerin Rehabilitasyonunda Denetimli Serbestlik Uygulamaları: Bağımlılıkla Mücadelede Kurumsal Uygulamalar ve Etki Düzeylerinin İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Advanced Online Publication, 101-114. https://doi.org/10.32600/huefd.1713824

Amaç ve Kapsam


Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin yayın organı olan Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HÜEFD), 1983 yılından bu yana dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırmaları yayımlayarak ilgili alanlardaki çalışmalara katkı sunmayı amaçlamaktadır.

HÜEFD'de dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırma yazılarına yer verilmektedir. HÜEFD kapsadığı konularla ilgili ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca çalışmaları değerlendirme sürecine almaktadır. 

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HÜEFD) kapsadığı konularla ilgili ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan makaleleri dikkate almaktadır. Türkçe makalelerin Türk Dil Kurumu güncel yazım kurallarına uygunluğunu ve yabancı dilde (İngilizce, Fransızca, Almanca) gönderilen makalelerin ilgili dilin yazım kurallarına uygunluğu esas alınır. Gönderilen makaleler en az beş bin en çok on bin sözcükten oluşmalıdır. Makaleler Times New Roman yazı karakterinde, 11 punto büyüklüğünde ve tek satır aralığıyla yazılmalıdır. HÜEFD'ye gönderilecek yazılar format açısından tümüyle Makale Şablonu'na uygun düzenlenmelidir. Kaynakça APA kuralları 7. sürüme uygun olmalıdır. Makaleler dergiye .pdf değil .docx ya da .doc formatına gönderilmelidir. Makale tam metni yazar isimlerini içermemelidir. Gönderim sırasında aşağıdaki dosyaların yüklenmesi gerekmektedir: 

  1. HÜEFD Makale Şablonu'na uygun olarak hazırlanmış ve yazar isimlerini içermeyen makale tam metni, 
  2. Yazar Bildirimi,
  3. Katkı ve Sorumluuk Bildirim Formu,
  4. Ön Yazı

Ön değerlendirme sonucunda derginin kapsamına, yazım kurallarına, kaynak verme formatına ve/veya dergi şablonuna uygun olmadığı tespit edilen metinler yazara geri gönderilir.

1. Başlık ve Yazar Bilgisi
Makalenin başlığı, sayfaya ortalanmış, 14 punto büyüklüğünde, kalın, sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk, satır aralığı ise 1,15 nk olarak ayarlanmalıdır.
Türkçe yazılmış makalelerde Türkçe başlığın altına İngilizce, İngilizce yazılmış makalelerde ise İngilizce başlığın altına Türkçe başlık yazılmalıdır. Bu ikinci başlık, sayfaya ortalanmış, 14 punto büyüklüğünde, ince, sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk, satır aralığı ise 1,15 nk olarak ayarlanmalıdır.
Başlık kısa ve konu hakkında bilgi verici olmalıdır. Başlığın uzunluğu 12 sözcüğü geçmemelidir. Başlıkta makalenin içeriği ve konu alanı yansıtılmalıdır.
Yazarın/yazarların adları küçük harf, soyadı büyük olmak üzere 11 punto ve sola yaslanmış olarak verilmelidir. Yazar adı için önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Yazarın/yazarların unvanı, kurumu, e-posta ve ORCID numaraları yıldız imiyle 10 punto olarak dipnotta belirtilmelidir.


2. Öz ve Anahtar Sözcükler
Her makalenin başında mutlaka Türkçe ve İngilizce öz bulunmalıdır. Makale dili Türkçe ise önce Türkçe öz, İngilizce ise önce İngilizce öz verilmelidir.
Öz ve “Abstract” başlıkları 11 punto büyüklüğünde, kalın ve sayfaya ortalanmış yazılmalı; başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,15 olarak ayarlanmalıdır.

Makalenin özü araştırmanın amacını, yöntemini ve elde edilen bulguları yansıtacak şekilde, 250-300 sözcük olarak hazırlanmalıdır.
Her makalede öze ilişkin en az beş, en çok yedi anahtar sözcük bulunmalıdır.
Özet ve anahtar sözcükler 10 punto büyüklüğünde yazılmalıdır.

