Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme

Can Erpek; Enes Kavalçalan; Tolga Uyar

doi:10.32600/huefd.811536

EN TR

Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Nevşehir Kalesi ve kent tarihi üzerine yaptığımız bu çalışmada 2018 yılında Nevşehir Kalesi sur içi kazı çalışmalarından elde ettiğimiz yeni verilere dayanarak kalenin ve tarihi kent merkezinin tarihsel süreç içerisindeki bağlamını inceledik. Sur içindeki kazı çalışmaları dışında, kalenin etrafındaki yamaç yerleşiminde devam eden temizlik çalışmalarında ortaya çıkarılan ve pek azı yayımlanmış buluntuları da tartışmaya dahil ederek kalenin inşası ve onarımıyla ilgili tarihi belgeler, mimari ve arkeolojik veriler ışığında kentin gelişimini tekrar değerlendirdik. Bunu yaparken Nevşehir tarihi kent merkezinin geçmişi, özellikle de Geç Antik Çağ ve Orta Çağ Dönemi hakkında elimizdeki sınırlı sayıda doneye güncel ve eleştirel bir bakış sunmayı amaçladık.

Anahtar Kelimeler

Kapadokya, Nevşehir, Kale, Bizans, Selçuklu, Osmanlı, Arkeoloji

Kaynakça

Archibald, Z., Morgan, C., Smith, David M, Murphy-Smith, H., Pitt, R., Papadopoulou. Ch. ve diğerleri. (2010–2011). Archaeology in Greece 2010–2011. Archaeological Reports 57, 1-108.
Aziz B. Erdeşir-i Esterabadi. (1990). Bezm u Rezm (M Öztürk, Çev.). Ankara: Kültür Bakanlığı.
Ayhan, G. (2011). Hasankeyf Kazısı Lüle Buluntuları. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
Belge, B. (2018). Anatolian Historic City Centers: Urban Archaeology in Multilayered Context. Encyclopedia of Global Archaeology (ss. 1-14). New York, NY: Springer. doi:10.1007/978-3-319-51726-1_3258-1
Bir Şehrin Doğuş Hikayesi, Nevşehir-i Dilara. (2014). Nevşehir: Simtel Ofset Matbaacılık.
Budak A. (2018). Mimarsız Mimarlık Kapadokya Bölgesi Kaya Oyma Camileri. Konya: Literatürk Yayınları.
Bulut, E. (2015). Eski Çağ’da Nevşehir ve Çevresi. Geçmişten Geleceğe Nevşehir Tarih ve Kültür Araştırmaları, 99-168.
Coşkun, M (2010). Nevşehir Kültür Envanteri. Nevşehir: T.C. Nevşehir Valiliği.
Çerçi, İ. (2008). Nevşehir Kalesi Anıları. Nevşehir. 9, 35-36.
Çiftçioğlu, Ö. N. (2007) Osmanlı-Karaman Harplerinde Onyedi defa Anadolu şehirleri ve Nevşehir Havalisinin El Değiştirmesi, Nevşehir, S. 8, s. 66.

