AN ANALYSIS OF A HISTORICAL DETECTIVE NOVEL IN CYCLE OF MYSTERY, QUEST AND THEOLOGY: THE BOOK OF SAPPHIRE- GILBERT SINOUÉ

Öz

Adventure novels and historical novels, among the most widely read novel genres, have earned a significant place in literature by combining fundamental fictional elements such as curiosity and impressiveness. Although these two subgenres, which began to produce notable examples in the 19th century, are often considered structurally independent, examples that concretize discourses such as “the fusion of literary subgenres or subforms” may also emerge. Novels of this type, sometimes integrated with reality and sometimes with elements of detective fiction, mystery, thriller, and fantasy, become even more engaging thanks to their resulting hybrid structure. Gilbert Sinoué, a contemporary French author generally known for his historical novels, has established himself among the writers of this genre with his novel The Book of Sapphire (Le Livre de Saphir, 1996). The story including historical and detective elements, realistically reflects the social, cultural, and political structure of the 15th century. As the work lacks same of the defining elements in terms of form and content, it cannot be directly contained within the category of the detective novel, which is a subgenre of the adventure novel. The presence of extraordinary theological elements that cannot be explained by external reality makes it difficult to classify the work entirely as a historical novel. Therefore, this hybrid structure allows the novel to be considered a work that bears traces of both subgenres. In this context, the novel, which more closely resembles the detective novel form among the two subgenres in question, will be examined within the framework of detective novel and historical novel theories, based on the components of history, adventure, mystery, the supernatural and theology.

Anahtar Kelimeler

• Adventure
• Detective novel
• Historical novel
• Literary hybridity
• Mystery.

Destekleyen Kurum

There is no institution or organization providing support.

Etik Beyan

The article does not contain any data requiring ethical committee approval.

Teşekkür

I would like to thank all my professors who have contributed to my education.

GİZEM, ARAYIŞ VE TEOLOJİ DÖNGÜSÜNDE BİR POLİSİYE TARİHİ ROMAN İNCELEMESİ: GÖKYAKUT KİTAP- GILBERT SINOUÉ

Öz

En çok okunan roman türleri arasında yer alan serüven/macera romanları ve tarihî romanlar merak ve sürükleyicilik gibi temel kurgu unsurlarını bir arada sunmaları nedeniyle yazınsal alanda dikkate değer bir yer edinmişlerdir. Yetkin örneklerini XIX. yüzyılda vermeye başlayan bu iki alt türün, birbirinden bağımsız yapıda oldukları düşünülse de, zaman zaman “edebi alt türler veya alt biçimler arası kaynaşma” söylemlerini somutlaştırır nitelikte örneklerine rastlanabilmektedir. Kimi zaman gerçeklerle kimi zamansa polisiye, gizem, gerilim, fantastik gibi unsurlarla bütünleştirilen bu türden romanlar, ortaya çıkan melez yapı sayesinde daha ilgi çekici hale gelmektedir. Genellikle tarih içerikli romanlarıyla bilinen çağdaş Fransız yazar Gilbert Sinoué, Gökyakut Kitap (Le Livre de saphir, 1996) başlıklı anlatısıyla, bu türde eser veren yazarlar arasında yer almaktadır. Tarihî ve polisiye unsurlar içeren hikâyede XV. yüzyılın toplumsal, kültürel ve siyasi yapısı gerçekçi biçimde yansıtılmaktadır. Eser, biçim ve içerik yönünden şekillendirici ana unsurlardan birkaçını içermemesi nedeniyle serüven romanların alt biçimleri arasında yer alan polisiye roman kategorisine doğrudan dâhil edilememektedir. Anlatıya dış gerçeklikle açıklanamayacak bazı olağan dışı ve teolojik unsurların yerleştirilmiş olmasıysa, eserin tümüyle bir tarihî roman olarak nitelendirilmesini güçleştirmektedir. Dolayısıyla bu melez (hibrit) yapı, romanın her iki alt türden izler taşıyan bir eser olarak değerlendirilmesine olanak tanımaktadır. Bu bağlamda söz konusu iki alt tür arasında aidiyet bakımından daha çok kapsamı daraltılmış polisiye roman özellikleri taşıyan eser, tarih, macera, gizem, olağanüstülük ve teoloji bileşenlerinden hareketle polisiye roman ve tarihî roman kuramları çerçevesinde incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Edebi Melezlik
• Gizem
• Polisiye Roman
• Serüven
• Tarihi Roman.

Destekleyen Kurum

Hiçbir kurum ya da kuruluştan destek alınmamıştır.

Etik Beyan

Makalede etik kurul onayı gerektiren bir veri bulunmamaktadır

Teşekkür

Üzerimde emeği olan tüm hocalarıma teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Aktulum, K. (2000). Metinlerarası ilişkiler. Öteki Yayınları.
2. Aktulum, K. (2014). Romanesk söylemin tarihselleştirilmesi ya da tarih’i yeniden yazmak. S. Demirkaya (Ed.), II. Milletlerarası Tarihî Roman ve Romanda Tarih Sempozyumu Bildiri Kitabı içinde (ss. 26-37). Türkiye Yazarlar Birliği Yayınları.
3. Alver, K. (2004). Edebiyatın sosyolojik imkânı. K. Alver (Ed.), Edebiyat Sosyolojisi içinde (ss. 13-22). Hece Yayınları.
4. Atalay, S. (2014). Modern toplumun edebi ürünü polisiye romanlar ve polisiye romanlarda cinsiyetçilik. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(35), 15-25.
5. Aynacı, F. (2025). Gerçekten kurguya tarihî roman (Kuram-yöntem-uygulama). Çizgi Yayınevi.
6. Bakhtin, M. M. (1981). Discourse in the novel. In M. Holquist (Ed.), The Dialogic Imagination: Four Essays (C. Emerson & M. Holquist, Trans., pp. 259-422). University of Texas Press.
7. Bahtin, M. (2005). Sanat ve sorumluluk: İlk felsefi denemeler (C. Soydemir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. Büyükşahin, E. (2023). Collage et littérature: Les pratiques du collage dans “La vie mode d’emploi” de Georges Perec. Çizgi Kitabevi.

