EN
TR
YETİŞKİNLERDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK İLE BİLİNÇLİ FARKINDALIK, DUYGU DÜZENLEME VE SIKINTIYA DAYANMA ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ
Öz
Psikolojik dayanıklılık geliştirilebilen bir özelliktir ve bu amaçla ilişkili faktörlerin hedef alınması işlevsel görünmektedir. Geçmiş çalışmalar bilinçli farkındalık, duygu düzenleme ve sıkıntıya dayanmanın psikolojik dayanıklılığa katkı sağlayabilecek becerilerden olduğunu göstermektedir. Bu beceriler ise diyalektik davranış terapisi beceri eğitimi kapsamında geliştirilebilmektedir. Bu çalışmanın amacı, yetişkinlerde psikolojik dayanıklılık, bilinçli farkındalık, duygu düzenleme ve sıkıntıya dayanma arasındaki ilişkileri incelemektedir. Çalışmaya Türkiye’de yaşayan 18-63 yaş arası (Ort. = 29.48) 353 kişi (237 kadın, 115 erkek, 1 diğer) katılmıştır. Katılımcılara Sosyodemografik Bilgi Formu, Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, Beş Faktörlü Bilgece Farkındalık Ölçeği-Kısa Formu, Duygu Düzenleme Becerileri Ölçeği ve Sıkıntıya Dayanma Ölçeği uygulanmıştır. Korelasyon analizi sonucunda psikolojik dayanıklılık, bilinçli farkındalık, duygu düzenleme ve sıkıntıya dayanmanın birbirleriyle pozitif yönde ilişkili olduğu belirlenmiştir. PROCESS Macro 3.4.1 versiyonu ile yapılan basit aracılık modeli analizlerinde, bilinçli farkındalık ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide duygu düzenleme ve sıkıntıya dayanmanın ayrı ayrı aracılık rollerinin olduğu belirlenmiştir. Ek olarak, yapılan paralel çoklu aracılık modeli analizinde duygu düzenleme ve sıkıntıya dayanma aracı değişkenler olarak birlikte ele alındığında, toplam dolaylı etkinin ve duygu düzenlemenin aracılık etkisinin anlamlı olduğu; ancak sıkıntıya dayanmanın aracılık etkisinin anlamlı olmadığı bulunmuştur. Toplu modelde duygu düzenlemenin sıkıntıya dayanmanın etkisini azaltmış olabileceği düşünülmüştür. Bulgular alanyazın doğrultusunda tartışılmıştır. Sonuç olarak, diyalektik davranış terapisi beceri eğitimi gibi müdahalelerle kişilerin bilinçli farkındalık, duygu düzenleme ve sıkıntıya dayanma becerilerinin geliştirilmesinin psikolojik dayanıklılık düzeylerini de artırmaya yardımcı olabileceği düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
yok
Etik Beyan
Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Etik Kurulu’ndan izin alınmıştır.
Teşekkür
yok
Kaynakça
- American Psychological Association (1 February 2020). Building your resilience. https://www.apa.org/topics/resilience/building-your-resilience
- Alispahic, S., & Hasanbegovic-Anic, E. (2017). Mindfulness: Age and gender differences on a Bosnian sample. Psychological Thought, 10(1), 155-166. https://doi.org/10.5964/psyct.v10i1.224
- Arici-Ozcan, N., Cekici, F., & Arslan, R. (2019). The relationship between resilience and distress tolerance in college students: The mediator role of cognitive flexibility and difficulties in emotion regulation. International Journal of Educational Methodology, 5(4), 525-533. https://doi.org/10.12973/ijem.5.4.525
- Ayalp, H. D., & Hisli Şahin, N. (2018). Beş Faktörlü Bilgece Farkındalık Ölçeği-Kısa Formu’nun (BFBFÖ-K) Türkçe uyarlaması. Klinik Psikoloji Dergisi, 2(3), 117-127. https://doi.org/10.31828/kpd2602443807092018m000002
- Baer, R. A., Smith, G. T., Hopkins, J., Krietemeyer, J., & Toney, L. (2006). Using self-report assessment methods to explore facets of mindfulness. Assessment, 13(1), 27-45. https://doi.org/10.1177/1073191105283504
- Bajaj, B., & Pande, N. (2016). Mediating role of resilience in the impact of mindfulness on life satisfaction and affect as indices of subjective well-being. Personality and Individual Differences, 93, 63-67. https://doi.org/10.1016/j.paid.2015.09.005
- Berking, M., & Znoj, H. (2008). Entwicklung und validierung eines fragebogens zur standardisierten selbsteinschätzung emotionaler kompetenzen (SEK-27) [Development and validation of a self-report measure for the assessment of emotion-regulation skills]. Zeitschrift für Psychiatrie, Psychologie und Psychotherapie, 56, 141-153. https://doi.org/10.1024/1661-4747.56.2.141
- Brem, M. J., Khaddouma, A., Elmquist, J., Florimbio, A. R., Shorey, R. C., & Stuart, G. L. (2016). Relationships among dispositional mindfulness, distress tolerance, and women’s dating violence perpetration: A path analysis. Journal of Interpersonal Violence, 34(14), 2996-3016. https://doi.org/10.1177/0886260516664317
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Psikoloji
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
20 Mart 2025
Gönderilme Tarihi
10 Temmuz 2024
Kabul Tarihi
30 Aralık 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 13 Sayı: 25
APA
Yılmaz Halıcı, Ö., & Arıkan, S. (2025). YETİŞKİNLERDE PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK İLE BİLİNÇLİ FARKINDALIK, DUYGU DÜZENLEME VE SIKINTIYA DAYANMA ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN İNCELENMESİ. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 13(25), 430-454. https://doi.org/10.20304/humanitas.1514071






