TANRILAŞAN TEKNİK VE YENİDEN YAZILAN İNSAN: "LA INTELIGENCIA DEFINITIVA" ÜZERİNE BİR OKUMA

Öz

Bu çalışma, İspanyol yazar José María Merino’nun “La Inteligencia Definitiva” adlı öyküsünü, Fransız filozof Bernard Stiegler’in gramatizasyon, pharmakon ve genelleşmiş proleterleşme kavramları çerçevesinde okumayı amaçlamaktadır. Makale, öyküyü klasik teknoloji temalı bir distopya olarak değerlendirmek yerine, teknik sistemlerin insanın düşünme, arzu duyma ve anlam üretme biçimlerini nasıl dönüştürdüğünü sorgulayan bir anlatı olarak ele alır. Bu doğrultuda teknik, yalnızca dışsal bir araç ya da denetim mekanizması değil, insan deneyiminin koşullarını kuran ve yeniden düzenleyen bir güç olarak incelenir. Analiz, özellikle öykünün finalinde ortaya çıkan anlatı kırılması üzerinden derinleştirilir. Kurmaca ile gerçeklik arasındaki sınırın çözüldüğü bu noktada, teknik sistemin sembolik düşünceyi ortadan kaldırmak yerine onu keşfederek yeniden örgütlediği gösterilir. Ancak bu yeniden kuruluş, özgürleştirici bir süreç değildir; aksine sembolik üretimin teknik rasyonaliteye tabi kılınmasıyla sonuçlanır. Böylece pharmakonun ikili doğası en uç biçimiyle açığa çıkar; teknik, iyileştirme iddiasıyla hareket ederken aynı anda anlam üretim süreçlerini denetim altına alır. Bu çalışmanın temel iddiası, çağdaş teknolojik sistemlerin en büyük tehlikesinin insanı ortadan kaldırmak değil, onun sembolik öznelliğini dönüştürerek yeniden yazmak olduğudur. Bu yönüyle makale, teknoloji tartışmalarını denetim ve yabancılaşma söylemlerinin ötesine taşıyarak, teknik ile anlam üretimi arasındaki ilişkiyi merkezine alan eleştirel bir perspektif sunmakta ve çağdaş edebiyat incelemelerine kuramsal bir katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gramatizasyon
• La Inteligencia Definitiva
• Pharmakon
• Sembolik yoksullaşma
• Teknoloji

DIVINIZED TECHNICS AND THE REWRITTEN HUMAN: A READING OF "LA INTELIGENCIA DEFINITIVA"

Öz

This study examines the short story “La Inteligencia Definitiva” by José María Merino through Bernard Stiegler’s concepts of grammatization, pharmakon, and generalized proletarianization. Rather than reading the story as a conventional technological dystopia, the article explores how technical systems reshape human thought, desire, and meaning-making. Technics is understood not merely as an external tool of control but as a constitutive force that organizes the conditions of human experience. Focusing on the narrative rupture in the story’s ending, the analysis argues that the technical system does not eliminate symbolic thought; instead, it reorganizes it according to its own logic. This process reveals the dual nature of the pharmakon: while technics promises improvement, it simultaneously subjects symbolic production to technical rationality. The study contends that the greatest danger of contemporary technical systems lies not in the disappearance of the human, but in the transformation and rewriting of symbolic subjectivity. In doing so, it offers a critical perspective on the relationship between technics and meaning production, contributing to contemporary literary studies.

Anahtar Kelimeler

• Grammatization
• La Inteligencia Definitiva
• Pharmakon
• Symbolic misery
• Technology

Kaynakça

1. Kaynakça Akın, G. (2006). Küresel ısınma, nedenleri ve sonuçları. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 46 (2), 29-43. https://izlik.org/JA57PX99CN
2. İnan, N. (2025). La intimidad expuesta: Vigilancia en Kentukis de Samanta Schweblin y Topaç de Gülayşe Koçak. H. Göçerler & C. Karagöz (Eds.), Edebiyat çalışmalarında ütopya ve distopya içinde (s. 19-35). Özgür Yayınları.
3. Merino, J. M. (2014). La inteligencia definitiva. R. Ruiz Garzón (Ed.), Mañana todavía: Doce distopías para el siglo XXI içinde (s. 301-329). Fantascy.
4. Snauwaert, E. (2024). El encuentro entre lo fantástico y lo distópico en “La biblioteca fantasmal” de José María Merino. Comparative Studies in Modernism, 24, 161-176. https://doi.org/10.13135/2281-6658/10699
5. Stiegler, B. (1998). Technics and time, 1 (Çev. R. Beardsworth, G. Collins). Stanford University Press. (Orijinal çalışma 1994 yılında yayımlandı.)
6. Stiegler, B. (2012). Politik ekonominin yeni bir eleştirisi için (Çev. E. Koytak). Monokl. (Orijinal çalışma 2009 yılında yayımlandı.)
7. Stiegler, B. (2013). What makes life worth living: On pharmacology (Çev. D. Ross). Polity Press. (Orijinal çalışma 2010 yılında yayımlandı.)
8. Stiegler, B. (2014). Symbolic misery. Volume one: The hyperindustrial epoch (Çev. B. Norman). Polity Press. (Orijinal çalışma 2004 yılında yayımlandı.)

9. Şan, E. (2022). Bernard Stiegler’in teknoloji felsefesi problemleri: Algoritmik yöntemsellik ve bilişsel proleterleşme. ViraVerita E-Dergi: Disiplinlerarası Karşılaştırmalar, 15, 105-135. https://doi.org/10.47124/viraverita.1103061
10. Zbudilová, H. (2025). La magia y el poder de contar historias: el arte narrativo de José María Merino y el mundo de sus cuentos fantásticos. Boletín de la Real Academia Española, 105 (332), 805-822. https://doi.org/10.71323/sa167799