Değirmencioğlu, H. (2013). Anadolu’daki Sütunlu Salonlar/Apadanalar ve Kökeni Üzerine Bir Değerlendirme. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24, 6-19.
Doğer, L. (2008). İzmir Agorası Kazılarından 17.-19. Yüzyıl Seramikleri Üzerine Bazı Gözlemler. Sanat Tarihi Dergisi, XVII/I., 23-54.
Dülgerler, O. N. (2006). Karamanoğulları Dönemi Mimarisi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Evliya Çelebi, (2013) Seyahatname. (c. 1, 3. Kitap) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Eyice, S. (2001). Kale. İslam Ansiklopedisi (c. 24, s. 234-242). İstanbul: Türk Diyanet Vakfı.
Gökhan, İ. (2018). Selçuklular Döneminde İpek Yolu Üzerinde Bulunan Sarıhan’ın Tarihçesi. Cappadocia Journal of History and Social Sciences, 11, 237-246.
Gül, M. F. (2013a). Nevşehir’in Doğuşunda Damat İbrahim Paşa’nın İmar Faaliyetleri. Nevşehir, 17, 54-56.
Gül, M. F. (2013b). Nevşehirli Damat İbrahim Paşa’nın İskân Faaliyetleri: Lale Dervrinin Şanslı Şehri Nevşehir. Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10, 237-254.
Gülyaz, M. (2016). Nevşehir Kalesi ve Çevresi Yeraltı Yerleşimi 2015 Yılı Temizlik Çalışması. 25 Müze Kurtarma Kazıları Sempozyumu ve 11. Uluslarası Müzecilik Çalıştayı Antalya 11–15 Nisan 2016 (s. 531-542). Ankara: T. C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Yayınları. H ild, F. (1977). Das byzantinische Strassensystem in Kappadokien. Viyana: Österreichische Akademie der Wissenschaften 1977.
Hild, F. ve Restle, M (1981). Kappadokien (Kappadokia, Charsianon, Sebasteia und Lykandos) [Österreichische Akademie der Wissenschaften, TIB 2], Viyana 1981.
Hicks, D. ve Beaudry, M (2006), Introduction: The place of historical archaeology. D. Hicks, ve M Beaudry (Yay. haz.), The Cambridge Companion to Historical Archaeology içinde (s. 1-10), Cambridge: Cambridge University Press. doi: 10.1017/CCO9781139167321.001
Horváth, B. (2010). Anadolu 1913, (T. Demirkan, Çev.). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Kızıltan, Z. (2010). Marmaray-Metro Projeleri Kapsamında Yapılan, Yenikapı, Sirkeci ve Üsküdar Kazıları. U. Kocabaş ve Z. Kızıltan (Yay. haz.), İstanbul Arkeoloji Müzeleri 1. Marmaray-Metro Kurtarma Kazıları Sempozyumu bildiriler kitabı: 5–6 Mayıs 2008 İstanbul içinde (s. 1-16). İstanbul: İstanbul Arkeoloji Müzeleri.
Kızıltan, Z. (2016). İstanbul Kazıları Marmaray-Metro Projeleri ve Arkeolojik Kurtarma Kazılarının Şehir Tarihine Katkısı. Antikçağ’dan 21. Yüzyıla Büyük İstanbul Tarihi (c. 1, s. 338-368). İstanbul: İstanbul Büyükşehir Belediyesi Yayınları.
Maraşlı, S. (2018). Nevşehir Kalesi Yamaç Yerleşim Alanında Bulunan Bezirhaneler. Arkeoloji ve Sanat, 157: Ocak-Nisan, 163-174.
Mülayim, S. (1996). Nevşehir’de Türk Dönemi. Nevşehir (s. 124-143). Ankara: T.C Kültür Bakanlığı Yayınları.
O’Keeffe, T. ve Yamin, R. (2006). Urban historical archaeology. D. Hicks. Ve M Beaudry. (Yay. haz.), The Cambridge Companion to Historical Archaeology içinde (s. 87-103). Cambridge: Cambridge University Press. doi:10.1017/CCO9781139167321.006
O’Keeffe, T. (2014). Urban Archaeology. Encyclopedia of Global Archaeology, (s. 7520–22). New York, NY: Springer. doi:10.1007/978-1-4419-0465-2_1422
Planhol, X. (1981). La Cappadoce: formation et transformations d’un concept géographique. C. D. Fonseca (Yay. haz.), Le aree omogenee della Civiltà Rupestre nell’ambito dell’Impero Bizantino: la Cappadocia içinde (s. 25–38). Lecce: Galatina.
Saklı Limandan Hikayeler: Yenikapı’nın Batıkları. (2013). İstanbul: İstanbul Arkeoloji Müzeleri
Sarfatij, H. ve Melli, P. (1999). Archaeology and the Town. Report on the situation of urban archaeology in Europe, Council of Europe. Strazburg: Council of Europe, 13-29.
Sözen, M. (2000). XI. Yüzyıl ve Sonrası: Selçuklu ve Osmanlı Dönemi-Kümbet, Eyvan, Taçkapı. M Sözen (Yay. haz.), Kapadokya içinde (s. 396-479). İstanbul: Ayhan Şahenk Vakfı Yayınları.
Şahin, İ. (2006). Osmanlı Döneminde Konar-Göçerler. İstanbul: Eren Yayınları.
Şahin, İ. (2007). Nevşehir. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (c. 33, s. 64-67). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
Texier, C. (1862). Asie Mineure. Paris: Firmin-Didot.
Texier, C. (2002). Küçük Asya, (A. Suat, Çev.) Ankara: Enformasyon ve Dokümantasyon Hizmetleri Vakfı.
Tezgör, D. K., Sezer, T. (1995). İstanbul Arkeoloji Müzeleri Pişmiş Toprak Kandiller Kataloğu. Paris: Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü Yayınları.
Toroğlu, E. (2012). Bir Osmanlı Şehir Tesisi: Nevşehir. A. Öger (Yay. Haz.), 1. Uluslararası Nevşehir Tarih ve Kültür Sempozyumu Bildirileri içinde (s. 17-40). Nevşehir: Nevşehir Üniversitesi Yayınları.
Türker, A. (2011). Tarih Öncesi Nevşehir. A. Öger (Yay. haz.).,1. Uluslarası Nevşehir Tarih ve Kültür Sempozyumu Bildirileri. 16-19 Kasım Nevşehir (s. 309-332). Nevşehir: Nevşehir Üniversitesi Yayınları.
Uyar, B. T. (2010). 13th century Byzantine Wall Paintings in Cappadocia: New Evidence. A. Ödekan, E. Akyürek ve N. Necipoğlu (Yay. Haz.), Birinci Uluslarası Sevgi Gönül Bizans Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler içinde (s. 617-626). İstanbul: Koç Üniversitesi Yayınları.
Uyar, B. T. (2011), Rum İlinde Sanat ve Toplum Kapadokya’daki 13. yy ‘Bizans’ Duvar Resimleri (Fransızca), Yayımlanmamış doktora tezi, Paris 1 Panthéon–Sorbonne Üniversitesi.
Uyar, B. T. (2016a). Kapadokya’da Az Bilinen Bir Anıt: Gökçetoprak Kilisesi (Fransızca). S. Brodbeck, A. Nicolaïdès, P. Pagès, B. Pitarakis ve E. Yota (Yay. haz.), Mélanges Catherine Jolivet-Lévy içinde (s. 629-644). Paris: Paris Association des Amis du Centre d'Histoire et Civilisation de Byzance.
Uyar, B. T. (Mayıs 2016b). Yeni Buluntular ve Arkeolojik Veriler Işığında Bizans ve Selçuklu Döneminde Nevşehir, Muşkara’dan Nevşehir’e 290. Yıl. II. Uluslararası Nevşehir Tarih ve Kültür Sempozyumu’nda sunulan bildiri. Yayınlanmamış Bildiri.
Uyar, B. T. (2017). Nevşehir Kalesi Yamaç Yerleşimi Kaya Kilisesi Sanat Tarihi Raporu. Yayınlanmamış Sanat Tarihi Raporu, Nevşehir: Nevşehir Belediyesi.
Von Moltke, H. (1969). Moltke’nin Türkiye Mektupları, (H. Örs, Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi
Yenipınar, H. (2005) Nevşehir Emek Mahallesinde Ortaya Çıkan Temel Kalıntısı. Geçmişten Geleceğe Nevşehir Tarih ve Kültür Araştırmaları, s. 21-23.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Can Erpek ^*
0000-0002-2096-0725
Türkiye

