Sosyolojik Bir Araştırma Nesnesi Olarak Gündelik Hayatın Kavramsallaştırılması ve İncelenmesi Sorunu

Gündelik hayat son yıllarda kendisine sosyolojik ilginin arttığı bir alan hâline gelmiş olup bu konuda yapılan yayınların çoğu kuramsal, bir kısmı da ampirik nitelikteki çalışmalardan oluşmaktadır. Ancak, dikkatli bir şekilde incelendiğinde, gündelik hayat hakkındaki kuramsal tartışmalarda bazı önemli kavramsallaştırma sorunları mevcuttur. Bu sorunlar esas olarak onun vasfı, kapsamı ve nasıl üretildiği olmak üzere üç temel mesele etrafında toplanmakta ve sonuç olarak da gündelik hayatın hem sıradan olana karşılık gelen bir şey, hem de faillerden ve onların anlayış ve eylemlerinden bağımsız bir bilgi nesnesi olarak konumlandırıldığı görülmektedir. Bu bağlamda gündelik hayatın kavramsallaştırılması sorunu nasıl üretildiği hususuyla paralel olarak emek, çalışma ve toplumsal yeniden üretim tartışmalarını da gündeme almayı gerekli kılmaktadır. Bu nedenle muhtemel anlam atıf sorunlarının bertaraf edilebilmesi ve ampirik bir araştırma sürecinin makul şekilde inşa edilebilmesi için mevcut kavramların tartışmaya açılması elzemdir. Çalışmada kendilerine işaret edilen bu kavramsallaştırma sorunlarının neler oldukları, nasıl ortaya çıktıklarının eleştirel bir değerlendirmesi yapılmakta ve ardından da ampirik araştırma sürecine kılavuzluk edebilecek şekilde gündelik hayatın kavramsallaştırılması sorununa nasıl yaklaşılması gerektiği ve bu amaca yönelik olarak cevaplanması gereken başlangıç düzeyindeki soruların neler oldukları ifade edilmektedir. Bu sorular gündelik olan ve gündelik olmayan ayrımına bağlı olarak gündelik hayatın failler için ne ifade ettiği, hangi işler için emek sarf edilmesinin gerekli görüldüğü, nelerin çalışmadan sayılırken hangi etkinliklerin boş zamana yerleştirildiği ve bu etkinliklerin gündelik hayat bütçesinde başlama, süre gitme, kesintiye uğrama ve sona erme bakımından nasıl konumlandırıldığıdır. Böylece Realist sosyal bilim metodolojisi temelinde gündelik hayatın arızî vasıflarının gerekli vasıflarından ve aslî ilişkilerinin biçimsel ilişkilerinden ayırt edilmesinin sağlanacağı öngörülmektedir. Bu soruların yanıtlanabilmesi için ampirik araştırma sürecinin, vasıfların ne derece yaygınlık arz ettiğinin değil ne olduğunun tespit edilmesi amaçlandığı için niteliksel olması, araştırma kümesine ise amaçlı örnekleme tekniği ile ulaşılması gerekmektedir.

Everyday life has become in recent years an object of growing theoretical and empirical interest and inquiry. In close inspection it seems however that these studies suffer from serious problems of conceptualization relating to the essential characteristics, content and production and reproduction of daily life and bear the danger of leading to an understanding which treats daily life as something ordinary and existing on its own and independently of the agents and of their understanding, action and the meaning they attach to their actions. In this context, the problem of conceptualization of everyday life makes it necessary to include the discussions of labor, work and social reproduction in parallel with how it is produced. For this reason, it is essential to open the current concepts for discussion so that possible problems of meaning citations can be eliminated and an empirical research process can be reasonably built. This study makes a critical assessment of each one of these problems of conceptualization and proposes a new way of approaching to its conceptualization and of a set of fundamental questions to be asked and answered in any empirical research on daily life. These questions are what daily life means for the agents, what jobs are regarded as labor, what is regarded as work, what activities are placed in leisure time, and how these activities are positioned in the daily life budget with regard to starting, going on, interrupting and ending. On the basis of the realist social science methodology, it is envisaged that the incidental qualities of everyday life will be distinguished from the necessary qualities and the formal relationships of their essential relationships.