Elin Pelin’in “Toprak” Adlı Eserinin Olay Örgüsü ve Şahıs Kadrosu Bakımından İncelenmesi

Öz

Yeni Bulgar Edebiyatı’nın başlıca nesir türlerinden biri olan uzun hikâye (povest) türü, karakter, olay ve hacim bakımından roman ile hikâye arasında yer alır. Yeni Bulgar Edebiyatı dönemi yazarlarından olan Elin Pelin’in uzun hikâye türünde kaleme almış olduğu “Toprak” (Zemya) adlı eser ilk kez 1922 yılında yayınlanmıştır. Eserde konu olarak kırsal alanda yaşamın zorlukları ve maruz kalınan kaçınılmaz değişimler, karakter olarak da Bulgar köylüsü seçilmiştir. Eser, dönemin yaygın konu ve karakter seçimi kapsamı dışında kalarak daha çok insan hakları, toplumun ahlaki değerleri ve olumsuz yanlarına değinmiş olması bakımından önemlidir. Eserde çok zincirli olay örgüsü kullanılmıştır. Zaman kavramı olay örgüsünün okuyucuya aktarılmasında yardımcı unsur olarak kullanılmıştır. Olay örgüsünün başladığı ve bittiği zaman açıkça belirtilmemiştir. Elin Pelin’in edebi yaratıcılığında büyük öneme sahip olan “kötü” ve “yoksul” kavramları, eserde karakterlerin iyi- kötü, doğru-yanlış arasında yaşadığı iç çatışmalar doğrultusunda, olay örgüsü içerinde farklı boyutlarda gösterilmiştir. Olay örgüsünde, karakterlerin olaylar karşısında gösterdiği değişimler bakımından farklılıklar olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Yeni Bulgar Eebiyatı
• Elin Pelin
• hikâye
• uzun hikaye
• olay örgüsü
• şahıs kadrosu

Evaluation of Elin Pelin's Work Titled "Land" In Terms of Plot and Characters

Abstract

The long story genre, which is one of main prose genres of New Bulgarian Literature, is between novel and story in terms of character, event and volume. The work called "Land" written by Elin Pelin, was first published in 1922. In work, the difficulties of living in countryside as subject and Bulgarian villagers as characters are chosen. Work is important in that it mostly touches on human rights, moral values, and negative aspects of society by staying out of scope of common subjects and character selection of period. Multi-chain plot is used. Concept of time is used as an auxiliary element in conveying plot to readers. Concepts of bad-poor, which have importance in Pelin's literary creativity, are shown in different dimensions in plot, in line with the inner conflicts of characters between good-bad and right-wrong. In plot, differences in behavior changes of characters in face of events have been observed.

Keywords

• new bulgarian literature
• Elin Pelin
• long story
• plot
• characters

Kaynakça

1. Aktaş, Ş. (1991). Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş (2 b.). Ankara: Akçağ Yaynları.
2. Atanasov, İ., & Karolev, S. (2009). Bılgarska Literaturna Klasika, Literaturni Portreti. Plovdiv: İzdatelska Kışta Hermes.
3. Çetin, N. (2011). Roman Çözümleme Yöntemi. Ankara: Öncü Kitap.
4. Çetişli, İ. (2009). Metin Tahlillerine Giriş/2 (2 b.). Ankara: Akçağ Yayınları.
5. Çıkla, S. (2009). Şiir ve Hikaye Çevresinde Oluşan İki Tür: Manzum Hikaye ve Öykü-Şiir. Türklük Bilimi Araştırmaları(25), s. 51-85.
6. Elin Pelin Bulgar Köyünün Şarkıcısı. (t.b.). 03 29, 2023 tarihinde Bılgarska İstoriya: https://bulgarianhistory.org/elin-pelin/ adresinden alındı
7. Elin Pelin Toprak Seçilmiş Yapıtları. (1972). (S. Demirof, Çev.) Sofya: Narodna Prosveta.
8. Elin Pelin, Biografiçni Belejki. (t.b.). 01 15, 2023 tarihinde http://www.slovo.bg/showbio.php3?ID=85 adresinden alındı

9. Ergenç, L. (1996). Bulgar Edebiyat Tarihi. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi.
10. Georgiev, L., Cambazki, H., Nitsolov, L., & Spasov, S. (t.b.). Reçnik na Literaturnite Termini. Sofya: Nauka i İzkustvo. İgov, S. (2010). İstoriya na Bılgarskata Literatura. Sofya: Siela.
11. Kolcu, A. İ. (2011). Öykü Sanatı. Ankara: Salkımsöğüt Yayınları.
12. Lalev, T. (1996). Elin Pelin Razkazi Geratsite. Sofya: İzdatelska Kışta Pan.
13. Pondev, P. (1962). Povestta Geratsite. Sofya: Bılgarski Pisateli.
14. Pondev, P. (1976). Elin Pelin Bibliotekata Tvorçeski Portreti. Sofya: İzdatelstvo Harodna Prosveta.
15. Reçnik Na Bılgarskiya Ezik. (t.b.). 01 05, 2023 tarihinde İnstitut of Bılgarski Ezik: https://ibl.bas.bg/rbe/lang/bg/%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BA%D0%B0%D0%B7/ adresinden alındı
16. Sağlık, Ş. (2010). Popüler Roman-Estetik Roman. Ankara: Akçağ Yayınları.
17. Şerif, A. (1991). Roman Sanatı ve Roman İncelemesine Giriş (2 b.). Ankara: Akçağ Yayınları.
18. Tekin, M. (2008). Roman Sanatı (Romanın Unsurları). İstanbul: Ötüken Neşriyat A.Ş.
19. Türk Dil Kurumu Sözlükleri. (t.b.). 01 05, 2023 tarihinde Türk Dil Kurumu: https://sozluk.gov.tr/ adresinden alındı
20. Zafer, Z. (2021). Başlangıçtan Günümüze Bulgar Öykü Sanatı. TOBİDER, 5(2), s. 188-200.
21. Zarev, P., Karolev, S., & Tsanev, G. (1970). İstoriya na Bılgarskata Literatura 3. Sofya.