Enes Kavalçalan
0000-0002-2277-0968
Türkiye

Tolga Uyar
0000-0002-0893-3193
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

16 Ekim 2020

Kabul Tarihi

26 Ocak 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 38 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.32600/huefd.811536

IZ

https://izlik.org/JA44DW73RR

APA

Erpek, C., Kavalçalan, E., & Uyar, T. (2021). Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 38(1), 164-181. https://doi.org/10.32600/huefd.811536

AMA

1.Erpek C, Kavalçalan E, Uyar T. Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme. HÜEFD. 2021;38(1):164-181. doi:10.32600/huefd.811536

Chicago

Erpek, Can, Enes Kavalçalan, ve Tolga Uyar. 2021. “Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 38 (1): 164-81. https://doi.org/10.32600/huefd.811536.

EndNote

Erpek C, Kavalçalan E, Uyar T (01 Haziran 2021) Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 38 1 164–181.

IEEE

[1]C. Erpek, E. Kavalçalan, ve T. Uyar, “Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme”, HÜEFD, c. 38, sy 1, ss. 164–181, Haz. 2021, doi: 10.32600/huefd.811536.

ISNAD

Erpek, Can - Kavalçalan, Enes - Uyar, Tolga. “Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 38/1 (01 Haziran 2021): 164-181. https://doi.org/10.32600/huefd.811536.

JAMA

1.Erpek C, Kavalçalan E, Uyar T. Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme. HÜEFD. 2021;38:164–181.

MLA

Erpek, Can, vd. “Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 38, sy 1, Haziran 2021, ss. 164-81, doi:10.32600/huefd.811536.

Vancouver

1.Can Erpek, Enes Kavalçalan, Tolga Uyar. Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme. HÜEFD. 01 Haziran 2021;38(1):164-81. doi:10.32600/huefd.811536

Cited By

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ TARİHİ ÇEVRE FARKINDALIKLARININ İNCELENMESİ

Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi

https://doi.org/10.38122/ased.1202981

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme

The Citadel and Urban History of Nevşehir: New Evidence

Öz

Anahtar Kelimeler

Yeni Veriler Işığında Nevşehir Kalesi ve Kent Tarihi Üzerine Bir Değerlendirme

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

SOSYAL BİLGİLER ÖĞRETMEN ADAYLARININ TARİHİ ÇEVRE FARKINDALIKLARININ İNCELENMESİ