Yıl 2019, Cilt 36 , Sayı 2, Sayfalar 209 - 220 2019-12-30

Büyük Dönüşüm Dönemlerinde Sınıflar ve Statü Grupları: Yaşar Kemal’in Gözünden Çukurova’daki Tarımsal Değişim
Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal

Burak Gürel [1]


Bu çalışma, geçen yüzyılda Çukurova bölgesinde yaşanan tarımsal dönüşüm sürecinde toplumsal sınıfların ve statü gruplarının değişen konumlarını Yaşar Kemal’in edebi yapıtlarının sunduğu perspektiften inceliyor. Makale edebi eserlerin tarihsel ve sosyolojik çalışmalarda değerlendirilmesine ilişkin yöntemsel bir tartışmayla açılıyor. Daha sonra, Yaşar Kemal’in eserlerinden yola çıkarak Çukurova’daki tarımsal dönüşüme ilişkin üç noktaya dikkat çekiyor. Birincisi, alt sınıfların tarımın kapitalistleşmesine karşı direnişleri Luddite tipi makine kırıcılıktan toprak ve emek mücadelelerine uzanan geniş bir yelpazeye sahipti. İkincisi, proleterleşen köylülerin bir bölümü ücretli işçiliği kalıcı bir durum olarak değil, küçük ölçekli çiftçilik için gereken birikimi yapmaya yardımcı olan geçici uğrak olarak görüyordu. Son olarak, sınıfların ve statü gruplarının dönüşümleri birbirleriyle yakından ilişkiliydi. Kapitalizm öncesi döneme ait toplumsal normlara bağlı kalan toprak ağaları kapitalistleşme sürecine uyum sağlayamayıp gerilemiş, kâr maksimizasyonunu öncelikli hedef olarak gören yeni tip toprak sahipleri bu süreçte yükselişe geçmiştir.

This study investigates the changing positions of social classes and status groups during the capitalist transformation of agriculture in Turkish Çukurova region throughout the last century from the perspective of Yaşar Kemal’s literary works. The study begins with a methodological discussion on the use of literary works in historical and sociological studies. It stresses three points regarding the agrarian change in Çukurova. Firstly, the resistance of lower classes to the capitalist agrarian transformation had a wide scope spanning from the Luddite-type machine-breaking to land and labor struggles. Secondly, proletarianized villagers viewed wage work as a temporary rather than a permanent condition, which would help them accumulate funds and engage with small-scale farming. Finally, transformations of classes and status groups were closely related. While the previous generations of landlords remained loyal to precapitalist social norms, failed to adapt to capitalist transformation and thereby declined, new generations started to rise, embracing profit maximization as the main goal.