3. Bölümler ve Alt Bölümler
Birinci düzey ana başlıklar 11 punto, kalın, düz ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
İkinci düzey alt başlıklar 11 punto, kalın, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Üçüncü düzey alt başlıklar 11 punto, ince, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Dördüncü düzey alt başlıklar bir tab içeriden başlamalı ve 11 punto, ince, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Metin gövdesinde paragraf girişleri 1 cm içeriden yapılmalı ve tüm paragraf iki yana yaslanmalıdır. Tüm metin boyunca paragraflar önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 0 nk olarak ayarlanmalıdır.


4. Dipnot ve Kaynakça
Kaynaklar APA Kaynak Gösterme Standardının 7. Sürümüne uygun olarak verilmelidir.
Yazılara dipnot verilmesi gerektiğinde, açıklamalar metin içinde numara verilerek sayfa sonunda belirtilmelidir.
Dipnotlar 10 punto, önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalı ve dipnot metni iki yana yaslanmalıdır.


5. Şekiller
Şekil başlığı şeklin altında ortalanmış biçimde verilmelidir. Metin içerisinde şekle mutlaka yönlendirme yapılmalıdır. Şekil başlığında önceki satır 0 nk, sonraki satır 6 nk ve satır aralığı 1,0 olarak ayarlanmalıdır. 
Şekil başlığı tümce düzeninde, sadece ilk sözcüğün baş harfi büyük olarak yazılmalıdır. Şekillerin sağına ya da soluna herhangi bir metin yerleştirilmemelidir.
Eğer şekil başka kaynaktan alınmış ise şekil başlığında alıntı yapılan kaynağa gönderimde bulunulmalıdır.


6. Tablolar
Tablo başlığı tablonun üstünde ortalanmış biçimde verilmelidir. Metin içerisinde tabloya mutlaka yönlendirme yapılmalıdır. Tablo başlığında önceki satır 0 nk, sonraki satır 6 nk ve satır aralığı 1,0 olarak ayarlanmalıdır. Tablo başlığı tümce düzeninde, sadece ilk sözcüğün baş harfi büyük olarak yazılmalıdır. Tabloların sağına ya da soluna herhangi bir metin yerleştirilmemelidir.
Tablo içi başlıklarda koyu karakter kullanılmamalı, HÜEFD Makale Şablonunda örneklenen tabloya benzer biçimde kenarlıklar kullanılmalıdır.
Tablo içinde yer alan metinler 10 punto büyüklüğünde olmalı ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
 

 

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HUEFD), 1983 yılından bu yana dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırma yazılarına yer veren akademik ve hakemli bir dergidir ve aşağıdaki ilkeler doğrultusunda yayın hayatını sürdürmektedir. Dergimize gönderilen bilimsel yazılarda, ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) tavsiyeleri ile COPE (Committee on Publication Ethics)’un Editör ve Yazarlar için Uluslararası Standartları dikkate alınmaktadır.

Yazarlar ve Yazarların Sorumlulukları

  • Yazarlar, özgün (daha önce yayımlanmamış) çalışmalarını dergiye göndermek ve dergi web sayfasında verilen yazım yönergelerini takip etmekle yükümlüdür.
  • Yazarlar, daha önce yayınlanmış veya başka bir platformda hakem süreci başlamış çalışmalarını göndermemelidir.
  • Yazarlar, makalelerindeki fikirlerin şekillendirilmesinde etkili ya da bilgilendirici her türlü kaynağa gönderme verir.
  • Yazarlar, herhangi bir makale ya da burs değerlendirme sürecinde hakem olarak aşina oldukları bilgileri izinsiz kullanmazlar.
  • Yazarlar, kişisel iletişimden elde edilen bilgileri, çalışma içerisinde anmak isterlerse, anılacak kişilerden gerekli izinleri almış olmalılardır, aksi durumda bu bilgilere çalışma içerisinde yer verilmemelidir.
  • Çalışma bir kurum ya da kuruluş tarafından bir proje kapsamında destekleniyorsa, tüm mali destekler destek numaralarıyla birlikte yazılmalıdır.

Etik İzinler

  • Çalışma insan denek kullanmayı gerektiriyorsa, yazarlar kurumsal etik kurul onayı almakla yükümlüdürler.
  • Yazarlar, insan deneklerden gerekli izinlerin alındığını ve katılımcıların haklarının gözetildiğini açıklayan açık bir bildirim sunmalıdır.
  • Başkalarına ait ölçek, anket ve fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınmalıdır.
  • Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uygunluğunun belirtilmesi gerekmektedir.
  •  Aşağıdaki durumlar etik kurul izni gerektirmektedir:
    Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
    İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
    İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
    Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar.