9. Bourneuf, R., & Ouellet, R. (1975). L’univers du roman. Presses universitaires de France.
10. Carr, E. H. (2015). Tarih nedir? (M. G. Gürtürk, Çev.). İletişim Yayınları.
11. Conrad, J. (2017). Romanın dünyası (S. Kantarcıoğlu, Çev.). P. Stevick (Ed.), Roman Teorisi içinde (ss. 33-34). Akçağ Yayınları.
12. Chaumier, S. (2005). L’identité, un concept embarrassant, constitutif de l’idée de musée. Culture & Musées, 6, 21-42. https://doi.org/10.3406/pumus.2005.1371
13. Dindar, S. (2023). Çoğuldizge kuramı’na göstergelerarası çeviri bağlamında bir yaklaşım. O. Köksal, N. P. Öztürk ve M. Dolmacı (Eds.), 3. Uluslararası Dil ve Çeviribilim Kongresi Bildiri Kitabı içinde (ss. 243-261). Çizgi Yayınevi.
14. Ducharme, N. (2019). Le roman d’aventures au Québec (1837-1900). Les Presses de l’Université Laval.
15. Escarpit, R. (1992). Edebiyat sosyolojisi (H. Portakal, Çev.). İletişim Yayınları.
16. Erol, K. (2012). Tarih-edebiyat ilişkisi ve tarihî romanların tarih öğretimine katkısı. Dil ve Edebiyat Eğitimi Dergisi, 1(2), 59-70.
17. Forster, E. M. (2019). Roman sanatı (Ü. Aytür, Çev.). Milenyum Yayınları.
18. Genette, G. (1982). Palimpsestes: La littérature au second degré. Éditions du Seuil.
19. Göğebakan, T. (2004). Tarihsel roman üzerine. Akçağ Yayınları.
20. Houichi, A. (2021). Mélange des genres et création romanesque dans l’écriture de Rachid Mimouni. Etudes romanes de Brno, 42(2), 195-212. https://doi.org/10.5817/erb2021-2-14
21. Kristeva, J. (1969). Sémiotikè: Recherches pour une sémanalyse. Éditions du Seuil.
22. Küçükboyacı, R. (1982). İngiliz edebiyatında dedektif hikâyeleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
23. Landrum, L. (1999). American mystery and detective novels. Greenwood Press.
24. Larnac, J. (1951). Le roman historique. Revue des révolutions contemporaines, 45(188), 55-60. https://doi.org/10.3406/r1848.1951.1365
25. Lits, M. (1989). Pour lire le roman policier. De Boeck-Duculot.
26. Lukács, G. (2000). Le roman historique (R. Sailley, Trad.). Payot & Rivages.
27. Mandel, E. (1996). Hoş cinayet: Polisiye romanın toplumsal bir tarihi (N. Saraçoğlu, Çev.). Yazın Yayıncılık.
28. Michaud, G. (2004). Bir disiplin olarak edebiyat sosyolojisinin kurulması. K. Alver (Ed.), Edebiyat Sosyolojisi içinde (ss. 57-67). Hece Yayınları.
29. Moran, B. (1991). Edebiyat kuramları ve eleştiri. Cem Yayınevi.
30. Narcejac, T. (1947). Esthétique du roman policier. Le Portulan.
31. Nora, P. (2006). Hafıza mekânları (M. E. Özcan, Çev.). Dost Kitabevi Yayınları.
32. Roloff, B., & Seebлен, G. (1997). Cinayet sineması: Polisiye romanın tarihi ve mitolojisi (Sinemanın temelleri 3). Alan Yayıncılık.
33. Sinoué, G. (1997). Le livre de saphir. Denoël.
34. Sinoué, G. (2003). Gökyakut kitap (S. Nayman, Çev.). Arion Yayınları.
35. Symons, J. (1992). Bloody murder. Mysterious Press.
36. Tekin, M. (2019). Roman sanatı- Romanın unsurları. Ötüken Yayınları.
37. Thompson, J. (1993). Fiction, crime and empire, clues to modernity and postmodernism. Marston Book Services.
38. Tilbe, A. (2016, Aralık). Bir polisiye serüven roman incelemesi: Jean-Christophe Grangé’nin Kızıl Nehirler’i. Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (57), 139-157. https://izlik.org/JA23ET52LL
39. Todorov, T. (1978). Les genres du discours. Éditions du Seuil.
40. Tunalı, İ. (2014). Sanat ontolojisi. İnkılâp Kitapevi.
41. Üyepazarcı, E. (2023). Korkmayınız mister Sherlock Holmes: Türkiye’de polisiye romanın 140 yıllık öyküsü (Cilt 1-2). Oğlak Yayınları.
42. Vanoncini, A. (2002). Le Roman policier. Presse Universitaire de France.
43. Yourcenar, M. (1982). Memoire d’Hardien dans œuvres romanesques. Gallimard.