  • Arrighi, G., Hopkins, T. K. & Wallerstein, I. (1983). Rethinking the Concepts of Class and Status-Group in a World-System Perspective. Review, 6 (3), 283-304.
  • Braudel, F. (1982). Civilization and Capitalism 15th-18th Century Volume 2: The Wheels of Commerce. Trans. Sian Reynolds. London: Book Club Associates.
  • Doğan, M. (2006). Türkiye Ziraatinde Makineleşme: Traktör ve Biçerdoverin Etkileri [Mechanization in Turkish Agriculture: Impacts of Tractor and Combine Harvester]. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Coğrafya Dergisi, 14, 66-75.
  • Ener, K. [1958] (1961). Tarih Boyunca Adana Ovasına Bir Bakış [An Evaluation of the Adana Plain Throughout History]. İstanbul: Berksoy Matbaası.
  • Gürız, A. 1974. Land Ownership in Rural Settlements. P. Benedict, E. Tümertekin and F. Mansur (Eds.), in Turkey: Geographic and Social Perspectives (pp. 71-91.). Leiden: E.J. Brill.
  • Karapınar, B. (2005). Land Inequality in Rural Southeastern Turkey: Rethinking Agricultural Development. New Perspectives on Turkey, 32, 165-197.
  • Karpat, K. H. (1976). The Gecekondu: Rural migration and Urbanization. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Kemal, Y. (1955). Teneke [The Drumming-Out]. İstanbul: Varlık Yayınları.
  • Kemal, Y. (1963). The Wind from the Plain. Trans. Thilda Kemal. London: Collins and Harvill Press.
  • Kemal, Y. (1971). Bu Diyar Baştan Başa [Throughout This Land]. İstanbul: Cem Yayınevi.
  • Kemal, Y. (1974). Iron Earth, Copper Sky. Trans. Thilda Kemal. London: Collins and Harvill Press.
  • Kemal, Y. (1975). Akçasazın Ağaları 2: Yusufcuk Yusuf [The Lords of Akchasaz Part 2: Yusuf, Little Yusuf]. İstanbul: Cem Yayınevi.
  • Kemal, Y. (1980). The Lords of Akchasaz Part 1: Murder in the Ironsmith Market. Trans. Thilda Kemal. New York: William Morrow and Company, Inc.
  • Kemal, Yaşar. (1982). Hüyükteki Nar Ağacı [The Pomegranate on the Knoll]. İstanbul: Toros.
  • Kemal, Y. & Bosquet, A. (1999). Yaşar Kemal on His Life and Art. Trans. Eugene Lyons Hebert and Barry Tharaud. Syracuse, NY: Syracuse University Press.
  • Keyder, Ç. (1983). The Cycle of Sharecropping and the Consolidation of Small Peasant Ownership in Turkey. Journal of Peasant Studies, 10 (2-3), 130-145.
  • Keyder, Ç. (1987). State and Class in Turkey: A Study in Capitalist Development. London and New York: Verso.
  • Makal, A. (2008). Türkiye Emek Tarihinin Bir İzdüşüm Alanı Olarak ‘Edebiyat’ [’Literature’ as a Projection Realm for the Labour History of Turkey]. Çalışma ve Toplum, 18, 15-43.
  • Marx, K. (1977). Capital: A Critique of Political Economy Volume 1. Trans. Ben Fowkes. New York: Vintage Books.
  • Polanyi, K [1944] (2001). The Great Transformation: The Political and Economic Origins of Our Time. Boston: Beacon Press.
  • Savran, S. (2010). Türkiye’de Sınıf Mücadeleleri Cilt 1: 1908-1980. İstanbul: Yordam Kitap.
  • Toksöz, M. (2010). Nomads, Migrants and Cotton: The Making of the Adana-Mersin Region 1850-1908. Leiden: Brill.
  • Toksöz, M. (2006). Bir Coğrafya, Bir Ürün, Bir Bölge: 19. Yüzyılda Çukurova [One Geography, One Crop, One Region: Çukurova in the 19th Century]. Kebikeç, 21, 97-110.
  • Toros, T. (1939). Çukurova ve Toroslar’da Köy İktisadiyatı [Agricultural Economics in Çukurova and the Taurus Mountains]. Adana: Yeni Adana Basımevi.
  • Varlık, B. (1977). Emperyalizmin Çukurova’ya Girişi [The Entry of Imperialism to Çukurova], Ankara: Tüm İktisatçılar Birliği Yayınları, 41-55.
  • Weber, M. (1958). From Max Weber: Essays in Sociology. H.H. Gerth and C. W. Mills (Eds.), New York: Oxford University Press.
  • Weber, M. (1978). Economy and Society: An Outline of Interpretative Sociology. G. Roth and C. Wittich (Eds.), Berkeley: University of California Press.
  • Yıldırım, U. D. (2017). Orhan Kemal ve Yaşar Kemal Romanlarında Tarımda Dönüşüm ve Mevsimlik İşçiler [Agrarian Change and Seasonal Workers in the Novels of Orhan Kemal and Yaşar Kemal]. Praksis, 43, 862-864.
  • Yıldırmaz, S. (2017). Politics and the Peasantry in Post-War Turkey: Social History, Culture, and Modernization. London: I.B. Tauris.Zürcher, E. J. (1994). Turkey: A Modern History. London: I.B. Tauris.
Birincil Dil en
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-1666-8748
Yazar: Burak Gürel (Sorumlu Yazar)
Kurum: Koç Üniversitesi
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { huefd433296, journal = {Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {1301-5737}, eissn = {2630-5976}, address = {Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dekanlığı 06800 Beytepe / Ankara}, publisher = {Hacettepe Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {36}, pages = {209 - 220}, doi = {10.32600/huefd.433296}, title = {Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal}, key = {cite}, author = {Gürel, Burak} }
APA Gürel, B . (2019). Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi , 36 (2) , 209-220 . DOI: 10.32600/huefd.433296
MLA Gürel, B . "Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal". Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 36 (2019 ): 209-220 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/huefd/issue/39315/433296>
Chicago Gürel, B . "Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal". Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 36 (2019 ): 209-220
RIS TY - JOUR T1 - Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal AU - Burak Gürel Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.32600/huefd.433296 DO - 10.32600/huefd.433296 T2 - Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 209 EP - 220 VL - 36 IS - 2 SN - 1301-5737-2630-5976 M3 - doi: 10.32600/huefd.433296 UR - https://doi.org/10.32600/huefd.433296 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal %A Burak Gürel %T Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal %D 2019 %J Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi %P 1301-5737-2630-5976 %V 36 %N 2 %R doi: 10.32600/huefd.433296 %U 10.32600/huefd.433296
ISNAD Gürel, Burak . "Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal". Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 36 / 2 (Aralık 2020): 209-220 . https://doi.org/10.32600/huefd.433296
AMA Gürel B . Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal. HU EFD. 2019; 36(2): 209-220.
Vancouver Gürel B . Classes and Status Groups in Times of Great Transformation: Reading Agrarian Change in Çukurova through the Lens of Yaşar Kemal. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2019; 36(2): 220-209.