Hakemlik Süreci

  • HUEFD’ye gönderilen her çalışma, çift-kör hakemlik sürecine ve nesnel değerlendirmeye dayalı editör kararına bağlıdır.
  • HUEFD’ye gönderilen her çalışma, dergi yayın politikasına uygunluk açısından editör tarafından değerlendirilir ve konusunda uzman iki hakeme gönderilir.
  • Editörler, yazarlar ile çıkar çatışması olmayan hakemleri, çalışmayı değerlendirmek üzere atamakla sorumludur.
  • Dergiye gönderilen çalışmaların yazar-hakem ve hakem-yazar süreçlerinde gizlilik esastır.
  • Dergide çıkar çatışmalarını hakem değerlendirmelerinde adil bir şekilde yürütmek için çift taraflı kör hakemlik sürecini işletmektedir. Böylelikle değerlendirme süreci ve sonrasında hakemler ve yazarlar birbirlerinden haberdar olmayacaklardır. Sürecin yönetimini izleyen alan editörü ise çıkar çatışması oluşan durumlarda editörlüğe bilgi vererek ilgili çalışmanın başka bir alan editörüne yönlendirilmesini talep etmekle sorumludur.
  • Yazarlar, hakemlerin geri bildirimleri doğrultusunda gecikmelere imkân vermeyecek biçimde ve hakem ya da editörlerle iş birliği içerisinde istenen güncellemeleri yapmak ve numaralanmış bir biçimde raporlandırmakla yükümlüdür.

Yayın Etiği

  • Editörler, derginin bilimsel kalitesini arttırmak ve yazarları bilimsel kalitesi yüksek araştırma üretmek için desteklemekle sorumludur. Hiçbir koşulda, intihal ya da bilimsel kötüye kullanımına izin verilmemektedir.
  • HUEFD’ye gönderilen çalışmalar bilimsel çalıntı konusunda kontrol edilirler. Editörler iddia edilen veya kanıtlanmış bilimsel kötü kullanımdan haberdar olurlarsa makaleyi geri çekebilirler.
  • Editörler, gerekli durumlarda gönderilen çalışmayı düzeltme, geri çekme veya çalışma hakkında özür yayınlamayı kabul ederler.
  • HUEFD, açık erişim modelini kullanmaktadır. Dergide yayınlanması kabul edilen çalışmalar, derginin web sitesinden açık erişim ile erişilebilir kılınmıştır.
  • Dergi web sayfasında yayınlanacak ve basılacak çalışmalar için herhangi bir ücret veya masraf talep edilmemektedir.

Telif Hakkı ve Erişim

  • Yazarlar, yayınlanmış makalelerin telif haklarını HUEFD’ye devrettiğini kabul eder.
  • Makalede yer alması gereken resim, şekil vb. anlatımı destekleyici materyal için gerekli kişi ya da kurumlardan izin alınması yazarın sorumluluğundadır.

Yayın planı

  • HUEFD, Haziran ve Aralık aylarında olmak üzere yılda iki kez yayımlanmaktadır.
  • HÜEFD'de yayına kabul edilen makaleler kabul alınan tarih doğrultusunda sıralanarak sayıya atanmaktadır. 

Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi’nde (HUEFD) yayımlanacak ve basılacak makalelerden herhangi bir ücret ya da masraf talep edilmemektedir.

Atıf Dizinleri

TR Dizin
Modern Language Association
SOBIAD

Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Yayın Kurulu Başkanı

Tolga Çakmak
Tolga ÇAKMAK
Bilgi Güvenliği Yönetimi, Organizasyonel, Organizasyon Dışı ve Küresel Bilgi Sistemleri, Kütüphane ve Bilgi Çalışmaları, Bilgi ve Bilgi Kaynaklarının Organizasyonu, Dijital Küratörlük ve Koruma, Veri Kalitesi

Editör Yardımcısı

Emre Yağlı
Emre YAĞLI
Dilbilim, Fonetik ve Konuşma Bilimi, Toplumsal Dilbilim, Dilbilimsel Antropoloji

