6 Şubat 2023 Depremleri Sonrasında Sosyal Medya Söyleminde Suriyeliler: Eleştirel Bir Çözümleme
Öz
Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş Depremleri sonrasında Türkiye sosyal medyasındaki Suriyeli temsiline ve bu temsil üzerinden ‘biz’/’onlar’ kolektif kimliklerinin söylemsel inşa süreçlerine Sosyal Medya Eleştirel Söylem İncelemeleri (SM-ESİ) ve Söylem Tarihsel Yaklaşım (STY) odaklı bir çözümleme sunmayı amaçlamaktadır. Suriyelilerin ötekileştirilmesini toplumsal bir sorun olarak kabul eden çalışma, Türkiye sosyal medyasında Suriyelilere yönelik ötekileştiren ve içselleştiren söylemleri ele almaktadır. Çalışmanın yöntembilimsel çerçevesini kolektif kimliklerin söylemsel inşasının gösterilmesi için önerilen STY’nin çözümleme aşamaları ve SM-ESİ’nin ön plana çıkardığı çözümleme ilkeleri oluşturmaktadır. Çalışmanın verisi üçgenlemenin gerektirdiği çerçevede farklı dijital pratikler içeren sosyal medya platformlarından alınmıştır ve Twitter gönderileri, YouTube yorumları ve Ekşi Sözlük girdilerinden oluşmaktadır. Nitel ve eleştirel bir çözümleme sunan çalışmanın sonucunda, deprem sonrası süreçte Suriyelileri yağma pratikleri ve düşmancıl tavırlar ile çerçeveleyerek ‘öteki’ olarak etiketleyen söylemler ile bunların karşısında duran ve Suriyelilerin kurtarma süreçlerinde yer almaları ve mağdur olmalarının altını çizen içselleştirici söylemlerin varlığından söz edilmiştir. Bu noktada, çalışma Suriyelilere yönelik iki karşıt temsilin ortaya çıktığını tartışmaktadır: ‘Öteki’ olarak Suriyeliler ve ‘bizden/içimizden biri’ olarak Suriyeliler.
Anahtar Kelimeler
Sosyal Medya Söylemi, Suriyeliler, Eleştirel Söylem Çözümlemesi (ESÇ), Söylem Tarihsel Yaklaşım (STY), Sosyal Medya Eleştirel Söylem İncelemeleri (SM-ESİ)
Etik Beyan
Kaynakça
- Akbaş, E. (2019). Türk yazılı basınında Suriyeli sığınmacı çocuklar. Çocuk ve Medeniyet, 4(8), 159–172.
- Aksu-Kargın, İ. & Sirkeci, I. (2023). Understanding Syrian refugees in Turkey from an environment of insecurity and the conflict model of migration perspective. Third World Quarterly, 44(5), 856–871. https://doi.org/10.1080/01436597.2022.2161358
- Aldemir, A. (2020). Kötülüğün sıradanlığı ve sosyal medya: Twitter’da Suriyeli mülteciler örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 66, 200–219.
- Alikılıç, Ö., Gökaliler, E. & Alikılıç, İ. (2021). Nefret söylemi üzerinden ötekileştirme: Twitter’da mültecilere yönelik nefret tipolojisi analizi. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 36, 501–520. https://doi.org/10.31123/akil.989074
- Alkın, R. C. (2025). Disasters and disadvantaged groups as a multi-perspective research area in sociology. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 9(2), 189–207. http://dx.doi.org/10.51117/metder.2025.99
- Alp, H. (2018). Suriyeli sığınmacılara yönelik ayrımcı ve ötekileştirici söylemin yerel medyada yeniden üretilmesi. Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi, 8(1), 22–37.
- Anagnostopoulos, D., Everett, S., & Carey, C. (2013). “Of course we’re supposed to move on, but then you still got people who are not over those historical wounds”: Cultural memory and US youth’s race talk. Discourse & Society, 24(2), 163–185. https://doi.org/10.1177/0957926512469389
- Angouri, J. & Wodak, R. (2014). “They became big in the shadow of the crisis”: The Greek success story and the rise of the far right. Discourse & Society, 25(4), 540–565. https://doi.org/10.1177/0957926514536955
- Arda, B. (2021). Görsellik ve hakikat: Türkiye’deki Suriyelilere dair sosyal medya görsel paylaşımlarında hakikat üretim pratikleri. Kültür ve İletişim, 24(1), 36–65. https://doi.org/10.18691/kulturveiletisim.770227
- Ardıç-Çobaner, A. (2016). Çocuk hakları bağlamında Suriyeli mülteci çocukların haberlerde temsili. Marmara İletişim Dergisi, 24, 27–54.
