İKİ KÜLTÜR, TEK ELEMENT: ATEŞE YÜRÜYEN KIZ VE REJİ YANGINI ÖYKÜLERİNDE ATEŞİN SEMBOLİK TEZAHÜRLERİ

Öz

Bu çalışma, Kawabata Yasunari’nin Ateşe Yürüyen Kız ve Vüsat O. Bener’in Reji Yangını adlı öykülerini Gaston Bachelard’ın Ateşin Tin Çözümlemesi adlı eseri ekseninde karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Araştırmanın temel amacı, ateş elementinin farklı kültürlerdeki iki yazar tarafından sadece fiziksel bir yıkım olayı olarak değil; korku, tutku, ölüm, değişim ve kutsallık gibi kavramların bir dışavurumu olarak ne şekilde kurgulandığını ve insan psikolojisi üzerindeki etkilerini ortaya koymaktır. Literatürde her iki yazarın eserleri üzerine farklı çalışmalar bulunsa da, bu öykülerdeki ateş ve yangın imgelerinin karakterlerin iç dünyası üzerindeki psikolojik yansımalarına odaklanan bir çalışma bulunmamaktadır. Bachelard’ın kuramsal çerçevesinde yer alan Promete, Empedokles ve Novalis karmaşaları ile ülküleştirilmiş ateş kavramları çerçevesinde sınırlandırılan inceleme sonucunda, Ateşe Yürüyen Kız’da ateşin bireysel bir kaçış, toplumsal düzenden arınma ve evrenle bütünleşme arzusunu (Empedokles Karmaşası) temsil ettiği saptanmıştır. Buna karşılık Reji Yangını’nda ateşin, teknik hakimiyet kurma (Promete Karmaşası), yaşamsal ısıya kavuşarak arınma ve toplumsal bir haz/paylaşım odağı olma (Novalis Karmaşası) işlevlerini üstlendiği görülmüştür. Sonuç olarak, her iki kültürde de ateşin fiziksel bir felaket olmaktan çıkarak, insan ruhunun derinliklerini aydınlatan, bilgi ve varoluşsal uyanış sağlayan ülküsel bir imgeye dönüştüğü ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ateş
• Ateşin Tin Çözümlemesi
• Kawabata Yasunari
• Vüsat O. Bener.

TWO CULTURES, ONE ELEMENT: SYMBOLIC MANIFESTATIONS OF FIRE IN THE STORIES THE GIRL WHO WALKED INTO THE FIRE AND REGIE FIRE

Öz

This study comparatively examines Kawabata Yasunari's short story The Girl Who Walked into the Fire and Vüsat O. Bener's short story Regie Fire within the framework of Gaston Bachelard's The Psychoanalysis of Fire. The main aim of the research is to reveal how the element of fire is constructed by these two authors from different cultures not only as a physical event of destruction, but also as an expression of concepts such as fear, passion, death, change, and sacredness, and its effects on human psychology. Although there are various studies on the works of both authors in the literature, there is no study focusing on the psychological reflections of fire and fire imagery on the inner world of the characters in these stories. Limited to the Prometheus, Empedocles, and Novalis complexes and the idealized concept of fire within Bachelard's theoretical framework, the study concludes that in The Girl Who Walked into the Fire, fire represents an individual escape, a desire for purification from social order, and integration with the universe (the Empedocles Complex). In contrast, in the Regie Fire, fire is seen to assume the functions of establishing technical dominance (Prometheus Complex), achieving purification through vital warmth, and becoming a focal point of social pleasure/sharing (Novalis Complex). Consequently, it has been shown that in both cultures, fire transforms from a physical catastrophe into an ideal image that illuminates the depths of the human soul, providing knowledge and existential awakening.

Anahtar Kelimeler

• Fire
• Kawabata Yasunari
• The Psychoanalysis of Fire
• Vüsat O. Bener.

