Russia’s Pursuit of Danubian Access: A Historical-Geographical Study of Wars, Treaties, and Ottoman Border Records, 1700-1826

Bu makale, 1700-1826 yılları arasındaki Osmanlı-Rusya mücadelesini Osmanlı belgeleri üzerinden incelemekte ve Tuna’yı yalnızca coğrafi bir hat değil, aynı zamanda imparatorluk yönetimi ve diplomasideki dönüşümleri yansıtan siyasî ve idarî bir sınır alanı olarak ele almaktadır. Balkan sınırlarını güvence altına almak ve Eflâk ile Boğdan üzerindeki hâkimiyetini sürdürmek isteyen Osmanlı İmparatorluğu, 1683’ü müteakip yıllarda Kutsal İttifak’a katılımının ardından Osmanlı gücüne karşı Avrupa ölçeğinde bir meşruiyet kazanıp giderek iddialı hale gelen Rusya ile karşı karşıya kalmıştır. On sekizinci yüzyıl boyunca Rusya, Avusturya ile ittifaklar kurarak Osmanlı egemenliğini Aşağı Tuna boyunca zayıflatmış; kuzeyde Özi, Akkerman ve İsmail gibi stratejik kale şehirlerini tehdit etmiştir. 1699 tarihli Karlofça Antlaşması, imparatorluk sınırlarının yeniden tanımlandığı ve yeni diplomatik ile kartografik uygulamaların kurumsallaştığı bir dönüm noktası olmuştur. 1711, 1736-1739, 1768-1774, 1787-1792, 1806-1812 ve 1828-1829 savaşları ve antlaşmalarıyla Rusya’nın güneye doğru ilerleyişi pekişmiş, bölgedeki güç dengesi köklü biçimde değişmiştir. Antlaşma protokolleri, Osmanlı arşiv belgeleri ve kartografik verilerden yararlanan bu çalışma, değişen sınır rejimlerinin Rusya’nın Tuna havzasındaki stratejik yerleşimini nasıl mümkün kıldığını ve Osmanlı egemenliğinin mekânsal mantığını nasıl dönüştürdüğünü ortaya koymaktadır.

This article examines the Ottoman-Russian contest over the Danubian frontier between 1700 and 1826 through the prism of Ottoman documents. It treats the Danube not merely as a geographic boundary but as a political and administrative frontier whose transformation reflected wider shifts in imperial governance and diplomacy. Seeking to secure its Balkan marches and maintain suzerainty over Wallachia and Moldavia, the Ottoman Empire faced an increasingly assertive Russia that, after joining the Holy League in the years following 1683, gained European support to challenge Ottoman power. Throughout the eighteenth century, Russia repeatedly allied with Austria in wars that eroded Ottoman authority along the Lower Danube, in the north threatening key fortress-cities such as Özi, Akkerman, and İsmail. The Treaty of Karlowitz (1699) marked a turning point, initiating systematic demarcations that redefined imperial borders and institutionalised new diplomatic and cartographic practices. Successive wars and treaties - including those of 1711, 1736-1739, 1768-1774, 1787-1792, 1806-1812, and 1828-1829 - consolidated Russia’s southward advance and reconfigured the balance of power in the region. Drawing on treaty protocols, Ottoman archival materials, and cartographic evidence, the study reconstructs how evolving border regimes enabled Russia’s strategic entrenchment in the Danubian basin and reshaped the spatial logic of Ottoman sovereignty.