“KÖLN BÜLBÜLÜ” YÜKSEL ÖZKASAP’IN TÜRKÜLERİNDE GÖÇ OLGUSU

Öz

Federal Almanya ile Türkiye Cumhuriyeti arasında 1961’de imzalanan “Türk İşgücü Anlaşması” ile birlikte Türkiye’den Almanya’ya işçi göçü başladı. Göçün ardından yaşanan sıkıntıların dile getirilmesi ise edebiyat ile daha kolay oldu. Karşılaşılan vatan hasreti, dışlanmışlık, zor hayat şartları, dil problemi, ırkçılık gibi problemler kendisini hikâye ve yazıların yanı sıra türkülerde de gösterdi. Bu dönem türkülerde genellikle yalnızlık ve hüzün, yabancılaşma, gurbet ve özlem, emek sömürüsü temaları görülür. Göçmen türküleri sosyoloji, edebiyat ve kültürel çalışmalar açısından birincil kaynak niteliğindedir. Bu makalede Almanya’ya ilk giden nesil olarak bilinen birinci neslin problemleri üzerinde durulmuştur. Gurbet türküsü ve birinci neslin yaşadıklarının türkülere yansıması denilince akıllara gelen ilk isimlerden biri de Yüksel Özkasap’tır. Almanların kendisine taktığı “Köln Bülbülü” ismi ile tüm Almanya’da tanınmıştır. Bu çalışmanın amacı, gurbet türkülerinin öncü ismi Yüksel Özkasap’ın seçilen gurbet temalı türkülerinde göç olgusu ve göçmenliği ele almaktır. Sanatçının seçilen yedi eserinde “Gurbet” teması Hermeneutik yöntemle incelenerek birinci neslin yaşadığı sıkıntılar tespit edilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Gurbet
• Gurbet Türküleri
• Gurbetçi
• Türkü
• Yüksel Özkasap.

THE PHENOMENON OF MIGRATION IN THE FOLK SONGS OF YÜKSEL ÖZKASAP, “THE NIGHTINGALE OF COLOGNE”

Öz

With the “Turkish Labor Recruitment Agreement” signed between the Federal Germany and the Republic of Türkiye in 1961, labor migration from Türkiye to Germany began. Following this migration, the difficulties experienced by migrants were more easily expressed through literature. Problems such as homesickness, exclusion, harsh living conditions, language barriers, and racism were reflected not only in stories and writings but also in folk songs. During this period, themes such as loneliness and sorrow, alienation, exile and longing, and labor exploitation frequently appeared in these songs. Migrant folk songs constitute primary sources in terms of sociology, literature, and cultural studies.This article focuses on the problems experienced by the first generation, known as the first wave of migrants to Germany. One of the first names that comes to mind when discussing exile-themed folk songs and the reflection of first-generation experiences in music is Yüksel Özkasap. She became widely known throughout Germany by the nickname “The Nightingale of Cologne,” given to her by Germans. The aim of this study is to examine the phenomenon of migration and migrant identity in the selected exile-themed folk songs of Yüksel Özkasap, a pioneering figure in migrant folk music. In seven selected works by the artist, the theme of “exile/gurbet” was analyzed through the hermeneutic method in order to identify the difficulties experienced by the first generation of migrants.

Anahtar Kelimeler

• Homesickness
• Folk Songs of Homesickness
• Expatriate
• Folk Songs
• Yüksel Özkasap.

Kaynakça

1. Baksı, B. (2023). Gurbet soslu müzikli tarih: Almanya'da Türk müziği. Dergy. https://www.dergy.com/gurbet-soslu-muzikli-tarih-almanyada-turk-muzigi
2. Bolat, F. Z. (2022). Teke yöresi türkülerinde kadın imajı. Düşünce Dünyasında Türkiz, 7(39), 95-104. https://izlik.org/JA36AG54WE
3. Delen, M. (2024). Türkülerde bülbül motifinin işlevi. Folklor Akademi Dergisi, 7(1), 419-431. https://doi.org/10.55666/folklor.1418476
4. Eroğlu, D. T. (2017). Türkü nedir? Kesit Akademi Dergisi, 3(7), 78-91.
5. Hazar, N., & Frank, M. (2019). Saz, Soul und Selbstbewusstsein: Eine lange Nacht mit Musik von Türkeistämmigen in Deutschland. Deutschlandfunk Kultur. https://assets.deutschlandfunk.de/FILE_8882d3d29c30800fee911f4173ec51ea/original.pdf
6. Kırmızı, B. (2016). Göçmen Türklerin Almanya’da yaşadığı sorunların dünü ve bugünü. Journal of Turkish Language and Literature, 145-156. https://doi.org/10.20322/lt.86415
7. Kurnaz, A. (2026). Korkuluksuz yaşam (Leben ohne Geländer): Felix Zawodsky’nin eserinde işçi göçü öncesi Türk imgesi. Diyalog, 2026(1), 24–37. https://doi.org/10.37583/diyalog.1951592
8. Nakiboğlu, M., & Aşık, B. (2021). Bekir Yıldız’ın “Türkler Almanya’da” isimli eserinin pozitivist bir yaklaşımla incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1280-1290.

9. Nakiboğlu, M. (2022). 21. yüzyılda Almanya’da bir halk ozanı örneği: “Ozan Ata Canani”. İçinde M. Koçak & N. Temur (Ed.), Büyük Zaferin 100. yılı anısına eğitim bilimleri ve sosyal bilimler üzerine değerlendirmeler Türkoloji (s. 67-86). Türk Eğitim-Sen Genel Merkezi Yayınları.
10. Özkasap, Y. (2007, 28 Mayıs). Portreler (Röportaj: M. Çoban) [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=c4smeUFshsE
11. Öztürk, A. O. (2001). Alamanya türküleri. T.C. Kültür Bakanlığı Kültür Eserleri.
12. Qazi, A. (2023). Die Musik ist voller Klage. Kultur Austauschi Institut für Auslandbeziehungen. https://www.kulturaustausch.de/en/issues/issue-i-2023/the-music-is-full-of-sorrow-and-longing/
13. Yıldız, B. (1975). Alman ekmeği. Cem Yayınevi.
14. Yücel, H. (2022). Türkülerde gurbet teması. Academic Knowledge, 271-281. https://doi.org/10.5281/zenodo.7496271