Kaynakça

1. Antakyalı, B. E. (2023). Vüs’at O. Bener’in “Batak” adlı öyküsünde taşra yaşamının yarattığı bunalım. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (37), 514–523. https://doi.org/10.29000/rumelide.1407506
2. Apaydın, D. (2021). Öyküde gizli ve açık laytmotifler: Vüs’at O. Bener ve Ergin Çiftçi örneği. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi, 25(2), 28–41.
3. Atlı, N. (2018). Japon edebiyatı eğitimi ve toplum-Kawabata Yasunari’nin Shojo no Inori 『処女の祈り』 öyküsü örneklemi. A. Atay (Ed.), Japon Dili İncelemeleri/日本語諸考究 içinde (s. 169-183). Transnational Press London.
4. Atlı, N. (2020). Kawabata Yasunari’nin eserlerinde kadın [Doktora tezi]. Ankara Üniversitesi.
5. Atlı Usta, N. (2022). Japon edebiyatı ve gülme kuramları-shojo no ınori [処女の祈り] öyküsü ve kojiki [古事記] örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (53), 137-145.
6. Bachelard, G. (1999). Ateşin Tin Çözümlemesi. Öteki.
7. Bener , V. (2003). Siyah-Beyaz.Yapı Kredi.
8. Çopur, Y. (2024). Vüs’at O. Bener’in hikâyelerinde mekân. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 136-148. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.1418768.

9. Eş, M. (2025). Varoluşçu edebiyat bağlamında Vüs’at O. Bener’in “İlki” adlı öyküsünün çözümlenmesi. Bartın Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 10(1), 235-252. https://doi.org/10.70916/buefd.1659994
10. Fukuda, J. (2004). Kawabata Yasunari zenshu mishuroku sakuhin "Yume Yonen" ron: "Yume Yonen" kara "Yowaki Utsuwa", "Hi ni Iku Kanojo", "Nokogiri to Shussan". Gakuen: Sogo Kyoiku Center Tokushu, (764), 35-49.
11. Gürbilek, N. (2003). Anlatabilmeliydim. Virgül, 1-10.
12. Güven, D. Ç. (2019). Non-European literature in translation: A plea for the counter-canonization of Weltliteratur. Esen, E. & Miyashita, R. (Ed.), Shaping the field of translation in Japanese ↔ Turkish contexts II içinde (s. 65-83). Peter Lang.
13. Güven, D. Ç. (2021). How has the Nobel prize affected the canonisation of Japanese literature? Folklor/ Edebiyat Dergisi, 27(107), 927 – 942.
14. Kawabata, Y. (1989). Tenohira no Shōsetsu. Shincho Bunko.
15. Liu, W. (2017). Kawabata Yasunari "Tanagokoro no Shōsetsu" ron: Senzen kara sengo ni kakete [Doktora Tezi]. Ritsumeikan University.
16. Okay, A. B. & Gençer Baloğlu, Z. (2026). Keikichi Ōsaka'nın kan no yobare (寒の夜晴れ) adlı öyküsünde gotik unsurlar: Göstergebilimsel bir inceleme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (73), 54-66. https://doi.org/10.30794/pausbed.1731724
17. Ogata, K. (2004). Kawabata Yasunari "Hi ni Yuku Kanojo" shiko: Sono "mune no nageki" o tsuzuru. Wayo Joshi Daigaku Kiyo, 29-38.
18. Ogata, K. (2006). Kawabata Yasunari "Hi ni Iku Kanojo" shikō (ni): Sono "mune no nageki" o meguri. Wayo Joshi Daigaku Kiyō, 21-27.
19. Ueda, M. (Ed.). (1991). The mother of dreams and other short stories: Portrayals of women in modern Japanese fiction. Kodansha International.
20. Uslu, A. (2016). 1980 sonrası Türk hikâyeciliğinde kişi(ler) tipolojisi. Turkish Studies - International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 11(15), 577–608. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.9948