Alan Editörleri

Default avatar
Birsen ŞAHİN KÜTÜK
Sosyoloji
Default avatar
Çetin TÜRKYILMAZ
Etik, İslam Felsefesi, Varlık Felsefesi, Türk İslam Felsefesi, 17. Yüzyıl Felsefesi, 18. Yüzyıl Felsefesi, 19. Yüzyıl Felsefesi, 20. Yüzyıl Felsefesi, Eskiçağ Felsefesi
Erkan Zengin
Erkan ZENGİN
Dil Çalışmaları, Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü, Alman Dili, Edebiyatı ve Kültürü
Sevginar Vatan
Sevginar VATAN
Klinik Psikoloji, Psikoterapi Uygulama ve Araştırmaları, Uygulamalı ve Gelişimsel Psikoloji
Ufuk Özdag
Ufuk ÖZDAG
Kuzey Amerika Dilleri, Edebiyatları ve Kültürleri
Default avatar
Yiğit Hayati ERBİL
Müzik Antropolojisi, Arkeoloji, Arkeoloji Bilimi, Arkeolojide Obsidyen, Erken Tunç Çağ Arkeolojisi, Hitit Arkeolojisi, Kentsel Arkeoloji, Yerleşim Arkeolojisi
Default avatar
Tuğça POYRAZ
Aile ve İlişkiler Sosyolojisi, Göç, Etnisite ve Çok Kültürlülük Sosyolojisi
Default avatar
Fatih YEŞİL
Yakınçağ Yenileşme Tarihi
Default avatar
Murat KOCAASLAN
Sanat Tarihi, Türk İslam Sanatları
Emine Yılmaz
Emine YILMAZ
Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları, Eski Türk Dili (Orhun, Uygur, Karahanlı), Yeni Türk Dili (Eski Anadolu, Osmanlı, Türkiye Türkçesi)
Default avatar
Alev KARADUMAN
İngiliz ve İrlanda Dili, Edebiyatı ve Kültürü
Default avatar
Nebi ÖZDEMİR
Çevre ve Kültür, Kültürel ve Yaratıcı Endüstriler, Türkiye Sahası Türk Halk Bilimi
Sinem Sancaktaroğlu Bozkurt
Sinem SANCAKTAROĞLU BOZKURT
Çeviribilim, Postkolonyal Çalışmalar, Kadın Araştırmaları
Default avatar
Zeynep ORAL
Çeviribilim, Fransız Dili, Edebiyatı ve Kültürü
Default avatar
Zeynep AÇAN
Dilbilim
Şirin Okyayuz
Şirin OKYAYUZ
Çeviri ve Yorum Çalışmaları, Çeviribilim, Ekran ve Medya Kültürü
Özgür Külcü
Özgür KÜLCÜ
Bilgi Modelleme, Yönetim ve Ontolojiler, Bilgi Sistemleri Geliştirme Metodolojileri ve Uygulamaları, Elektronik Belge Yönetim Sistemleri, Bilgi Sistemleri (Diğer), Aktif Algılama, Kütüphane ve Bilgi Çalışmaları, Sınıflandırma algoritmaları
Default avatar
Hayrunisa TOPÇU
Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı
Default avatar
Ekin KOZAL
Arkeoloji, Arkeolojide Seramik, Hitit Arkeolojisi
Default avatar
Süleyman POLAT
Yeniçağ Askeri Tarih
Default avatar
Nurseli Gamze KORKMAZ
Türkiye Sahası Yeni Türk Edebiyatı
Default avatar
Pelin KUT BELENLİ
İngiliz ve İrlanda Dili, Edebiyatı ve Kültürü, Romantik Dönem Edebiyatı, Edebi Çalışmalar (Diğer)
Gürcan Şevket Avcıoğlu
Gürcan Şevket AVCIOĞLU
Endüstri Sosyolojisi, İletişim Sosyolojisi, Kültür Sosyolojisi
Muhammet Koçak
Muhammet KOÇAK
Alman Dili, Edebiyatı ve Kültürü
Default avatar
Elif ÜZÜMCÜ ÖZDEMİR
Klinik Psikoloji, Psikoterapi Uygulama ve Araştırmaları

Dil Editörü

Emre Yağlı
Emre YAĞLI
Dilbilim, Fonetik ve Konuşma Bilimi, Toplumsal Dilbilim, Dilbilimsel Antropoloji


Creative Commons License
Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.